Valideynlərin aktiv iştirakı da bu problemin həllində mühüm rol oynayır Kamran Əsədov

"Məktəblərdəki rüşvətxorluq, cəmiyyətin təməl problemlərindən biri kimi, yalnız qanuni tədbirlər deyil, həm də əxlaqi və psixoloji yanaşmalar tələb edən mürəkkəb bir məsələdir. Məktəblər uşaqların şəxsiyyətinin formalaşdığı mühüm məkanlardır və bu mühitdə rüşvət kimi mənfi halların olması uşaqların ədalət və dürüstlük anlayışlarına ciddi zərər vurur. Valideynlərin haqlı olaraq narahat olduğu əsas məqam, uşaqların erkən yaşdan rüşvətlə qarşılaşmasıdır ki, bu da onların psixologiyasına mənfi təsir göstərir və gələcəkdə rüşvəti normal bir davranış kimi qəbul etmələrinə yol açır".

Bunu Sonxeber.az-a təhsil eksperti Kamran Əsədov danışıb.

O, açıqlamasında qeyd edib ki, məktəblərdə rüşvətxorluğun tamamilə aradan qaldırılması üçün bir neçə mühüm addım atılmalıdır:

"İlk növbədə, şəffaflıq və hesabatlılıq sistemləri yaradılmalıdır. Məktəblərin maliyyə məsələləri tam şəffaf olmalı və ictimai nəzarətə açıq şəkildə təqdim edilməlidir. Hər bir məktəbin maliyyə gəlir və xərcləri ictimaiyyətə açıqlanmalı, valideynlərdən tələb olunan vəsaitlərin qanuni əsaslara söykəndiyi sübut edilməlidir. Bu yanaşma, həm valideynlərin etimadını artıracaq, həm də qanunsuz pul yığımı hallarının qarşısını alacaq.

Rüşvətxorluğa yol açan əsas səbəblərdən biri də məktəb rəhbərliyi və müəllimlərin işə qəbul proseslərində şəffaflığın olmamasıdır. Müəllim və rəhbər heyət təyin olunarkən yalnız peşəkar bacarıq və təcrübə əsas götürülməli, bu proses tam şəffaf həyata keçirilməlidir. Rüşvət verərək vəzifə alan şəxslər çox vaxt bu "xərcləri" kompensasiya etmək üçün qanunsuz yollara əl atırlar. Buna görə də, işə qəbul sistemində ciddi islahatlar aparılmalı, müəllimlərin və rəhbərliyin performansı mütəmadi olaraq yoxlanılmalıdır.

Uşaqların psixologiyasını qorumaq və mənfi təsirlərin qarşısını almaq üçün maarifləndirmə işləri aparılmalıdır. Şagirdlərə erkən yaşlardan ədalət, dürüstlük və əxlaqi dəyərlər öyrədilməli, rüşvət kimi halların zərərləri aydın şəkildə izah edilməlidir. Psixoloqlar və pedaqoqlar uşaqların bu cür hallarla qarşılaşmasının onların gələcək həyatına təsirini azaltmaq üçün xüsusi proqramlar hazırlamalıdır.

Valideynlərin aktiv iştirakı da bu problemin həllində mühüm rol oynayır. Valideyn-məktəb əməkdaşlığı gücləndirilməli, valideynlərdən hər hansı qanunsuz tələb olduğu halda onların şikayət etməsi asanlaşdırılmalıdır. Məktəblərdə anonim şikayət mexanizmləri yaradılmalı və bu mexanizmlər effektiv şəkildə işləməlidir ki, valideynlər qorxusuz şəkildə hüquqlarını müdafiə edə bilsinlər".

Təhsil eksperti onu da vurğuladı ki, təhsil sisteminin rəqəmsallaşdırılması rüşvət hallarının azalmasına yaxşı təsir edə bilər:

"Hüquqi tədbirlər gücləndirilməlidir. Rüşvət halları ilə bağlı qanunlar sərtləşdirilməli, məktəblərdə rüşvət yığımı ilə məşğul olan şəxslər inzibati və cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməlidir. Belə hallara qarşı cəmiyyətin hər bir üzvünün məsuliyyətli olması üçün maarifləndirmə kampaniyaları həyata keçirilməlidir.

Uzunmüddətli həll üçün məktəb idarəetmə sistemlərində islahatlar aparılmalı, təhsil sisteminin rəqəmsallaşdırılması ilə bağlı addımlar atılmalıdır. Rəqəmsal idarəetmə və avtomatlaşdırılmış sistemlər korrupsiya və rüşvət hallarını minimuma endirə bilər. Məsələn, qiymətləndirmə və şagirdlərin göstəricilərinin qeydiyyatı tam avtomatlaşdırılmış sistem vasitəsilə həyata keçirilməlidir.

Nəticədə, məktəblərdə rüşvətin aradan qaldırılması yalnız hüquqi tədbirlər deyil, həm də əxlaqi və psixoloji yanaşmalar tələb edir. Şəffaflıq, cəmiyyətin iştirakı və təhsil sisteminin təkmilləşdirilməsi ilə bu problemin qarşısını almaq mümkündür. Məktəblər rüşvətin deyil, dürüstlük və ədalət dəyərlərinin öyrədildiyi bir məkan olmalıdır. Bu, uşaqlarımızın sağlam psixologiya və düzgün mənəvi dəyərlərlə böyüməsi üçün vacibdir".

Vüsalə İbrahimli