Vaşinqton və Tehran arasında gərginlik artır: Tramp İranı vurmaq əmrini verə bilər

İddia olunur ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp nüvə danışıqlarındakı çıxılmaz vəziyyətdən sonra İrana qarşı yeni və əhatəli hərbi hücumu nəzərdən keçirir, Tehran isə təcili və sərt cavab barədə xəbərdarlıqlar edib. Vaşinqton isə bölgəyə qoşun toplayır.

Adalet.az-ın xarici mediaya istinadla xəbərinə görə, ABŞ prezidenti Donald Tramp Vaşinqton və Tehran arasında İranın nüvə proqramını və ballistik raket istehsalını məhdudlaşdırmaq məqsədi daşıyan danışıqlar uğursuzluğa düçar olduqdan sonra İrana qarşı yeni və əhatəli hərbi hücumu nəzərdən keçirir. 

Bildirilir ki, Trampın son təhdidləri Tehranda güclü reaksiya ilə qarşılanıb. İran hökuməti mümkün ABŞ hücumuna təcili cavab verəcəyini açıqlayıb. İran lideri Ayətullah Əli Xameneinin baş müşaviri isə hücum halında İsrailin hədəfə alınacağını bildirib.

Trump özünün Truth Social hesabındakı paylaşımda İranı "ədalətli və balanslı bir razılaşma" üçün masaya gəlməyə çağırıb. 

Tramp ABŞ-nin İrana növbəti hücumunun ötən yay üç nüvə obyektini hədəf alan hücumdan daha şiddətli olacağını bildirib. Mənbələrə görə, Tramp tərəfindən nəzərdən keçirilən hərbi variantlara İranın yüksək vəzifəli siyasi və təhlükəsizlik rəsmilərini, eləcə də nüvə obyektlərini və dövlət qurumlarını hədəf alan hava hücumları daxildir. Bildirilir ki, Tramp hələlik yekun qərar verməyib, lakin ABŞ təyyarədaşıyan qrupunun bölgəyə yerləşdirilməsinin hərbi seçimləri genişləndirdiyinə inanır.

USS Abraham Lincoln Daşıyıcı Zərbə Qrupu Hind okeanına daxil olub və İrana doğru səyahətini davam etdirir. Gəmi qrupunun mümkün əməliyyatda hücumları dəstəkləmək və bölgədəki müttəfiqləri İranın qisasından qorumaq üçün istifadə edilə biləcəyi bildirilir. 

Bu ay ABŞ və İran arasında Oman diplomatları və Trampın xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkov ilə İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi arasında dolayı mesajların mübadiləsi aparıldığı bildirilib. 

Tərəflər arasında üzbəüz danışıqlar ehtimalı qaldırılsa da, bu, baş tutmadı və son günlərdə ciddi danışıqlar aparılmadı.Vaşinqtonun İrandan uranın zənginləşdirilməsini birdəfəlik dayandırmasını, ballistik raket proqramına yeni məhdudiyyətlər qoymasını və regiondakı proksi qüvvələrə dəstəyi dayandırmasını potensial danışıqlar üçün ilkin şərt kimi tələb etdiyi bildirilir. 

Ən böyük fikir ayrılığı nöqtəsinin ABŞ-nin ballistik raketlərin mənzili ilə bağlı tələbi olduğu deyilir. İranın xarici işlər naziri Əraqçi ölkənin silahlı qüvvələrinin"hər hansı bir hücuma dərhal və güclü şəkildə cavab verməyə hazır olduğunu bildirib. Xameneinin müşaviri Əli Şəmxani hərbi addımın müharibənin başlanğıcı hesab ediləcəyini və açıq şəkildə Təl-Əvivi hədəf alacağını bildirib.

ABŞ kəşfiyyatının hesabatlarına görə, İran rejimi ötən ilki ABŞ və İsrail hücumlarından və son etirazlardan sonra  zəif vəziyyətdədir. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio İran rejiminin hər zamankından daha zəif olduğunu bildirib. Lakin ekspertlər qeyd edirlər ki, dini liderin devrilməsi mütləq rejimin tamamilə süqutu demək olmaya bilər. Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ABŞ-nin mümkün hərbi əməliyyat üçün hava məkanından və ərazilərindən istifadə etməsinə icazə verməyəcəklərini bildiriblər. Həmçinin bildirilib ki, Türkiyə də daxil olmaqla, regiondakı müttəfiqlər müharibənin potensial nəticələri ilə bağlı ciddi narahatlıqlarını Vaşinqton və Tehrana çatdırıblar”.

Vasif ƏLİHÜSEYN