ÜMT: Atmosferdə karbon qazının səviyyəsi rekord həddə çatıb

Bakı, 16 oktyabr, AZƏRTAC

Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının (ÜMT) məlumatına görə, atmosferdəki karbon qazının səviyyəsi 2024-cü ildə rekord həddə çatıb, daha uzunmüddətli istiləşmə və ekstremal hava şəraiti ilə nəticələnib.

AZƏRTAC BMT-nin məlumatına istinadla xəbər verir ki, insan fəaliyyəti ilə bağlı artmaya davam edən emissiyalar daha çox meşə yanğınlarına, quru və okeanda karbon qazı səviyyəsinin təhlükəli həddə çatmasına səbəb olub.

Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının ən son bülletenində göstərilir ki, CO₂ artım templəri 1960-cı illərdən bəri üç dəfə çoxalaraq 2011-ci ildən 2020-ci ilə qədər olan onillikdə illik orta hesabla milyonda 0,8 hissədən (ppm) 2,4 ppm-ə qədər sürətlənib. Bu göstərici 2023-2024-cü illər arasında 3,5 ppm artıb və 1957-ci ildə monitorinqin başlanmasından bəri ən böyük rekord olub. Orta konsentrasiyalar 2004-cü ildə ilk dəfə bülletenin dərc edildiyi 377,1 ppm-dən 2024-cü ildə 423,9 ppm-ə çatıb. Atmosferə atılan CO₂-nin təxminən yarısı orada qalır, qalan hissəsi isə quru və okeanlar tərəfindən udulur; istiləşmə isə okeanda həllolma qabiliyyətini azaldır və quraqlığı pisləşdirir.

Çox güman ki, 2024-cü ilin mənfi rekordu meşə yanğınlarının artması, 2024-cü ildə quru və okean tərəfindən CO₂-nin azaldılması ilə güclənib, bu, güclü El Nino hava fenomeninin effekti ilə qeydə alınmış ən isti il olub.

ÜMT iqlimlə bağlı digər mənfi göstəriciləri də diqqətə çatdırıb. Metan və azot oksidi - ikinci və üçüncü ən əhəmiyyətli uzunömürlü istixana qazları da yeni emissiya rekordları qırıb. Metan səviyyəsi 1942 ppb-ə yüksəlib ki, bu da sənayedən əvvəlki səviyyələrdən 166 faiz yuxarıdır. Azot oksidi isə 338 ppb-ə çatıb və bu, 25 faiz artım deməkdir. ÜMT Baş katibinin müavini Ko Barret bildirib: “CO₂ və digər istixana qazlarının tutduğu istilik iqlimimizi yükləyir və daha ekstremal hava şəraitinə gətirib çıxarır. Buna görə də emissiyaların azaldılması təkcə iqlimimiz üçün deyil, həm də iqtisadi təhlükəsizliyimiz və cəmiyyətin rifahı üçün vacibdir.

Təşkilat noyabr ayında Braziliyanın Belem şəhərində baş tutacaq COP30 iqlim konfransı ərəfəsində yaydığı hesabatda davamlı qlobal monitorinqin iqlim fəaliyyətinə rəhbərlik etmək üçün çox vacib olduğunu vurğulayıb.