Icma.az
close
up
RU
Yeni inqilab silah ı işə düşdü Azərbaycanın iki qonşusu təhlükədə

Yeni inqilab silah ı işə düşdü Azərbaycanın iki qonşusu təhlükədə

GlobalInfo saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Nepalda hökumətin Feysbuk, “X” (Twitter) və Yutub da daxil olmaqla 26 sosial media platformasını bloklamaq qərarı ölkədə ciddi iğtişaşlara səbəb olub. Hadisələrin miqyası qısa zamanda böyüyüb, etirazların motivi dəyişib və proses nəzarətdən çıxıb. Etirazçılarla polis arasında şiddətli toqquşmalar yaşanıb. Nəticədə 22 nəfərin öldüyü, 500-dən çox insanın xəsarət aldığı bildirilir.

Etirazçılar parlament binasını yandırıb. Nepalın maliyyə naziri Bişnu Prasad Paudel etirazlar zamanı hücuma məruz qalıb. Sabiq baş nazirin həyat yoldaşı isə etirazçılar tərəfindən öldürülüb. Prezident Ram Çandra Paudel və Baş nazir Kxadha Prasad Şarma Oli iğtişaşlar fonunda istefa verib. Onlar ordu tərəfindən Katmandudan təxliyə edilib. Sheetal Niwas hökumət sarayı isə yanğın nəticəsində tamamilə məhv olub.

Nepalda baş verən iğtişaşlar, ilk baxışda lokal xarakterli və sırf daxili səbəblərlə izah oluna biləcək hadisə kimi görünə bilərdi. Amma etirazların motivi, hərəkətverici qüvvəsi və yayılma potensialı bu prosesi daha diqqətəlayiq edir. Yaranmış vəziyyət göstərir ki, söhbət təkcə sosial media məhdudiyyətindən getmir. Bu, uzun müddət yığılıb qalmış sosial, iqtisadi və siyasi narazılıqların üzə çıxmasıdır. Qadağa bu narazılıqları partlatmağa səbəb olan son damla oldu.

Aydın məsələdir ki, Nepal kimi avtoritar və ya yarıavtoritar ölkələrdə inqilablar bir anda baş vermir. Bu cür dərin və sürətli radikallaşma yalnız daxili səbəblərlə izah olunsa da, hadisələrin arxasında “pərdəarxası oyunçular”ın mövcudluğunu istisna deyil. Tarixə nəzər yetirdikdə oxşar ssenarilərlə Qərbin, xüsusilə ABŞ-ın müxtəlif ölkələrə müdaxilə etdiyini görmək mümkündür. “Rəngli inqilablar”, “yumşaq güc” siyasəti və informasiya texnologiyaları üzərindən yönləndirilən gənclər hərəkatları son 20 ildə Qərbin əsas siyasi alətlərindən birinə çevrilib. Ərəb Baharı, Gürcüstandakı Qızılgül İnqilabı, Ukraynada Maydan hərəkatı və digər analoji proseslərdə oxşar modellər müşahidə olunub.

Sosial media vasitəsilə təşkilatlanan gənclər, “azadlıq” və “ədalət” çağırışları ilə küçələrə çıxır, köhnə siyasi elita və quruluşlar tənqid edilir, nəticədə isə siyasi sistem dəyişir. Bu proseslərin əsas aparıcı qüvvəsi “Z nəsli”dir və onların seçilməsi təsadüfi deyil. Bu nəsil texnologiya ilə iç-içə böyüyüb, qlobal dünyagörüşünə malikdir, informasiyanı çox sürətlə istehlak edib paylaşa bilir. Onlar idealizmi, dəyişiklik arzusunu daşıyır və daha çevik təşkilatlana bilirlər. Bu səbəbdən də onların sosial və siyasi yönləndirilməsi, geosiyasi aktorlar üçün olduqca effektiv strategiyadır.

Nepal coğrafi baxımdan diqqətdən kənarda olsa da, əslində Çin və Hindistan kimi regional güclərin ortasında yerləşən həssas nöqtədir. Bu səbəbdən, ölkədəki istənilən narahatlıq regiondakı güc balansına təsir edə bilər. ABŞ və Qərb üçün bu bölgədə təsir imkanlarını genişləndirmək, xüsusilə Çinlə artan rəqabət kontekstində strateji məqsəd ola bilər.

