“Ukraynadakı müharibə Putin imperiyasını ayaqda saxlayan mifləri dağıdıb“ “The Hill“

"Rusiyanı imperiya düşüncəsindən xilas etməyin yeganə yolu onun açıq-aşkar məğlubiyyətidir..."

Rusiyanın Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibəsi artıq üç ildir ki, davam edir. Lakin bu müharibə, əslində, 2014-cü ildəki separatçı hadisələrə haqq qazandırmaq üçün Donbasda "ukraynalıların vəhşilikləri" ilə bağlı mənasız uydurmalarla başlayıb.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "The Hill" nəşri yazıb.

Məqalə müəllifi, Amsterdam Universitetinin akademik direktoru Endryu Çahoyan qeyd edir ki, o, hələ də sanki dəhşətli bir nağıl kimi rusların "alt paltarında çarmıxa çəkilmiş uşaq" haqqında uydurmasını xatırlayır. Bu açıq-aşkar yalan olsa da, Rusiyada çoxları üçün həqiqət kimi görünə bilər.

Rus qüvvələri "yerli üsyançılar" kimi maskalanaraq Ukraynanın şərqində əraziləri ələ keçiririb. Eyni zamanda, Rusiya dövlət televiziyası bu yalanları milyonlarla tamaşaçıya ötürüb. Çahoyanın fikrincə, bu, sadəcə, təbliğat olmayıb, Rusiya cəmiyyəti, elitalar və dövlət strukturlarında müstəmləkə düşüncəsinin nə qədər dərinə işlədiyini göstərib.

"Rusiya ortaq dəyərlər və inanc üzərində qurulmuş bir ölkə deyil. O, güclə birləşdirilmiş, yalanlarla bərkidilmiş və yad mədəniyyət, tarix və incəsənətin oğurlanması ilə zənginləşdirilmiş bir imperiyadır."

Bəli, keçmişdə bir çox dövlətlər fəthlərə və mədəni mənimsəməyə əl atıb, lakin bu, Rusiyanın Ukraynanı məhv etməyə cəhd göstərməsinə haqq qazandırmır.

2021-ci ildə Vladimir Putin Ukraynanın bir xalq və mədəniyyət kimi mövcudluğunu inkar edən məqalə yazıb. O, ukraynalılar və rusları "bir xalq" adlandıraraq çarların və sovet liderlərinin ritorikasını təkrarlayıb. Lakin bu, birlik çağırışı yox, açıq təhdid olub: ya ukraynalılar özlərini rus kimi qəbul edir, ya da məhv edilirlər.

Rusiya dəfələrlə imperya ambisiyalarından imtina etmək fürsəti əldə edib. Lakin Krım müharibəsində, Yaponiya ilə müharibədə və SSRİ-nin Əfqanıstandakı məğlubiyyətindən sonra da Moskva müstəmləkə düşüncəsindən əl çəkməyib.

***

Moskvanın yüksəlişi və "imperiya xəstəliyi"

Tarixən Moskva Qızıl Ordaya xidmət edərək və vergi yığaraq yüksəlib. O zaman artıq Kiyev 600 ildən çoxdur ki, mədəni və siyasi mərkəz olub. 1547-ci ildə IV İvan Qroznı özünü "bütün Rusiyanın çarı" elan edərək Kiyev Rusiyasının mirasına sahiblənməyə çalışıb. Lakin Avropa uzun müddət bunu tanımayıb və həmin dövrün xəritələrində bu dövlət "Moskoviya" kimi göstərilib.

Rus imperiyası həmişə zorakılıq və repressiya üzərində qurulub. Kreml öz xalqına gələcək təklif edə bilmir, ona görə də onları qorxu və təbliğatla idarə edir. Müasir Rusiya hələ də regionlarına öz müstəmləkələri kimi baxır, onların resurslarını talan edir, vətəndaşları isə bunu normal qəbul edir.

Qərb tez-tez problemi yalnız Putində görür, guya, o, bir tirandır və nə vaxtsa onu başqası əvəz edəcək. Lakin Çahoyan bunun yanlış fikir olduğunu bildirir. Putin istisna deyil, əksinə, Rusiyanın siyasi sisteminin məntiqi nəticəsidir.

Dünyada bir çoxları rusları "dövlət təbliğatının qurbanı" kimi qəbul edir. Ancaq Rusiya cəmiyyətində Ukraynaya qarşı müharibə geniş dəstək tapır. "Rusiyanın müharibəsi" adlı kitabın müəllifi Ceyd MakQlinn yazır ki, Putin ruslara öz baxışlarını zorla qəbul etdirmir, o, sadəcə, onların artıq inandıqlarını dilə gətirir.

Çahoyanın fikrincə, Rusiya cəmiyyəti komplekslər və qeyri-müəyyənliklə doludur. Onlar daxildə repressiyalara dözür, xaricdə isə varlıqlarını işğallar vasitəsilə əsaslandırmağa çalışır. Bu, onların genetik xüsusiyyəti deyil, əksinə, zorakılığın təkrar istehsal etdiyi yalançı bir dövrdür: başqalarına ağrı verərək, ruslar öz alçaldılmalarını unutmağa çalışır.

"Bu gün Ukraynanın mübarizəsi təkcə ərazi uğrunda deyil. Bu, tarixi ədalət uğrunda döyüşdür. Alt paltarında heç bir uşaq çarmıxa çəkilməyib və ruslar bunu dərk etməli olacaq. Moskvanın Ukraynaya qarşı müharibəsi Rusiyanın ayaqda qalmasını təmin edən mifləri dağıdıb. Rusiyanı imperiya düşüncəsindən xilas etməyin yeganə yolu onun açıq-aşkar məğlubiyyətidir", - müəllif qeyd edib.

"Dəməşq Moskvanın təkliflərini təkəbbürlə rədd edib" - "Bloomberg" "Suriya xalqının etimadının bərpası konkret addımlar-kompensasiyalar, yenidənqurma və bərpa tələb edir..." Suriyanın yeni hakimiyyətinin nümayəndələri Bəşər Əsəd rejiminin süqutundan sonra Rusiya rəsmiləri ilə ilk danışıqlarda "kompensasiyalar" və "keçmiş səhvlərin düzəldilməsi" məsələsini qaldırıb. Moderator.az xəbər verir ki, "Bloomberg" agentliyi xəbər verir. Ötən gün Rusiyanın yüksək səviyyəli nümayəndə heyəti Dəməşqə gəlib. Onların arasında Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Mixail Boqdanov, Rusiyanın Suriya üzrə xüsusi nümayəndəsi Aleksandr Lavrentyev, həmçinin Birləşmiş Taxıl Şirkəti və "STQ Engineering" şirkətinin təmsilçiləri olub. Rusiya nümayəndə heyətinin əsas məqsədi Suriyadakı iki iri hərbi bazası olan Tartus dəniz limanı və Latakiyaya yaxın Hmeymim aviabazasının Rusiyanın nəzarətində qalması üçün razılığa gəlmək olub. Dəməşqin rəsmi hesabatında vurğulanır ki, "Suriya xalqının etimadının bərpası konkret addımlar-kompensasiyalar, yenidənqurma və bərpa" tələb edir. Bununla belə, kompensasiyaların məbləği və ya forması dəqiqləşdirilməyib. "Münasibətlərin bərpası üçün keçmiş səhvləri düzəltmək, Suriya xalqının iradəsinə hörmət etmək və onun maraqlarına xidmət etmək lazımdır", - Suriyanın yeni hakimiyyətinin bəyanatında qeyd olunur. Bəyanatda həmçinin Əsəd rejiminin qurbanları üçün "ədalət" tələb edildiyi bildirilir. Lakin bu ədalətin konkret nədən ibarət olduğu, xüsusilə maddi kompensasiyalar nəzərdə tutulubsa, hansı məbləğdə olduğu açıqlanmayıb. Həmçinin bəyanatda Rusiyanın Suriya ərazisində qalmasına həyati əhəmiyyət verən hərbi bazalar- Tartus və Hmeymim haqqında heç bir qeyd yoxdur. Danışıqların nəticələri: "Vəziyyət mürəkkəbdir" Danışıqlardan sonra rusiyalı diplomat Mixail Boqdanov Rusiya mediasına müsahibəsində "vəziyyətin mürəkkəb olduğunu" etiraf edib. "Rusiyanın Suriyadakı hərbi bazalarının gələcək taleyi əlavə məsləhətləşmələr tələb edir və tərəflər bu mövzuda dialoqu davam etdirmək barədə razılığa gəliblər", - Boqdanov bildirib. O, əlavə edib ki, Rusiya "son həftələrdə baş verən hadisələr nəticəsində nə öz vətəndaşlarına, nə də obyektlərinə zərər dəymədiyi üçün minnətdardır və ümid edir ki, bu yanaşma davam edəcək". "Rusiya bazaları ilə bağlı hələlik heç nə dəyişməyib, bu məsələ əlavə danışıqlar tələb edir. Biz əməkdaşlığımızın bütün sahələri üzrə daha dərin məsləhətləşmələrin aparılmasına dair razılığa gəldik", - Rusiya nümayəndə heyətinin rəhbəri vurğulayıb. Tartus və Hmeymim bazaları Rusiyanın Yaxın Şərqdəki hərbi gücünün əsas dayaq nöqtələridir. Tartus Aralıq dənizindəki logistikanı təmin edir, Hmeymim isə Afrikada hərbi əməliyyatlar üçün tramplin rolunu oynayır. Ekspertlər bildirir ki, bu bazaların itirilməsi Moskva üçün ağır zərbə olar. Dekabr ayında Əhməd əş-Şaraa bildirib ki, Suriyanın yeni hakimiyyəti bütün ölkələrlə yaxşı münasibətləri qorumağa çalışacaq. Həmin vaxt o, Rusiyanın Suriyanı tərk etməyəcəyini açıq şəkildə ifadə edib. Lakin yanvarın 19-da Suriyanın yeni administrasiyası Rusiyadan, İrandan və İsraildən malların idxalını qadağan edib və bu ölkələrdən gələn məhsulların müsadirə olunacağını elan edib. Türkiyə Moskvanı sıxışdırır Rusiyanın Suriyadakı ənənəvi rəqibi olan Türkiyə öz təsirini gücləndirməkdədir. İki türk rəsmisi bildirib ki, Suriyanın yeni rəhbərliyi Rusiya hərbi bazalarının qalmasına razı olmayacaq, çünki Rusiya Hərbi- Kosmik Qüvvələri vətəndaş müharibəsi zamanı müxalifət mövqelərinə ağır zərbələr endirib. Bundan başqa, Ankara Dəməşqə hərbi dəstək- silah tədarükü və təlimlər təklif edib. Türkiyə belə bir dəstəyin zəruri olduğunu vurğulayıb, çünki Əsəd rejiminin süqutundan sonra Suriyanın hərbi potensialı İsrailin hava hücumları nəticəsində ciddi zəifləyib. Yanvarın 23-də Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov türkiyəli həmkarı Hakan Fidanla telefon danışığı aparıb. Moskva və Ankara "Suriya məsələsində və digər regional problemlərlə bağlı yaxın əlaqələri qorumaq barədə" razılığa gəlib. Yanvarın 28-də "Azadlıq Radiosu"nun araşdırmaçı jurnalistləri Tartus limanının peyk görüntülərini təhlil edib. Yüksək keyfiyyətli peyk şəkilləri Rusiyanın Suriyadan hərbi texnikasını çıxardığını təsdiqləyir.