Ukrayna və Tayvan. Tramp və Cinpinin qapalı söhbəti

Oktyabrın 30-da ABŞ prezidenti Donald Tramp və Çin prezidenti Si Cinpin 6 ildən sonra ilk təkbətək görüş zamanı görüşüb. Si Cinpin Trampa Tayvanın müharibədən sonrakı nizama “qayıtması” barədə danışıb və Ukraynada “sülh danışıqlarını” dəstəkləyib. Noyabrın 24-də ABŞ prezidenti Donald Tramp və Çin prezidenti Si Tsinpin telefonla danışıb.

Çin dövlət xəbər agentliyi Sinxua danışıqlardan ilk xəbəri tək bir cümlə ilə verib: “Çin prezidenti Si Cinpin ABŞ prezidenti Donald Trampla telefon danışığı aparıb”. Daha sonra Çin Mərkəzi Televiziyası əlavə edib ki, danışıqlar telefon vasitəsilə aparılıb, lakin təfərrüatları açıqlamayıb.

Tayvan sualı

Söhbət zamanı Si Cinpin ABŞ prezidentinə deyib ki, “Tayvanın Çinə qayıtması” müharibədən sonrakı beynəlxalq nizamın əsas hissəsidir. "Çin və Birləşmiş Ştatlar bir vaxtlar faşizm və militarizmə qarşı çiyin-çiyinə mübarizə aparıblar və indi biz İkinci Dünya Müharibəsinin uğurlarını qoruyub saxlamaq üçün birlikdə çalışmalıyıq", - Sinhua Si-nin sözlərindən sitat gətirib.

Öz növbəsində, Ağ Ev rəsmisi Reuters-ə şərhində Trampla Si arasında telefon danışığını təsdiqləyib, lakin təfərrüatları açıqlamayıb.

Pekin Tayvanı öz ərazisinin bir hissəsi hesab edir və ona nəzarəti bərqərar etmək üçün güc tətbiqini istisna etmir, baxmayaraq ki, ada hökuməti Çinin iddialarını rədd edir və yalnız Tayvan xalqının öz gələcəyinə qərar verə biləcəyini deyir.

Yaponiyanın baş naziri Sanae Takaichi bu ay Çinin demokratik yolla idarə olunan Tayvana hipotetik hücumunun Tokionun hərbi reaksiyasına səbəb ola biləcəyini söyləməsindən sonra Çin Yaponiya ilə son illərdəki ən böyük diplomatik böhranını yaşayır.

Si və Tramp tarif siyasətinin səbəb olduğu aylarla davam edən ticarət gərginliyindən sonra oktyabrın 30-da Cənubi Koreyada da görüşdülər. O vaxtdan bəri Çin Amerika soya paxlasının alışını bərpa edib və nadir torpaq elementlərinin ixracı ilə bağlı genişlənmiş məhdudiyyətləri dayandırıb, ABŞ isə Çin idxalına tarifləri 10% azaldıb.

Si bildirib ki, görüşdən sonra Çin-ABŞ münasibətləri sabitləşib və yaxşılaşıb. “Faktlar bir daha göstərir ki, əməkdaşlıq hər iki tərəfə fayda verir, qarşıdurma isə hər ikisinə zərər verir”, - deyə o, Trampı hər iki ölkəni müsbət tempi saxlamağa və əməkdaşlığı genişləndirməyə çağırıb.

Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi

Tramp və Si Cinpin Tayvanla yanaşı Ukraynadakı sülh prosesini də müzakirə ediblər. Çin Mərkəzi Televiziyasının məlumatına görə, Çin lideri Pekinin Ukraynada sülhə yönəlmiş bütün səyləri dəstəklədiyini vurğulayıb.

O, həmçinin ümid etdiyini bildirib ki, “bütün tərəflər öz fikir ayrılıqlarını daraltmağa və böhranın səbəblərini mümkün qədər tez həll etmək üçün ədalətli, davamlı və məcburi sülh razılaşmasına nail olmağa davam edəcəklər”.

Moskvanın müttəfiqi

BMT-dəki ukraynalı diplomat və BMT Təhlükəsizlik Şurası Katibliyinin (ABŞ) keçmiş rəhbəri Aleksandr Matsuka bildirib ki, Çin Rusiyanı həmişə yumşaldılmış şəkildə dəstəkləyib. “Onlar həmişə deyirlər ki, müharibənin köklü səbəbləri aradan qaldırılmalıdır və bu, mahiyyətcə düşmənimizin seçimidir”, - ekspert KYIV24 telekanalında bildirib. O, bu məsələdə heç nəyi dəyişmək niyyətində olmadıqlarını da vurğulayıb: "Çin həmişə Rusiyanın tərəfində olub və mövqeyini dəyişmir. Onların bəyanatlarında yeni heç nə yoxdur".