Icma.az
close
up
RU
Menu

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

Yeni kompüter sistemi üçün proqram təminatı işlənib İSİ alimlərindən töhfə

Yeni kompüter sistemi üçün proqram təminatı işlənib İSİ alimlərindən töhfə

Icma.az, Unikal.az portalına istinadən məlumat yayır.

Müasir dövrdə təbii dildə yazılmış mətnlərin emalı ilə bağlı tədqiqatların sayının artması sözügedən sahədə aktual problemlərin öz həllini tapmasına rəvac verir.

"Unikal" xəbər verir ki, bu istiqamətlərdən biri də mətnlərin kateqoriyalara ayrılmasıdır. Mətnlər mövzu, sentimentallıq və yazı tərzinə görə müxtəlif kateqoriyalara bölünə bilər. Yazı tərzlərinə görə mətnlərin kateqoriyalara bölünməsi sənəd janrlarının identifikasiyası və mətnlərin müəlliflərinin tanınması üçün geniş istifadə olunur. Mətnlərin müəlliflərinin tanınması müəlliflərin mətnlərdəki yazı tərzlərinin – yazı stilistikalarının kəmiyyət analizi əsasında aparılır.

Dünya miqyasında aparılan bu tədqiqatlara Azərbaycanın müxtəlif elmi qurumları, o cümlədən AR Elm və Təhsil Nazirliyi İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun (İSİ) alimləri öz töhfələrini verir. İnstitutda 2024-cü il üzrə alınan mühüm elmi nəticələrindən biri də AMEA-nın müxbir üzvü, professor Kamil Ayda-zadənin rəhbərliyi altında “Tanıma, identifikasiya və optimal qərar qəbuletmə üsulları” laboratoriyasının əməkdaşları elmi işçi Rüstəm Əzimov,  t.ü.f.d., dosent Elşən Mustafayev və mühəndis-proqramçı Sona Rzayeva tərəfindən icra olunan “Mətnlərin müəllifliyini tanıyan kompüter sistemi üçün maşın öyrənmənin müxtəlif üsulları – süni neyron şəbəkələr, dayaq vektorlar üsulundan istifadə edən riyazi modellər əsasında proqram təminatının işlənməsi” olmuşdur. Tədqiqatın əsas məqsədi Azərbaycan dilindəki mətnlərin müəlliflərinin tanınması məsələlərinin tədqiqi, həll alqoritmlərinin və kompüter sisteminin işlənilməsidir.

Mətnlərin müəlliflik analizi anonim və ya müəllifi mübahisəli bədii əsərin müəllifinin (xüsusilə, müəllif hüquqları ilə bağlı məhkəmə istintaqlarında), intihar məktublarının həqiqiliyinin yoxlanışında, kəşfiyyatda (məsələn, anonim ismarış və ya bəyanatların məlum bir şəxs tərəfindən yazılıb-yazılmadığının təyinində), zərərli kompüter proqramlarının (məsələn, kompüter virusları) müəllifinin müəyyən edilməsində, internetdəki bəzi mətnlərin (email məktubları, bloq yazıları, onlayn forum səhifələrindəki mətnlər) müəlliflərinin təyinində geniş istifadə olunur.

Tədqiqatda süni neyron şəbəkələrin struktur və parametrik identifikasiyası üçün istifadə olunmuş proqram modulları və alınmış nəticələr Azərbaycan Respublikasının Dövlət İmtahan Mərkəzindəki “Formaların tanıma sistemi” tətbiqi proqram paketinin təkmilləşdirilməsində istifadə olunmuşdur. İşin nəticələri Web of Science bazasına daxil olan 2 impakt faktorlu jurnalda və Scopus bazasına daxil olan 3 jurnalda çap olunmuşdur.

Bununla yanaşı,   2024-cü ildə AR Elm və Təhsil Nazirliyi İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun (İSİ) alimləri tərəfindən əsas elmi istiqamətlər üzrə müxtəlif mərhələlərdə tədqiqat işləri uğurla aparılmış və bir sıra mühüm elmi nəticələr əldə olunmuşdur.

İdarəetmənin nəzəri və tətbiqi problemləri istiqaməti üzrə alınan mühüm elmi nəticələrdən biri də AMEA-nın müxbir üzvü, professor Kamil Ayda-zadə, r.e.d., professor Vaqif Abdullayev, r.e.d., dosent Yeganə Əşrəfova və r.e.d., dosent Anar Rəhimov tərəfindən alınmış lokal və qeyri-lokal sərhəd şərtləri ilə verilmiş diferensial tənliklərlə təsvir olunan dinamik obyektlərə nəzərən parametrik verilmiş bəzi funksiyalar siniflərində tərs və optimal idarəetmə məsələlərinin ədədi həll üsullarına aid elmi nəticələr olmuşdur. Tədqiqat prosesində kompüter proqram təminatı hazırlanmış, çoxsaylı kompüter eksperimentləri aparılmışdır.