Lakin hesab edirəm ki, Nepaldakı etirazlar sadəcə bir etiraz və ya inqilab deyil. Bu, daha böyük bir planın hissəsidir. Xüsusilə də verilən mesajlar, “Z nəsli”nin əsas qüvvə kimi səhnəyə çıxması, prosesin digər ölkələrə sıçrama ehtimalını artırır. Məsələn, sosial media məzmunu yaradıcısı Subhana Budhathokinin “Z nəsli dayanmayacaq. Bu etiraz təkcə sosial media ilə bağlı deyil. Onlar səsimizi susdurmaq istəyirlər və biz buna imkan verməyəcəyik” fikri çox ciddi mesajdır.

“Z nəsli dayanmayacaq” ifadəsi onların təkcə texnologiyanın içində doğulduğunu deyil, həm də onun vasitəsilə sosial və siyasi dəyişiklik yaratmaq gücünə sahib olduqlarını özündə ehtiva edir. Və bu, yalnız Nepal üçün deyil, bütün dünya üçün ciddi xəbərdarlıqdır.

Məncə, bu hadisə bir test idi. Cəmiyyətin yeni nəsli necə təşkilatlanır, necə qəzəblənir və nə qədər gedə bilər – bütün bu suallara cavab axtarıldı. Və nəticə bəllidir: doğru şərait və emosional impulsla bu nəsil köhnə strukturları silkələmək gücündədir.

“Z nəsli”nin sosial media ilə olan simbiozu, onların emosional və ideoloji yönləndirilməyə açıqlığı, real və köklü narazılıqları hətta sabit görünən sistemləri də sarsıda bilər. Üstəlik, bəzi ölkələrdə bu “şərait” artıq hazırdır. İqtisadi çətinliklər, siyasi gərginlik, güvənsizlik və sosial parçalanmanın olduğu ölkələr buna daha uyğundur. Nepalda yaşananlar məhz bu mənada domino effekti yarada bilər.

Söhbət artıq təkcə sosial media qadağasından getmir, bu nəsil ümumilikdə nəzarəti özünə təhdid kimi görür. “Z nəsli” nə sağa, nə sola, nə də klassik ideoloji sistemlərə tam mənada bağlanır. Özlərini təmsil olunmamış hiss edirlər, öz dilləri və dünyagörüşləri var. Bu isə mövcud rejimlə ziddiyyət yaradır. Bu tendensiyanın özünü göstərdiyi digər önəmli ölkələr isə Türkiyə və İrandır.

Türkiyə bu mənada olduqca həssas ölkədir. Cəmiyyətdə siyasi qütbləşmə, iqtisadi çətinliklər, gənclər arasında gələcəyə inamsızlıq və işsizlik var. Sosial medianın gücü bu vəziyyəti daha da gərginləşdirə bilər.

İranda isə vəziyyət daha dərin və yüklüdür. 2022-ci ildə Məhsa Əmini etirazları göstərdi ki, gənc nəsil, xüsusilə qadınlar və şəhərli gənclər artıq təkcə narazı deyil, həm də qorxmur. Baxmayaraq ki, ölkədə sosial mediaya çıxış sərt şəkildə məhdudlaşdırılıb, VPN-lər və fərdi şəbəkələrlə bu nəsil özünü ifadə etməyi bacarır. Dövlətin rəsmi ideologiyası artıq onların yaşadığı reallığa uyğun gəlmir. Bu ideoloji və sosial uçurum isə etirazlar üçün zəmin yaradır.

Türkiyə və İran fərqli siyasi sistemlərə sahib olsalar da, eyni zəminə malikdirlər. Nəzarətə əsaslanan strukturlar və bu strukturları qəbul etməyən, dəyişiklik arzusunda olan texnologiya yönümlü bir gənclik var. “Z nəsli” artıq yalnız dinləyici olmaq istəmir, yön verən və iştirak edən olmaq istəyir. Bir daha qeyd edirəm: Nepalda baş verənlər bu enerjinin “yoxlaması” idi. Qısası, heç bir ölkə bu təhlükədən sığortalanmayıb.

Turan Rzayev
Globalinfo.az-ın siyasət yazarı

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:184
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 10 Sentyabr 2025 14:35 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see392

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see370

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see357

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see323

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see297

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see278

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see270

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see266

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see263

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see258

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see241

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see240

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see240

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see234

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see230

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see228

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see210

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see208

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see206

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see204
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri