Icma.az
close
up
RU
Xıdır Nəbi bayramı haqqında nə bilirik? AYDINLIQ GƏTİRİLDİ

Xıdır Nəbi bayramı haqqında nə bilirik? AYDINLIQ GƏTİRİLDİ

Icma.az, Sia Az portalına istinadən məlumat verir.

"Xıdır Nəbi" bayramı eyni zamanda "Xıdır İlyas" adı ilə də tanınır. Bir sıra alimlər bu bayramı yazla əlaqələndirərək "İlyas" adlandırılıb. Hətta bir çox alimlərdə bu fikirlə razılaşır, lakin bu bayram yalnız "Xıdır İlyas" deyil, həmçinin "Xıdır Nəbi", "Xıdır Tapdıq" kimi adlarla mövcuddur. "Xıdır Nəbi" bayramı fevral ayında, "kiçik çilə" adlandırılan bir dövrün ən kəskin soyuq günündə xalqımızın arasında qeyd olunur. Qış ayı ümumilikdə “böyük cilə”, “kiçik cilə”, “boz ayı” mərhələlərinə bölünür. Təbii ki də bu təqvim rəsmi deyil, çünki bu dövrlər daim eyni günə düşmür. Hər il fərqli-fərqli günlərə düşə bilir. Hesablamalara görə, "kiçik çilə" adlandırılan mərhələ fevralın 1 yaxud 2- nə təsadüf edir. Bayram isə "kiçik çilə”-nin girməsindən 10 gün sonra, yəni mərhələnin orta dövrünə təsadüf edir. Bu dövr çox soyuq, şaxtalı keçdiyindən insanlar "Xıdır"-dan hərarət diləyir. Əslində "Xıdır" xalqı xilasetmə missiyasını üzərinə götürmüş mifoloji obrazdır. Bu missiya soyuqdan, şaxtadan qorunmanı, isti günlərin arzulanmasını əhatə edir". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Folklor İnstitutu Mərasim şöbəsinin aparıcı elmi işçisi f.ü.f. dok, dosent Atəş Əhmədli SİA-ya açıqlamasında deyib.

Onun sözlərinə görə, insanlar həmin dövrdə qorğa qovururlar: "Yəni dənli bitki olan buğdanı sac vasitəsi ilə qovururlar. Hazırda buna kənd yerlərində təsadüf olunur. Sacın iç tərəfi olan oval hissəsində dənli bitkilərə aid edilən şabalıd, buğda və s. kimi bitkilər qovrularkən, təpəcik adlanan üst hissəsində yuxa yayırlar, qutab bişirirlər. Bununla yanaşı həmin dövrdə qovrulan qorğadan qovut hazırlanır. Qədim dövrdə adətə görə nənələrimiz, analarımız həmin qovrulan qorğanı qəmbər, yəni çay daşı ilə tabaklarda əzirdilər. Yəni bu prosesdən sonra qovur hazırlanırdı. Qovut isə əzilmiş olduğu zaman un şəklini alır. Həmçinin qovuta müxtəlif təamlarda əlavə olunurdu. Burada əsas məsələ bunun "Xıdır"-ın şərəfinə hazırlanması idi. İnsanların düşüncəsinə görə, hazırladıqları təamı gecə yatanda çölə qoyduqları zaman, boz atlı "Xıdır" gəlib atının ayağının nalı ilə qabın içinə toxunub iz qoyarsa, onların arzu, istəyi həyata keçər. Həmçinin qış ayı insanlar üçün al-əlvan rənglər yox, əsasən tünd rənglər təsəvvür edilir. Həmin "Xıdır"-ın atının “boz rəngdə” təsəvvür olunması buna işarədir".

Atəş Əhmədli bildirdi ki, insanlar "Xıdır"-ı kasıblıqdan, kəsadlıqdan, soyuq və şaxtalı günlərdən xilas olmaq üçün arzulayırlar: "Bu bayram yazın xəbərçisi olduğundan, insanlar yığdığı azuqələri bu vaxta qədər çatdırmağa çalışırlar. Ona görə də insanlar artıq o zamanda noxud, lobya, buğda və s. kimi dənli bitkilərlə təamlar hazırlayırdılar. Hazırda bu bayram Naxçıvanda qeyd olunur. Bizdə günəşin gəlişi yaz fəslinin bəlgəsi kimi qəbul olunur. Bu bayramı günəşin şimal yarım kürəsinə daxil olduğu andan qeyd edirik. Hətta dəqiq tarixi 20 mart 13:01:25 saatlarında gecə və gündüzün bərabərləşməsi ilə şimal yarımkürəsində olan dünya ölkələri yaz fəslini qarşılayır. Həmin tarixdə xalqımız "Novruz" bayramını" qeyd edir. İstər çərşənbələr, istər "Novruz" bayramı, yaxud "Xıdır Nəbi" bayramı yazın gəlişini təmsil edir. Bu da təbiətin oyanmas, ətraf aləmin yaşıllığa qərq olması ilə müşaiyət olunur ".

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:231
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 12 Fevral 2025 13:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see370

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see241

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see238

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see236

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see230

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see230

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see226

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see224

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see224

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see223

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see220

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see215

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see210

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see210

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see208

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see208

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see208

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see208

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see205

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri