Uşaqların sinir sistemi süni qatqılara həssasdır EKSPERT AÇIQLADI

"Süni qatqılar (E kodlu maddələr, konservantlar, dadvericilər, rənglər və s.) əsasən qidanın rəngini, dadını, teksturasını və saxlanma müddətini yaxşılaşdırmaq üçün istifadə olunur". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında qida mühəndisi, nutrisioloq Fərid Səfərov deyib.

Onun sözlərinə görə, lakin bu qatqılar insan orqanizminə həm qısamüddətli, həm də uzunmüddətli zərər verə bilər: "Süni rəngləndiricilər bəzi uşaqlarda hiperaktivlik, diqqət dağınıqlığı və davranış dəyişiklikləri ilə əlaqələndirilir. Buna görə bir çox ölkələrdə süni rəngləndiricilər uşaq məhsullarında ya qadağan olunub, ya da xəbərdarlıqla satışa buraxılır.

Süni konservantlar orqanizmdə toplanaraq qaraciyər və böyrəklərə əlavə yük gətirir, qaraciyərin detoksifikasiya sisteminə mənfi təsir göstərə bilər. Eyni zamanda, E123, E127, E102 kimi bəzi boyalar laboratoriya testlərində hüceyrə mutasiyalarına səbəb olmuş, nitritlə zəngin kolbasa, sosiska və hisə verilmiş ətlərdə isə mədə və yoğun bağırsaq xərçəngi riski artmışdır.

Süni rənglər və dadvericilər, xüsusən monosodyum glutamat (E621), bəzi insanlarda baş ağrısı, dəridə səpki, şişkinlik və astma tutmalarına səbəb ola bilər. Bəzi qatqılar (məsələn, BHA – E320 və BHT – E321) endokrin sisteminə müdaxilə edərək orqanizmin təbii hormon balansını poza bilər və uzun müddətdə maddələr mübadiləsini ləngidərək piylənmə və insulin müqaviməti riskini artırır. Süni qatqılar təbii qidanın görünüşünü saxta şəkildə yaxşılaşdırır, lakin mikronutrientlərin azalmasını gizlədir. Məsələn, “təzə kimi” görünən çörəkdə vitamin və lif miqdarı demək olar ki, sıfıra enmiş ola bilər.

Buna görə etiketləri diqqətlə oxumaq, “E” kodlarına fikir vermək vacibdir. Rəngi çox parlaq olan məhsullardan uzaq durmaq lazımdır, çünki təbii rəng bu qədər parlaq olmaz. Təbii alternativlər seçmək tövsiyə olunur: qırmızı üçün çuğundur tozu, sarı üçün sarıkök, yaşıl üçün ispanaq kimi. Uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş süni rəngli içkilərdən və konfetlərdən uzaq durmaq xüsusilə önəmlidir, çünki uşaq sinir sistemi daha həssasdır".