Yaşlanan əzələləri necə bərpa etmək olar? AÇIQLAMA

Alimlər yaşlanan əzələlərin bərpa qabiliyyətini yenidən gücləndirməyə imkan verən molekulyar mexanizmi müəyyən ediblər. Dyuk-NUS Tibb Məktəbinin tədqiqatçıları fiziki hərəkətlərin əzələlərin regenerasiya potensialını bir neçə molekulyar proses vasitəsilə artırdığını aşkar ediblər.

Redaktor.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri "Proceedings of the National Academy of Sciences" jurnalında dərc olunub.

Yaş artdıqca əzələ toxuması tədricən gücünü və özünü bərpa etmək qabiliyyətini itirir. Bu isə yıxılma və sınıq riskini artırır, xəstəlik və zədələrdən sonra reabilitasiyanı ləngidir, həmçinin qanda şəkərin səviyyəsinə nəzarəti çətinləşdirir. Alimlərin diqqət mərkəzində əzələlərin böyüməsini və zülal sintezini tənzimləyən mTORC1 adlı molekulyar kompleks olub.

Gənc yaşlarda mTORC1 yeni zülalların yaranması ilə zədələnmiş zülalların parçalanması arasında tarazlığı qoruyur. Lakin yaşlandıqca bu kompleks həddindən artıq aktivləşə bilər ki, bu da qüsurlu zülalların toplanmasına və əzələ hüceyrələrinin tədricən zəifləməsinə səbəb olur. Tədqiqat zamanı müəyyən edilib ki, bu prosesdə DEAF1 geni əsas rol oynayır. Yaşlanan əzələlərdə DEAF1-in aktivliyinin artması mTORC1-in fəaliyyətini gücləndirir və normal zülal mübadiləsini pozaraq əzələ atrofiyasını sürətləndirir.

Normal şəraitdə DEAF1 səviyyəsi FOXO adlı tənzimləyici zülallar tərəfindən nəzarətdə saxlanılır. Lakin yaş artdıqca FOXO zülallarının aktivliyi azalır və bu nəzarət zəifləyir. Nəticədə əzələlər özünü daha zəif yeniləyir və daha tez güc itirir. Fiziki məşqlər bu tarazlığı qismən bərpa edə bilir: hərəkətlilik DEAF1 səviyyəsini azaldır və əzələlərin zədələnmiş zülallardan daha effektiv şəkildə xilas olmasına kömək edir.

Bununla belə, alimlər qeyd edirlər ki, bu təsir hər zaman müşahidə olunmur. Əgər DEAF1-in aktivliyi çox yüksək, FOXO sistemi isə ciddi şəkildə zəifləyibsə, təkcə fiziki məşqlər kifayət etmir. Bu da yaşlı insanların hamısının eyni dərəcədə məşqlərə müsbət reaksiya verməməsinin səbəbini izah edir.

Meyvə milçəkləri və yaşlı siçanlar üzərində aparılan təcrübələr mexanizmin universallığını təsdiqləyib. DEAF1-in aktivliyinin artırılması sürətli əzələ zəifliyinə səbəb olduğu halda, onun azaldılması əzələ gücünü və zülal balansını bərpa edib. Tədqiqatçıların fikrincə, gələcəkdə DEAF1 üzərində təsir mexanizmi fiziki məşqlərin faydasını molekulyar səviyyədə qismən təkrarlamağa imkan verə bilər.

Nuriyyə NATİQQIZI