Xarizmatiklik və narsizm arasındakı 5 fərq

Xarizma və narsizm – həmişə diqqəti cəlb edən iki insan keyfiyyətdir. Lakin bu keyfiyyətlərdən biri ilham verə və möhkəm münasibətlər yarada bilirsə, digəri sizi istifadə olunmuş, məyus və hətta incik hiss etdirə bilər.

Lent.az xarici KİV-ə istindadən əldə etdiyi məlumata görə, psixoloq Mark Trevers yazır ki, bu keyfiyyətlərin fərqi həmişə aydın deyil. Bununla belə, bu fərqi başa düşmək, niyə bəzi insanlara meyl etdiyimizi, digərlərinin isə cazibədar görünsələr belə bizdə nəsə “düzgün deyil” hissi oyatdığını anlamağa kömək edə bilər.

1. Xarizma başqaları ilə əlaqə qurur, narsizm isə diqqəti özünə yönəldir

Həm xarizma, həm də narsissizm güclü təəssürat yaradır və asanlıqla diqqəti cəlb edir. Lakin əsas fərq onların diqqət mərkəzindədir: xarizmatik insanlar sosial yönümlüdür və başqalarına yönəlir, narsisslər isə özlərinə diqqət mərkəzində saxlamağa çalışır. Xarizmatik insanlar başqalarına həqiqi maraq göstərir, diqqətlə dinləyir, başqalarının təcrübələrini təsdiq edir və empati nümayiş etdirirlər. Narsisslər isə qarşılıqlı münasibətləri özlərini tərifləmək üçün imkan kimi görürlər. Onlarla söhbətlər adətən onların maraqları ətrafında cərəyan edir və başqalarına qarşı səmimi maraq olmur.

2. Xarizma başqalarını yüksəldir, narsizm isə alçaldır

Xarizmatik insanlar səmimi təriflər verərək və başqalarına potensialını görməyə kömək edərək onları ruhlandırır. Narsisslər isə tez-tez öz üstünlüklərini qorumaq üçün başqalarının uğurlarını tənqid etməyə və ya kiçiltməyə çalışırlar. Onların tərifləri adətən şərtli və ya eqoist məqsəd güdür.

3. Xarizma elastiklik göstərir, narsizm isə nəzarət tələb edir

Xarizmatik insanlar ünsiyyət tərzini fərdlərə uyğunlaşdırmağı bacarır, sosial situasiyalara uyğunlaşır və kompromislər etməyə hazır olurlar.

Narsistlər isə nəzarəti itirmək istəmirlər. Onlar öz mövqelərini gücləndirmək üçün vəziyyətləri manipulyasiya edə bilər, başqalarının ehtiyaclarını və fikirlərini nəzərə almadan özlərini güclü və vacib göstərmək istəyirlər.

4. Xarizma etibarlıdır, narsizm isə kövrəkdir

Xarizmanın əsasında həqiqi özünəinam dayanır, narsissizmin isə kövrək özünə dəyər, davamlı təsdiqə ehtiyac duyur. Xarizmatik insanlar başqalarının kölgəsində qalmadan, öz məhdudiyyətlərini qəbul edərək və uğurları bölüşməkdən çəkinmədən rahatdırlar. Narsisslər isə kənar təsdiq olmadan öz dəyərlərini hiss edə bilmir və tənqidə pis reaksiya verə, başqalarını özlərinə təhdid kimi görə bilirlər.

5. Xarizma etibar yaradır, narsizm isə onu dağıdır

Xarizmatik insanlar səmimiyyət, etibarlılıq və hörmət nümayiş etdirərək etibar qazanırlar. 2016-cı ildə lider xarizmasının komanda davranışına təsiri ilə bağlı aparılmış bir araşdırma xarizmatik liderlərin komanda üzvləri arasında inam yaratdığını göstərib. Xarizma qrupda birliyi və qarşılıqlı dəstəyi təşviq edən dalğa effekti yaradır. Əksinə, narsisslər adətən müxtəlif vəziyyətlərdə fərqli davranaraq inamı sarsıdır və həqiqi münasibətlərin formalaşmasına mane olurlar.