Praktikada belə məsələlər mürəkkəb strukturlu boru kəmərləri şəbəkələri ilə karbohidrogen xammalının nəqli proseslərinin idarə edilməsində, karbohidrogen xammalının yeraltı süzülmə prosesləri nəzərə alınmaqla quyular üzrə neftçıxarma rejimlərinin idarə edilməsində, regional ekoloji şəraitin monitorinqi və idarə olunmasında və digər tətbiqi məsələlərdə qarşıya çıxır.

İşin nəticələri Web of Science bazasına daxil olan 6 impakt faktorlu jurnalda və Scopus bazasına daxil olan 2 jurnalda çap olunmuşdur.

Həmçinin,  2024-cü ildə AR Elm və Təhsil Nazirliyi İdarəetmə Sistemləri İnstitutunda (İSİ) İdarəetmənin nəzəri və tətbiqi problemləri istiqaməti üzrə alınan mühüm elmi nəticələrdən biri də r.e.d., professor Vaqif Abdullayev və r.ü.f.d. Vüqar Həşimov tərəfindən “Parabolik tip yüklənmiş diferensial tənliklər üçün yüklənmə nöqtələrinin optimal idarəetmə məsələsinin tədqiqi” mövzusunda alınmış nəticələr olmuşdur.

Tədqiqatın nəticələri isitmə məsələlərində istilik mənbələrinin hərəkətinin əks-əlaqəli optimal idarə edilməsi üçün istifadə edilmişdir. Tədqiqat prosesində alqoritmlər yaradılmış, tədqiq edilmiş məsələlərin ədədi həlli üçün kompüter proqram təminatı işlənib hazırlanmış və kompüter eksperimentləri aparılmışdır.

Belə problemlər, məsələn, kimya və neft-kimya sənayesində reaktorların istilik rejimlərinin idarə edilməsində qarşıya çıxır. İstilik mənbələrinin hərəkətinin idarə edilməsi metallurgiyada müəyyən bir forma və lazımi keyfiyyətdə məmulat əldə etmək və sonrakı emal üçün metalların ilkin termik hazırlanmasında geniş istifadə olunur.

İşin nəticələri Web of Science bazasına daxil olan 4 impakt faktorlu jurnalda və Scopus bazasına daxil olan 5 jurnalda çap olunmuşdur.

Bununla yanaşı, 2024-cü ildə AR Elm və Təhsil Nazirliyi İdarəetmə Sistemləri İnstitutunda (İSİ) İdarəetmənin nəzəri və tətbiqi problemləri istiqaməti üzrə alınan mühüm elmi nəticələrindən biri də AMEA-nın müşaviri, akademik Telman Əliyevin rəhbərliyi altında t.e.d., professor Nailə Musayeva,  t.e.d., dosent Fəhrad Paşayev, t.e.d., dosent Qəmbər Quluyev və t.e.d., dosent Asif Rzayev tərəfindən icra olunan “Laylara əhəmiyyətli həcmdə suyun vurulması hesabına neft mayesinin hasilat quyularına sıxışdırılması və hasilatı mexanikləşdirilmiş ŞDNQ və EDN qurğuları vasitəsilə həyata keçirilən qurğularda baş verə biləcək qəzaların gizli dövrlərinin küy texnologiyaları əsasında diaqnostikasının ümumi metodu və sisteminin işlənib hazırlanması” olmuşdur.

Qərinələrlə istismar olunan neft mədənlərində neft-su qarışığının hasilat quyularına doğru sıxışdırılması  laya əhəmiyyətli həcmdə suyun mərkəzdən qaçma nasosları vasitəsilə vurulması  və  quyulardan çıxarılması ŞDN (Ştanqlı Dərinlik Nasos) və EDN (Elektrik Dalma Nasos) qurğuları vasitəsilə həyata keçirilir. Bu qurğularda baş verə biləcək qəzaların gizli dövrünün küy texnologiyaları əsasında diaqnostikasının ümumi metodu və SCADA sistemi işlənib hazırlanmışdır.

Tədqiqatda həmçinin, məhsuldarlığı aşağı, sululuğu yüksək olan neft quyularının neft-su nisbətini artırmaq məqsədilə səmərəli istismar rejiminin seçilməsinin mümkünlüyü və praktiki tətbiq yolları göstərilmişdir.  Bütün bu elmi yeniliklər uzun müddətdir istismarda olan neft mədənlərinin rentabelliliyinin yüksəlməsinə imkan yaradır.


Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:266
embedMənbə:https://unikal.az
archiveBu xəbər 18 Fevral 2025 17:53 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see342

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see313

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see276

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see264

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see260

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see250

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see248

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see246

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see243

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see239

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see235

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see234

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see228

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see223

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see219

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see219

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see219

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see209

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see202

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri