Xəzərdəki hədəflərə zərbə endirildi: Bakı savaşın tərəfinə çevrilir? İrlandiyalı ekspert açıqlayır

Globalinfo.az irlandiyalı siyasi ekspert, analitik, tarixçi Patrik Uolşla müsahibəni təqdim edir:

– ABŞ prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff və Donald Trampın kürəkəni Cared Kuşner sülh planını müzakirə etmək üçün Berlində Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə bir araya gəliblər. Ukrayna ətrafındakı son durumu necə şərh edərdiniz?

– Ukraynadakı vəziyyəti qiymətləndirmək çətindir. Görünür, Tramp döyüş meydanının reallığını əks etdirən bir sülhə nail olmaqda israr edir. Əgər Kiyev və Avropa bunu qəbul etməsə, o, müharibəni avropalıların öhdəsinə buraxaraq geri çəkiləcək.

– Britaniyalı keçmiş diplomat Alastair Krukun iddiasına görə, Avropa İttifaqı ABŞ-ı Rusiya ilə münaqişəyə cəlb etməyə o qədər can atır ki, bunun üçün asanlıqla Perl-Harbor miqyaslı təxribat təşkil edə bilər. İndiki məqamda belə bir şey mümkündürmü?

– Avropa çox güman ki, Tramp vəzifədə olduğu müddətdə sadəcə Kiyevi dəstəkləməklə ABŞ-ı münaqişəyə yenidən cəlb etməyə ümid edəcək və o, hakimiyyətdən getdikdən sonra ABŞ-ın yenə əvvəlki işlərinə qayıtmasına ümid edəcək.

– Ukrayna ordusu Xəzər dənizindəki “Lukoil”in neft hasilatı platformalarına ikinci hücumu həyata keçirib. Rusiya-Ukrayna müharibəsi Azərbaycana ciddi təhdidlər yaradır. Ötən il dekabrın 25-də Azərbaycana məxsus mülki təyyarənin vurulmasının təməl səbəbi bu idi. Azərbaycan istəmədən bu savaşın tərəfinə çevrilir?

– Mən belə düşünmürəm. Azərbaycanın məsafə saxlaması çox müdrik qərardır. Bu siyasət Bakının maraqlarına cavab verir. Tramp və Putini qıcıqlandırmaq nəyə lazımdır ki?

– Azərbaycana məxsus sərnişin təyyarəsinin qəzaya uğramasının 1 ilinin tamam olmasına az qalıb. Rusiya hökumətindən üzrxahlıq, kompensasiya, günahkarların hüquqi yolla cəzalandırılması və s. kimi gözləntilər var. Amma Rusiya tam əks mövqe tutaraq azərbaycanlı diaspora rəhbərinə qarşı həmlələr edir. Putin hakimiyyətinin bu mövqeyi Cənubi Qafqazda status kvonu dəyişə bilərmi? Ermənistanla sülh prosesini əngəlləmək gücünə malikdirmi? Azərbaycanın özünə hansı problemləri yarada bilər?

Patrik Uolş

– Bir ay əvvəl məsələnin həllinə yaxın olduğu görünürdü və mən düşünürəm ki, bu belə də olacaq. Əlbəttə ki, həll olunmamış məsələlər var, amma uzunmüddətli perspektivdə münasibətlərin pisləşməsi tərəflərin heç birinin marağında deyil. Ermənistanın TRİPP əsasında ABŞ ilə daha dərin münasibətlər qurduğu nəzərə çarpır. Və bu, dəhlizdə Rusiyanın təsiri ilə balanslaşdırılmalıdır. Əks təqdirdə, Ermənistan Trampdan sonrakı dövrdə Vaşinqton və Kaliforniyadakı təsirindən yararlanaraq mövqeyindən sui-istifadə edəcək.

– 2026-cı ilin iyun ayında Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkilərinə Rusiyanın kobud müdaxiləsi gözlənir. Bunun üçün İrəvan Avropa İttifaqına (Aİ) müraciət edib. Kreml seçki amilindən istifadə edib, İrəvanda iğtişaşlar törədə, Paşinyanı devirə bilərmi? Aİ-nin reaksiyasından belə görünür ki, vəziyyət kifayət qədər ciddidir. 

– Moskvanın Paşinyanı devirmək üçün vasitələrinin olduğuna şübhə edirəm. O, hazırda ABŞ hökumətinin himayəsi altındadır və Ermənistan əhalisi köhnə qvardiyanın geri qayıtmasına və onun korrupsiyasına qarşı düşmən mövqedədir. Ermənistan Qərbin regiondakı ən böyük ümididir və Rusiya isə oyundankənar vəziyyətdədir. Əlbəttə ki, Moskva seçkilərə təsir göstərməyə çalışacaq, amma Ermənistan qərb istiqamətində hərəkət edir.

Gülnar Səlimova
Globalinfo.az
İstanbul