Xameneinin yerinə kim gələcək? Əsas namizədlər

İranın ruhani rejimi hazırda ABŞ-İsrail birgə hücumlarında öldürülən Ali Rəhbər Ayətullah Əli Xameneinin varisini tapmaq cəhdləri ilə üzləşir.
Yeniavaz.com CNN-ə istinadla xəbər verir ki, təxminən qırx ildir ki, dəmir yumruqla hakimiyyətdə olan veteran liderin rəsmi olaraq elan edilmiş varisi yoxdur. Bunun əvəzinə, Ekspertlər Şurası kimi tanınan 88 yüksək vəzifəli ruhanidən ibarət seçilmiş bir qurum növbəti lideri seçəcək.
Bu, İslam Respublikası 1979-cu ildə qurulduğundan bəri, yəni son 47 il ərzində Ayətullah Ruhullah Xomeyninin vəfatından sonra Xameneinin tələsik seçilməsindən bəri ruhani orqan tərəfindən yalnız bir dəfə yerinə yetirilən bir vəzifədir.
“Hakim dairələr respublikada sabitlik nümayiş etdirmək üçün tez bir zamanda hərəkətə keçmək istəyəcəklər. Şura üzvlərinin Xameneinin yerinə kimin təyin ediləcəyini müəyyən etməzdən əvvəl mümkün namizədlər barədə müzakirə aparmaq üçün tezliklə toplaşacaqları gözlənilir.
Lakin ABŞ Prezidenti Donald Trampın rejimə qarşı ABŞ-İsrail birgə bombardman kampaniyasının qarşıdakı günlərdə də davam edəcəyinə söz verdiyini nəzərə alsaq, onların hər hansı bir toplantıya risk edib-etməyəcəyi bəlli deyil”, - nəşr yazır.
Bildirilir ki, Şura üzvləri konstitusiyada nəzərdə tutulan tələblərə cavab verən bir varis seçməlidirlər. Yeni lider kişi, siyasi səriştəyə, mənəvi səlahiyyətə və İslam Respublikasına sadiq olan bir ruhani olmalıdır.
CNN ekspert və analitiklərdən əldə etdiyi məlumatlar əsasında, bu vəzifəyə iddialı olan bəzi namizədlərə nəzər salıb.
Müctəba Xamenei
Xameneinin ikinci oğlu Müctəbanın pərdəarxası əhəmiyyətli təsirə malik olduğu və ölkənin ən güclü hərbi qurumu olan İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (İİKK), eləcə də onun Bəsic könüllü paramilitar qüvvələri ilə güclü əlaqələri olduğu bilinir.
Lakin atadan oğula varislik şiə müsəlman ruhani idarəçiliyində və xüsusən də geniş şəkildə tənqid olunan monarxiyanı devirdikdən sonra yaranan inqilabi İranda pis qarşılanır. Əlavə bir maneə Müctəbanın yüksək vəzifəli ruhani olmaması və rejimdə heç bir rəsmi rolunun olmamasıdır. O, 2019-cu ildə ABŞ tərəfindən sanksiyaya məruz qalıb.
Əlirza Ərəfi
Daha az tanınan bir şəxs olan Ərafi, dövlət qurumlarında iş təcrübəsi olan tanınmış bir ruhanidir və eyni zamanda Xameneinin yaxın adamlarından biri olub.
O, hazırda Ekspertlər Şurasının sədr müavini vəzifəsində çalışır və seçki namizədlərini və parlament tərəfindən qəbul edilən qanunları yoxlayan güclü Keşikçi Şurasının üzvü olub. O, həmçinin İranın dini icma sisteminin rəhbəridir.
Yaxın Şərq İnstitutundan Aleks Vatankanın sözlərinə görə , Xameneinin Ərafini yüksək və strateji cəhətdən həssas vəzifələrə təyin etmək istəyi onun bürokratik qabiliyyətlərinə böyük inam bəslədiyini göstərir. Buna baxmayaraq, təhlükəsizlik qurumları ilə yaxın əlaqələri olmadığı məlumdur.
Məhəmməd Mehdi Mirbağeri
Mirbağeri sərt xətt tərəfdarı olan ruhani və ruhanilik hakimiyyətinin ən mühafizəkar qanadını təmsil edən Ekspertlər Şurasının üzvüdür.
Fəallar şəbəkəsi olan “IranWire”ın məlumatına görə , o, Qərbə qəti şəkildə qarşıdır və inanclılarla kafirlər arasında münaqişənin qaçılmaz olduğuna inanır. Hazırda o, şimaldakı müqəddəs Qum şəhərindəki İslam Elmləri Akademiyasına rəhbərlik edir.
Həsən Xomeyni
Xomeyni İslam Respublikasının qurucusu Ayətullah Ruhullah Xomeyninin nəvəsidir və bu da ona dini və inqilabi legitimlik qazandırıb.
O, Xomeyni məqbərəsinin mühafizəçisi kimi çalışır, lakin dövlət vəzifəsi tutmayıb və ölkənin təhlükəsizlik aparatı və ya hakim elitasına az təsir göstərib. O, həmkarlarının çoxundan daha az sərt xətt tutması ilə tanınır və 2016-cı ildə Ekspertlər Şurasına namizədliyini irəli sürməkdən məhrum edilib.
Həşim Hüseyni Buşəhri
Buşəhri, varisliyi idarə edən qurumlarla, xüsusən də birinci sədr müavini vəzifəsində çalışdığı Ekspertlər Şurası ilə sıx bağlı olan yüksək vəzifəli bir ruhanidir.
Onun Xameneiyə yaxın olduğu, lakin ölkə daxilində az tanındığı məlumdur. Həmçinin İİKK ilə güclü əlaqələri də yoxdur.