Ürək dağlayan sirr açıldı: Bu ölkədə göyərçinlərin bir barmağı yoxdur

Fransanın şəhərlərində yaşayan göyərçinlərin çoxunun ayaqları yaralı, bəzilərinin isə barmaqları yoxdur. Paris, Lion, Marsel və Lill kimi şəhərlərdə demək olar ki, hər küçə başında belə göyərçinlərə rast gəlmək mümkündür. Artıq bu mənzərə Parisin simvollarından birinə çevrilib. Bu vəziyyət uzun illərdir müşahidə olunsa da, son illərdə aparılan araşdırmalar sayəsində səbəbi daha aydın görünməyə başlayıb.

Sherg.az xəbər verir ki, uzun müddət bu halın səbəbi kimi göyərçinlərin öz nəcisləri göstərilirdi. Nəcis çox yığıldıqda divarları və daş səthləri aşındırır, turşuluq dərəcəsinə görə zərər verirdi. Buna görə bəzi tədqiqatçılar hesab edirdi ki, eyni təsir quşların ayaqlarına da dəyə bilər. Lakin bu izah bütün halları açıqlamırdı.

2018-ci ildə Parisdə aparılan araşdırmada 46 fərqli ərazidə 1250 göyərçin müşahidə edilib. Nəticədə məlum oldu ki, göyərçinlərin təxminən 20 faizinin ən az bir barmağı yoxdur. Bu hal əsasən hava və səs-küy çirkliliyinin, həm də insan sıxlığının yüksək olduğu bölgələrdə daha çox qeydə alınırdı.

Mütəxəssislərə görə, bu hadisənin arxasında xəstəlik deyil, şəhərin tullantıları dayanır. Saç telləri, nazik ip parçaları, poşet sapları və tikiş qırıntıları - gündəlik həyatdan qalan bu kiçik tullantılar quşların ayaqlarına dolanır, qan dövranını kəsir. “İp barmaq sindromu” deyilən bu vəziyyətdə toxuma qaralır, infeksiya düşür və nəticədə barmaq qopur. Xüsusilə salonların, atelyelərin və tekstil mağazalarının çox olduğu yerlərdə bu cür yaralanmalar daha çox olur.

Təbii şəraitdə göyərçinlər qayalıqlarda və torpaq üzərində yaşadıqları üçün barmaqları yumşaq səthlə təmasda olurdu. Şəhərdə isə hər yer beton və asfaltla örtülüb - sərt və kəskin səthlər yaraların dərinləşməsinə səbəb olur. Egzoz qazları, toz və stres onların immunitetini zəiflədir, nəticədə bədənləri bu cür zədələrə qarşı müdafiəsiz qalır.

Təbiətsevər könüllülər tez-tez yaralı ayaqlı göyərçinlərə rast gəlir. Onlardan bəziləri quşları tutub ayaqlarına dolanmış ipi kəsərək azad edir. Bəzən bir neçə santimetrlik ip parçasını çıxarmaq bir canlının həyatını xilas edir. Amma bu, təkcə fərdi səylərlə həll edilə biləcək məsələ deyil. Əgər tullantıların idarə olunması və ekoloji mədəniyyət gücləndirilməsə, hər gün yeni quşlar eyni ağrını yaşayacaq.

Paris Bələdiyyəsi son illərdə göyərçinlərin çoxalmasını nəzarətdə saxlamaq üçün bəzi tədbirlər görüb – doğum nəzarəti üçün xüsusi yemlər, sığınacaqlar, bəsləmə qadağaları və s. Amma yaralı ayaqların qarşısını alan real addımlar hələ atılmayıb. Çünki bu, sadəcə heyvan problemi deyil, şəhər həyatının tullantı vərdişlərinin nəticəsidir.

Mütəxəssislər deyirlər ki, həll yolu böyük sistemlərdə deyil, kiçik davranışlarda gizlənir: bərbərlərin saçları açıq tullantıya atmaması, tikiş sexlərində ipliklərin ayrıca toplanması, vətəndaşların poşet və ip parçalarını küçələrə tullamaması. Həmçinin şəhər planlamasında quşlara və digər canlılara uyğun “heyvan dostu” bölgələrin yaradılması vacibdir.

Göyərçinlərin ayaqlarındakı yaralar əslində bir şəhərin aynasıdır. Şəhərin kirliliyi, laqeydliyi və ritmi o kiçik ayaqlarda cəmlənib. Biz fərqinə varmadan gəzsək də, onlar hər addımda bizim arxamızda buraxdığımız tullantıların iziylə yeriyirlər. Buna görə də, bir tükün, bir ipin belə məsuliyyət daşıdığını unutmamaq gərəkdir.

Turan