Uşağa ad qoymaq: ailə qərarı, yoxsa dövlət qaydası?

Çünki ad sadəcə fərdi kimlik deyil, həm də gələcəkdə insanın xarakterinə, cəmiyyət içində qəbuluna və hətta karyerasına təsir göstərir. Lakin bir çox ölkədə ad seçmək yalnız ailə məsələsi hesab olunmur və bunun qanuni tərəfi də mövcuddur.

Müxtəlif ölkələrdə valideynlərin övladlarına istənilən adı vermək hüququ məhdudlaşdırılıb. Məqsəd uşağın gələcəkdə təhqir, lağ və ya sosial uyğunsuzluqla qarşılaşmasının qarşısını almaqdır.

Almaniyadakı qanunlara görə uşağa qoyulan ad cinsiyyətini aydın göstərməlidir. Məsələn, “Alex” qəbul edilə bilər, amma “Mələk” kimi adlar müzakirə mövzusu ola bilər. Həmçinin, təhqiramiz və ya gülünc adlara icazə verilmir.

Fransa məhkəmələr uşağın adını dəyişdirə bilər, əgər həmin ad uşağın mənafeyinə zidd hesab olunursa. Bir vaxtlar valideynlər övladlarına “Nutella” adını qoymaq istədikdə məhkəmə buna mane olmuşdu.

İslandiya isə yalnız rəsmi adlar siyahısında olan adlardan istifadə etmək olar. Siyahıda olmayan adların yazılışı və tələffüzü xüsusi komissiya tərəfindən təsdiqlənməlidir.

Yeni Zelandiya hökuməti “Məhəmməd Kraliça”, “4Real” və ya “Lucifer” kimi qeyri-adi adlara icazə vermir.

Bu qaydaların əsas məqsədi uşaqları gələcəkdə sosial təzyiqdən qorumaqdır. Çünki ad insanın ilk tanıdıcı göstəricisidir və cəmiyyətin yanaşması çox vaxt həmin addan başlayır. Təhqiramiz, həddən artıq uzun və ya anlaşılmaz adlar uşağın psixologiyasına mənfi təsir göstərə bilər.

Azərbaycan qanunvericiliyində də ad seçimində bəzi məhdudiyyətlər mövcuddur. **“Uşağa ad verilməsi Qaydaları”**na əsasən, gülüş doğuran, təhqiramiz məna kəsb edən və ya uşağın gələcəkdə alçaldılmasına səbəb ola biləcək adlara icazə verilmir. Həmçinin, ərəb və fars mənşəli bəzi adların yazılışı ilə bağlı normativlər müəyyən edilib.

Ad seçmək ailə üçün emosional qərar olsa da, dövlətlərin buna qarışması əslində uşağın hüquqlarının qorunması ilə bağlıdır. Valideynlər övladlarına ad qoyarkən yalnız ailə ənənələrini və arzularını deyil, həm də uşağın gələcək həyatını nəzərə almalıdırlar. Unutmayaq ki, ad sadəcə səs və hərf deyil, insanın taleyində daşıdığı mühüm bir işarədir.

Leyla Mirzə