Yağ mübadiləsinə təsir edən zülal aşkar edilib

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

MITCH (mitochondrial carrier homolog 2) zülalının fəaliyyətinin bloklanması hüceyrələrdə yağ mübadiləsini sürətləndirə və yeni yağ hüceyrələrinin yaranmasını zəiflədə bilər. Kəşf piylənmənin müalicəsi üçün yeni imkanlar yaratsa da, tədqiqat hələ klinik tətbiq mərhələsinə çatmayıb.

Alimlər orqanizmdə yağların saxlanması və enerji kimi istifadə olunmasında mühüm rol oynayan MITCH adlı zülalın fəaliyyətini araşdırıblar. ScienceDaily nəşrinin oktyabrın 24-də yaydığı məlumata görə, zülalın fəaliyyətinin dayandırılması insan hüceyrələrinin yağ və digər qida maddələrindən enerji əldə etməsini sürətləndirib, eyni zamanda yeni yağ hüceyrələrinin formalaşması prosesinə təsir göstərib.

Tədqiqat İsrailin Veyzman Elm İnstitutunun professoru Atan Qrossun rəhbərlik etdiyi elmi qrupun araşdırmalarına əsaslanır. Söhbət mitoxondrilərin fəaliyyəti və hüceyrələrin enerji mübadiləsi ilə əlaqəli MTCH2 zülalından gedir. Alimlər bu zülalın hüceyrələrin enerjidən necə istifadə etməsinə və yağları hansı istiqamətdə sərf etməsinə təsir göstərdiyini müəyyənləşdiriblər.

Hüceyrələr enerjini fərqli şəkildə istifadə edir

Laboratoriya şəraitində aparılan təcrübələr zamanı MITCH zülalı gen mühəndisliyi üsulu ilə insan hüceyrələrindən çıxarılıb. Nəticədə hüceyrələrdə yağların və karbohidratların enerji istehsalı üçün istifadəsi artıb. Bu dəyişiklik hüceyrələrin enerji tələbatının yüksəlməsi və mitoxondrilərin fəaliyyətində baş verən dəyişikliklərlə əlaqələndirilib.

Tədqiqatçılar həmçinin müəyyən ediblər ki, MTCH2 zülalının fəaliyyəti yağ turşularının mitoxondrilərə daşınması və parçalanması prosesində iştirak edən mexanizmlərlə bağlıdır. Bu mexanizmin dəyişdirilməsi hüceyrələrin yağlardan enerji mənbəyi kimi daha fəal istifadə etməsinə şərait yarada bilər.

Yeni yağ hüceyrələrinin yaranmasına təsir

Araşdırmanın diqqətçəkən nəticələrindən biri də yağ hüceyrələrinin formalaşması ilə bağlıdır. Siçan mənşəli hüceyrələr üzərində aparılan təcrübələrdə MTCH2 zülalının aradan qaldırılması yetişməmiş hüceyrələrin yetkin yağ hüceyrələrinə çevrilməsini əhəmiyyətli dərəcədə zəiflədib.

Bu nəticələr zülalın yalnız mövcud yağların enerji üçün istifadəsində deyil, həm də yeni yağ hüceyrələrinin inkişafında rol oynaya biləcəyini göstərir.

Bununla belə, mühüm məqam nəzərə alınmalıdır: yağ hüceyrələrinin yaranmasının zəifləməsi insanlarda eyni nəticənin əldə ediləcəyi demək deyil. Təcrübələrin müxtəlif mərhələlərində insan və heyvan mənşəli hüceyrələrdən istifadə olunub.

Piylənməyə qarşı yeni yanaşma mümkündürmü?

Əvvəlki heyvan təcrübələrində də MTCH2 zülalının fəaliyyətinin azaldılması ümidverici nəticələr verib. Zülalın fəaliyyəti dəyişdirilmiş siçanlarda enerji sərfiyyatının artdığı və yüksək yağlı qidalanma fonunda piylənməyə qarşı müqavimətin gücləndiyi müşahidə olunub.

Alimlər hesab edirlər ki, bu mexanizmin daha dərindən öyrənilməsi gələcəkdə piylənmə və maddələr mübadiləsi pozuntularının müalicəsi üçün yeni üsulların hazırlanmasına kömək edə bilər.

Lakin MITCH zülalının fəaliyyətinə müdaxilənin insanlarda təhlükəsiz və davamlı çəki itkisi yaratdığı hələ sübuta yetirilməyib. Zülal hüceyrələrin digər mühüm funksiyalarında da iştirak etdiyindən, onun bloklanmasının mümkün yan təsirləri ayrıca araşdırılmalıdır.

Beləliklə, yeni nəticələr yağ mübadiləsinin molekulyar mexanizmlərinin öyrənilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bununla belə, kəşfi hazır piylənmə müalicəsi kimi təqdim etmək üçün hələ kifayət qədər elmi əsas yoxdur.

Hazırladı:
S.Rzayeva
XQ