Ukraynanın təhlükəsizlik zəmanətinə Türkiyə də qatılır ŞƏRH

Toğrul İsmayıl: "Ankara artıq müharibədən sonra formalaşacaq təhlükəsizlik nizamının müəyyən edilməsinə töhfə verəcək bir ölkə kimi önə çıxır"

Fransa və Böyük Britaniya Ukrayna üçün təhlükəsizlik zəmanətlərinin hazırlanması üzrə işçi qrup yaradacaq. Bu prosesdə Türkiyə və ABŞ də iştirak edəcək. Bu barədə Fransa Prezidenti Emmanuel Makron məlumat verib. Makron deyib ki, Fransa və Böyük Britaniyanın rəhbərliyi altında dəniz sahəsində əsas rol oynayan Türkiyənin sıx iştirakı ilə ilk dəfə olaraq işçi qrup fəaliyyətə başlayacaq. ABŞ də burada iştirak edəcək. Fransa prezidentinin fikrincə, təcavüzün qarşısını almaq üçün Ukrayna ordusunun sayı məhdudlaşmamalı, hətta ordunu gücləndirəcək ehtiyat qüvvələr mövcud olmalıdır. Ekspertlərə görə, bu qərar dolayı yolla Ukraynada NATO ölkələrinə məxsus silahlı qüvvələrin yerləşdirilməsini nəzərdə tutur. Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov isə daha əvvəl bəyan edib ki, Moskva heç bir halda NATO ölkələrinin hərbi qüvvələrinin Ukraynada yerləşdirilməsinə imkan verməyəcək. Onun sözlərinə görə, alyans qoşunlarının Ukrayna torpağında olması Rusiya üçün təhdid təşkil edir. 

Ankara Universitetinin professoru Toğrul İsmayıl Sherg.az-a açıqlamasında deyib ki, Türkiyə və ABŞ-nin iştirakı ilə yaradılacaq yeni işçi qrupu Ukraynada müharibədən sonra təhlükəsizlik nizamının formalaşdırılması baxımından kritik platforma xarakteri daşıyır. Professorun sözlərinə görə, Türkiyənin bu mexanizmdə yaxından rol alacaq ölkələrdən biri kimi göstərilməsi Ankaranın müharibə boyunca yürüdüyü çoxşaxəli siyasətin beynəlxalq miqyasda təqdir edildiyini göstərir: "Türkiyənin işçi qrupunda yer almasının arxasında təsadüfi reflekslər deyil, uzun müddətdir addım-addım qurulan strateji mövqe dayanır. Ankara Ukrayna böhranını təkcə hərbi rəqabət sahəsi kimi deyil, Avropa təhlükəsizlik memarlığının gələcəyini müəyyənləşdirəcək bir transformasiya prosesi kimi dəyərləndirir. Bu səbəbdən həm Kiyev, həm də Moskva ilə dialoq kanallarını açıq saxlayan, eyni zamanda NATO müttəfiqləri ilə koordinasiyanı davam etdirən hibrid diplomatik yanaşma tətbiq etdi. Bu yanaşma Türkiyəni həm sahədə, həm də diplomatiya masasında "qaçınılmaz tərəfdaş" mövqeyinə yüksəltdi. Türkiyənin işçi qrupuna daxil edilməsi də bu qaçınılmazlığın siyasi olaraq təsdiqidir. Türkiyənin Ukrayna məsələsində əsas xüsusiyyəti olan balans siyasəti bu yeni mexanizmlə daha institusional və davamlı bir çərçivəyə daşınır. Ankara artıq tərəflərlə danışan aktor olmaqla kifayətlənmir, eyni zamanda müharibədən sonra formalaşacaq təhlükəsizlik nizamının normalarının müəyyən edilməsinə töhfə verəcək bir ölkə kimi önə çıxır. Türkiyənin 2023-cü ildən bəri G7-nin Ukrayna üçün təhlükəsizlik öhdəlikləri prosesinə dəstək verməsi də bu yanaşmanın arxa planını təşkil edir". 

T.İsmayıl əlavə edib ki, Türkiyənin Ukrayna təhlükəsizlik memarlığında artan rolu NATO üzvlüyü ilə regional güc kimliyini birləşdirən yeni xarici siyasət platforması yaradır: "Qaradəniz geosiyasəti, Rusiya ilə münasibətlərin idarə edilməsi və Avropa təhlükəsizliyi baxımından Türkiyənin "sistem kənarında saxlanıla bilməyən" bir güc olduğu reallığı getdikcə daha aydın görünür. Bu səbəbdən Ankaranın işçi qrupuna daxil edilməsi təkcə Ukrayna kontekstində deyil, bütövlükdə Avropa təhlükəsizlik memarlığının transformasiyası baxımından da Türkiyənin mərkəzi rolunun qəbul edilməsi deməkdir. Nəticə olaraq, Türkiyə Ukrayna məsələsində yalnız vasitəçi və ya asanlaşdırıcı deyil, müharibədən sonra yaranacaq təhlükəsizlik nizamının qurulmasında formalaşdırıcı aktora çevrilir. Yeni işçi qrupu bu dönüşümün həm simvolik, həm də funksional göstəricisidir. Gözlənilir ki, Ankara qarşıdakı dövrdə həm hərbi təhlükəsizlik, həm də siyasi-diplomatik memarlığın dizaynında daha görünən və istiqamətverici rol oynayacaq".