Uzaq Şərqdə soyuq müharibə küləyi RAKURS

Uzun müddət Rusiyaya qarşı getdikcə daha çox sanksiya tətbiq edən G7 ölkələri arasında Yaponiyanın "zəif halqa" olduğu görünürdü. Tokionun Moskvaya tətbiq etdiyi sanksiyalar Avropa ölkələri, ABŞ və Kanada tərəfindən tətbiq edilən sanksiyalardan daha yumşaq idi və hələ də belədir. Yapon şirkətləri Mitsui və Mitsubishi Saxalin-2 qaz yatağının işlənməsində iştirak etməyə davam edir. Üstəlik, Tokio bu fəaliyyət üçün Vaşinqtondan icazə almağı bacardı. Moskva ilə bu cür əməkdaşlığı davam etdirən bütün digər şirkətlər çoxdan ABŞ Maliyyə Nazirliyi tərəfindən qara siyahıya salınacaqdı. Lakin yaponlar üçün istisna edildi.

Nəhayət, 2026-cı ilin may ayında Xarici İşlər Nazirliyinin, İqtisadiyyat, Ticarət və Sənaye Nazirliyinin və bir neçə böyük özəl şirkətin nümayəndələrinin daxil olduğu bir Yaponiya nümayəndə heyəti Moskvaya səfər etdi. Moskva Yaponiya sahəsində ümidverici perspektivlər görürdü. Görünürdü ki, Tokionun köməyi Qərbin sanksiya divarını aşmaq üçün istifadə edilə bilər. Həmçinin, Yaponiyanın Asiya-Sakit Okean bölgəsində Moskva üçün müsbət rol oynaya biləcəyi və onunla potensial əlaqələrin tək bir tərəfdaşdan - Pekindən həddindən artıq asılılığın qarşısını almağa kömək edə biləcəyi görünür.

İndi, Yaponiya hakimiyyətinin Prezident Vladimir Putinin Cənubi Kuril adalarına səfərinə son dərəcə həssas reaksiyasından sonra, bu planlar və ümidlər puça çıxa bilər. Tokiodan gələn məlumatlara görə, Baş nazir Sanae Takaiçi şəxsən bütün mümkün Yaponiya cavablarından ən sərtində israr edib. Onun imza tərzi əhalinin millətçi seqmentinə işarə edən qətiyyətli, enerjili bir siyasətdir. Cənubi Kuril adaları (Yaponiyada "Şimal Əraziləri" adlanır) yerli millətçilər üçün olduqca həssas bir məsələdir.

İkitərəfli münasibətlərin nisbətən çiçəklənən dövrlərində, iqtisadi əməkdaşlığın çiçəkləndiyi və iki liderin müntəzəm olaraq səfərlər etdiyi dövrlərdə belə, Tokiodakı Rusiya səfirliyinin qarşısında daim səs-küylü mitinqlər keçirilirdi və iştirakçılar İturup, Kunaşir, Şikotan və Habomai adalarının qaytarılmasını tələb edirdilər. Və bəzən, hətta Cənubi Saxalin də.

İndi, sözdə Rusiya-Çin bloku ilə kollektiv Qərb (coğrafiyasına baxmayaraq, Tokionu da əhatə edir) arasında münasibətlərin pisləşməsi fonunda, mübahisəli adalar məsələsi bir çox yaponlar üçün daha da böyük qıcıqlandırıcı hala gəlib. Tokio, Vladimir Putinin hakimiyyətdə olduğu bütün illər ərzində Cənubi Kuril adalarına niyə səfər etmədiyini, amma indi bunu etmək qərarına gəlməsini çaşdırır. Takaiçi hökuməti bunu demarş kimi qəbul etdi və cavab addımı atdı. Rusiya səfiri Xarici İşlər Nazirliyinə çağırıldı və kabinet rəhbəri jurnalistlər qarşısında xüsusi olaraq çıxış etdi və çox emosional bir açıqlama verdi.

Bu, lazımsız idi: Tokionun diplomatik arsenalında daha yumşaq, daha az nümayişkaranə addımlar var idi.

Lakin çətinliyi qəbul etmək və vəziyyəti gərginləşdirmək qərara alındı. Eyni zamanda, Yaponiyada Rusiya əleyhinə sanksiyaların sərtləşdirilməsi ehtimalı barədə danışıqlar başladı. Bu sanksiyaların nə qədər sərt olacağını demək hələ tezdir. Bir şey aydındır: Rusiya ilə Yaponiya arasında gərginliyin azalması, ikitərəfli münasibətlərin istiləşməsi, qeyri-müəyyən müddətə təxirə salınmış kimi görünür. Avropada olduğu kimi, Asiyada da vəziyyət qaçılmaz olaraq "Soyuq Müharibə" dövrünə qayıdır.

V.VƏLİLİ