Icma.az
close
up
RU
Yeni kəşf elm aləmində səs küyə səbəb oldu: Super vulkan partlamağa hazırlaşır?

Yeni kəşf elm aləmində səs küyə səbəb oldu: Super vulkan partlamağa hazırlaşır?

Icma.az xəbər verir, Olke.az saytına əsaslanaraq.

ABŞ-ın Yellouston Milli Parkında aparılan son araşdırma elm dünyasında geniş müzakirələrə səbəb olub.

Ölkə.az qaynarinfo-ya istinadən xəbər verir ki, bölgədə yeni bir vulkan bacasının aşkar edilməsi süper vulkanın gözlənilmədən aktivləşə biləcəyi ehtimalını gücləndirir. 

Bəs Yelloustonun dərinliklərində nə baş verir? Əgər bu nəhəng vulkan partlasa, nəticələr necə olacaq?

Yellouston: Gözəllik və təhlükənin birləşdiyi yer

Qaynarinfo xəbər verir ki, Yellouston Milli Parkı təkcə ABŞ-ın deyil, bütün dünyanın ən unikal təbiət ərazilərindən biridir. Yüksək dağları, möhtəşəm gölləri və güclü geotermal aktivliyi ilə tanınan bu bölgə, eyni zamanda Yer kürəsinin ən güclü vulkanik sistemlərindən birinə ev sahibliyi edir.

Lakin Yelloustonun bu möhtəşəm təbiət mənzərəsinin arxasında çox böyük təhlükə dayanır. Alimlərin uzun illərdir diqqətlə izlədiyi bu ərazi, son kəşflə yenidən gündəmə gəlib.

Milli parkın altında "saatlı bomba" var!

ABŞ-ın Vayominq ştatında yerləşən Yellouston Milli Parkının təxminən 8 kilometr dərinliyində, 640 min ildən çoxdur formalaşmaqda olan bir "saatlı bomba" yatır: Yellouston Süper Vulkanı!

Krakatoa vulkanından 100 dəfə güclü olduğu hesab edilən bu nəhəng vulkan, ən yüksək səviyyədə – səkkizinci kateqoriya partlayışa səbəb ola bilər.

Səkkizinci kateqoriya vulkan partlayışı nə deməkdir?

Vulkanik Partlayış İndeksi (VEI) vulkan partlayışlarının gücünü, həcmini və təsirini ölçən bir sistemdir. Bu indeks 0-dan 8-ə qədər dəyərləndirilir və hər səviyyə partlayışın dağıdıcı təsirinin artdığını göstərir.

VEI 0 - Kiçik partlayışlar, gözlə görülən ciddi təsir yaratmır.

VEI 1-2 - Orta ölçülü partlayışlar, yerli təsirlərə səbəb olur.

VEI 3-4 - Böyük partlayışlar, bölgə səviyyəsində dağıntılara gətirib çıxara bilər.

VEI 5-6 - Çox böyük partlayışlar, qlobal iqlim dəyişikliklərinə səbəb ola bilər.

VEI 7 - "Süper partlayışlar" adlanır və ciddi iqlim dəyişiklikləri yaradır.

VEI 8 - Tarixin ən güclü vulkanik partlayışlarıdır (məsələn, Yellouston vulkanının potensial partlayışı).

Gözlənilməz kəşf: Yellouston həqiqətən sakitdirmi?

Yellouston vulkanının zirvə hissəsində insanlıq tarixi boyunca heç bir böyük partlayış yaşanmayıb. Buna görə də, bölgənin təhlükəsi zamanla gözardı edilirdi. Lakin yeni kəşf bu düşüncəni tamamilə dəyişdirib.

ABŞ Geoloji Araşdırmalar Mərkəzinin (USGS) alimləri, Yelloustonun Norris Qeyzer Hövzəsində yeni bir vulkan bacasının yarandığını aşkar ediblər. Bu baca riolit lava axınının kənarında yerləşir və havaya isti buxar püskürdür.

Bu yeni baca ilk dəfə 5 avqust 2024-cü il tarixində müşahidə edilib. Parkın bir əməkdaşı Mammot Hot Springsdən cənuba doğru hərəkət edərkən, bataqlıq ərazidə yüksələn buxar sütununu görüb.

77 dərəcə istilikdə yeni bir təbəqə aşkar edilib

Araşdırmalar zamanı bataqlıq səthin təxminən 3 metr altında, 77 dərəcə istilikdə incə silisium gil təbəqəsi aşkarlanıb.

Mütəxəssislər bu yeni bacanın çox gənc bir formasiya olduğunu bildirirlər və onu Yellowstone-un əvvəllər qeydə alınan hidrotermal aktivlikləri ilə əlaqələndirirlər.

Qış mövsümündə buxar püskürməsi azalsa da, alimlər gələcəkdə aktivliyin yenidən arta biləcəyini qeyd edirlər.

Alimlər bildirir ki, Yellouston vulkanının partlama ehtimalı 100 min ildən uzaq bir perspektivdə görünsə də, bu cür hidrotermal aktivliklər bölgənin jeoloji proseslərinin getdikcə sürətləndiyini göstərir.

Yellouston vulkanının partlayışı qarşısı alına bilərmi?

NASA Yellouston vulkanının mümkün partlayışını önləmək üçün bəzi layihələr üzərində işləyir. Planlardan biri vulkanın altına 10 kilometr dərinliyə qədər qazma işləri aparmaq və yüksək təzyiqli su pompalamaqdır. Bununla vulkanın soyudulması nəzərdə tutulur.

Lakin bu metod böyük risklər daşıyır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, magma kamerasının üst qatlarına edilən müdaxilə vulkanın gözlənilmədən partlamasına səbəb ola bilər.

Nəticə: Yelloustonun gələcəyi nə olacaq?

Yellouston vulkanının nə zaman partlayacağı dəqiq bilinmir. Lakin bölgədəki geoloji aktivliklər davam etdikcə alimlər müşahidələrini artırır və mümkün ssenariləri analiz edirlər.

Əgər Yellouston süper vulkanı partlasa, nəticələri bütün planet üçün fəlakətli ola bilər. Buna görə mütəxəssislər bu fenomenin izlənilməsinin həyati əhəmiyyət daşıdığını bildirirlər.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:201
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 02 Aprel 2025 00:50 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see346

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see290

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see282

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see279

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see265

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see262

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see256

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see255

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see235

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see227

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see218

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see210

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see206

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see206

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see205

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see202

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see202

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see194

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see189

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri