VALİDEYNLƏR, DİQQƏT! Bu uşaqlar narkoman olmağa real namizəddir

Son illər narkotik istifadəçilərinin sayı getdikcə artır. Təəssüf ki, bu təhlükəli vərdişə daha çox gənclər və yeniyetmələr meyil göstərirlər. Psixoloqlar hesab edirlər ki, narkotik asılılığına düşənlərin çoxu uşaqlıqdan müəyyən psixoloji və sosial problemlərlə üzləşib. Riskli qrupdan olan uşaqları vaxtında görməmək, gələcəkdə onların narkoman olma ehtimalını yüksəldir.

Məsələ ilə bağlı Yenisabah.az-a açıqlama verən klinik psixoloq, psixoterapevt Rövşən Nəcəfov bildirib ki, bu gün narkomaniyanın artıq yaşı yoxdur:

“Bu gün təəssüfləndirici hal ondan ibarətdir ki, maddə asılılığının – yəni narkomaniyanın yaşı yoxdur. Artıq uşaqlarda da bu halları müşahidə etmək olur. Media və sosial platformalarda tez-tez belə xəbərlərlə rastlaşırıq. Ailənin hər hansı bir üzvündə asılılıq faktoru olduqda, həmin uşaqlar risk qrupuna aid edilirlər. Çünki bütün tibbi xəstəliklər kimi, psixoloji xəstəliklərdə də genetik faktorların rolu var. Bu məsələ mübahisə və müzakirə mövzusu olsa da, həmin hal klinik müsahibələr zamanı nəzərə alınır.  pizza

Valideynlər övladında baş verən riskli əlamətləri asanlıqla müşahidə edə bilərlər. Əgər uşaqda pedaqoji baxım yoxdursa, akademik göstəriciləri aşağı düşübsə, eyni zamanda psixoloji halında nizamsızlıq varsa, o zaman valideyn həmin halları nəzərə alaraq şübhə duymalıdır. Belə olan halda dərhal uşağın psixi sağlamlığını nəzərə alaraq müəyyən addımlar atmaq lazımdır. Ailələrdə cütlüklərarası münasibətlər tənzimlənmirsə, davamlı olaraq münaqişə faktorları varsa, biz həmin uşaqları risk qrupunda görürük. Adətən maddə asılılığından əziyyət çəkən uşaqlar və ya gənclər hər zaman ailədə ata və ananın davamlı olaraq münaqişə etdiyini görürlər. Biz psixoterapiya seanslarında da bu kimi hallarla rastlaşırıq”.

Psixoloq əlavə edib ki, rəqəmsal dövrdə uşaqların qorunması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır:

“Artıq rəqəmsal dünyadır və informasiyanın sərhədi yoxdur. Bu halda istənilən hər şey evimizin və əlimizin içində olur. Ona görə də uşaqlara ağıllı telefonlar verildikdə belə, onların parametrlərini doğru müəyyənləşdirmək lazımdır. Hər şeyi öz yaşına uyğun formada tənzimləmək lazımdır. Həmçinin telefonları qadağa ilə yox, müəyyən məhdudiyyətlərlə uşaqlara vermək daha məqsədəuyğundur. Biz təkcə öz övladımızı yox, başqalarının da övladlarını qorumalıyıq. Yəni biganə qaldığımız hər şey bizim qarşımıza çıxmasa belə, övladlarımızın qarşısına çıxacaq. 

Maddə asılılığının – yəni narkomaniyanın yaşı yoxdur. İstənilən halda qapımızı döyüb, bizə qonaq ola bilər və ailəmizin bir üzvünə çevrilmiş olar. Bu cür şəxslər sosial təcridə məruz qalır və intihara meyilli düşüncələrə yiyələnirlər. Hansısa asılılıqdan əziyyət çəkən insan gördükdə, mütləq psixi sağlamlıq mərkəzlərinə müraciət etmək lazımdır. İstənilən asılılıqdan (oyun, rəqəmsal asılılıq, maddə və qeyri-maddə asılılığı) əziyyət çəkən hər bir şəxsin beyin funksiyaları pozulur və bu cür şəxslər özünə və ətrafına qarşı adekvat olmur”.

Aydan Hacı