Ümumi daxili məhsulun xarici borca olan nisbəti Yeni Gündəm

“Biz iqtisadi müstəqilliyimizi qoruyaraq, xarici borcumuzu minimum səviyyədə saxlayır və gələcək nəsillər üçün sağlam bir iqtisadi təməl yaradırıq.”

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 7 yanvar 2025-ci ildə yerli televiziya kanallarına verdiyi müsahibə, ölkənin iqtisadi siyasətinin uğurlarını və gələcək inkişaf perspektivlərini əks etdirən mühüm çıxışlardan biri oldu. Müsahibədə vurğulandı ki, Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyi təmin edən ən mühüm göstəricilərdən biri xarici borcun Ümumi Daxili Məhsula (ÜDM) olan nisbətinin aşağı səviyyədə saxlanılmasıdır. Bu göstərici ölkənin maliyyə dayanıqlığını təmin etməklə yanaşı, sosial rifahın artırılmasına və strateji hədəflərə çatmasına xidmət edir.

Son illərdə Azərbaycan iqtisadiyyatı sürətli inkişaf yolu keçib və dayanıqlıq nümayiş etdirib. Xarici borcun aşağı səviyyədə saxlanılması, sosial layihələrin maliyyələşdirilməsinə və dövlətin müstəqil siyasət yürütməsinə şərait yaradıb. Bu məqalədə Azərbaycanın xarici borc siyasətinin mahiyyəti, ÜDM-ə olan təsiri və sosial-iqtisadi inkişafda oynadığı rol ətraflı təhlil ediləcəkdir.

Xarici borcun ÜDM-ə nisbətinin əhəmiyyəti

Xarici borcun ÜDM-ə nisbəti iqtisadiyyatın sabitliyini və dövlətin borc idarəetmə qabiliyyətini qiymətləndirmək üçün ən mühüm göstəricilərdən biridir. Beynəlxalq miqyasda bu nisbətin 40 faizdən aşağı olması iqtisadi cəhətdən təhlükəsiz səviyyə kimi qəbul edilir. Azərbaycan isə bu göstəricini 7,5 faiz səviyyəsində saxlayaraq dünyada ən aşağı borc yükünə malik ölkələrdən biri olaraq tanınır.

Prezident İlham Əliyev müsahibəsində bu uğuru, dövlətin borclanma siyasətinin strateji və səmərəli şəkildə həyata keçirilməsi ilə izah etdi. Azərbaycanın borc siyasəti beynəlxalq kreditorlardan asılılığı minimuma endirmək, milli maraqları qorumaq və gələcək nəslin borc yükünü azaltmaq üzərində qurulmuşdur. Xarici borcun aşağı səviyyədə saxlanılması həm dövlət büdcəsinin çevikliyini, həm də iqtisadi təhlükəsizliyi təmin edir.

Xarici borcun aşağı səviyyədə saxlanılmasının üstünlükləri

Xarici borcun ÜDM-ə nisbətinin aşağı olması ölkənin iqtisadi və sosial inkişafı üçün bir sıra üstünlüklər yaradır:

1.    Maliyyə müstəqilliyi: Aşağı borc səviyyəsi, dövlətin xarici kreditorlardan asılılığını azaldır və müstəqil iqtisadi siyasət yürütmək imkanını genişləndirir. Azərbaycan hökuməti beynəlxalq maliyyə təşkilatlarının diktəsindən kənar qalaraq milli maraqlara uyğun qərarlar qəbul edir.

2.    İnfrastruktur layihələrinin inkişafı: Xarici borcun az olması, dövlətin daxili resurslardan istifadə edərək iri infrastruktur layihələrini maliyyələşdirməsinə imkan yaradır. Bu, ölkədə nəqliyyat, enerji və sosial infrastrukturun inkişafını sürətləndirir.

3.    Sosial rifahın gücləndirilməsi: Xarici borcun məhdudlaşdırılması dövlət büdcəsindən sosial layihələrə daha çox vəsait ayırmağa şərait yaradır. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, son illərdə minimum əməkhaqqının və pensiyaların artırılması, dörd böyük sosial paketin həyata keçirilməsi bu siyasətin nəticəsidir.

4.    Beynəlxalq nüfuzun artırılması: Aşağı borc yükü Azərbaycanın beynəlxalq maliyyə bazarlarında etibarlı tərəfdaş kimi tanınmasına səbəb olur. Ölkə xarici sərmayədarlar üçün cəlbedici məkana çevrilir və müsbət iqtisadi imic formalaşdırır.

Xarici borc siyasəti və sosial rifah

Prezident İlham Əliyev müsahibəsində Azərbaycanın iqtisadi siyasətinin sosial rifaha xidmət etməsini xüsusi vurğuladı. Ölkədə həyata keçirilən genişmiqyaslı sosial proqramlar, əhalinin yaşayış səviyyəsinin yüksəldilməsinə və sosial ədalətin təmin olunmasına yönəlib. Xarici borcun aşağı səviyyədə saxlanılması bu proqramların daha da genişlənməsinə imkan verir.

Məsələn, təhsil, səhiyyə və sosial müdafiə sahələrində həyata keçirilən layihələr birbaşa iqtisadi göstəricilərlə bağlıdır. Xarici borcun az olması, bu layihələr üçün əlavə maliyyə resurslarının ayrılmasına şərait yaradır. Prezident qeyd etmişdir ki, bu siyasət həm hazırkı, həm də gələcək nəsillərin maraqlarına xidmət edir.

Dünya təcrübəsi ilə müqayisə

Xarici borcun ÜDM-ə nisbəti baxımından Azərbaycan dünya üzrə lider ölkələr sırasında yer alır. Məsələn, bəzi inkişaf etmiş ölkələrdə bu nisbət 70-100 faiz arasında dəyişir ki, bu da həmin dövlətlərin borc asılılığını və iqtisadi risklərini artırır. Azərbaycan isə borc siyasətində ehtiyatlı yanaşma nümayiş etdirərək iqtisadi sabitliyi qorumağı bacarıb.

Azərbaycanın xarici borcunun ÜDM-ə nisbətinin aşağı səviyyədə saxlanılması, ölkənin iqtisadi müstəqilliyini təmin edən əsas göstəricilərdən biridir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, bu siyasət təkcə iqtisadiyyatın rəqəmlərini deyil, həm də insanların rifahını artırmağa xidmət edir. Xarici borcun məhdudlaşdırılması, dövlətin sosial sahədə daha çox layihələr həyata keçirməsinə imkan verir və gələcək inkişaf üçün möhkəm zəmin yaradır.

Bu uğur, strateji planlaşdırma və səmərəli idarəetmə sayəsində mümkün olmuşdur. Azərbaycan iqtisadiyyatının dayanıqlığı, həm milli maraqları qorumaq, həm də sosial-iqtisadi inkişafı təmin etmək baxımından digər ölkələrə nümunə ola bilər.

Cəfərli Fəxriyyə,

Bakı Qızlar Universitetinin tələbəsi,

Nəsimi rayon gənci