Yer kürəsinin yeni “əkiz”i artıq bizə 400 işıq ili daha yaxındır...

...Astronomlar NASA-nın Kepler kosmik teleskopunun məlumatlarından istifadə edərək yeni bir ekzoplanet (Süd Yolu xaricindəki planetlər belə adlanır) kəşf ediblər.

O, Günəşimizə çox bənzər bir ulduzun ətrafında fırlanır və təxminən 146 işıq ili uzaqlıqda yerləşir.

Kəşf edilən planetdəki şərait Yer kürəsindəki şəraitə çox bənzəməsə də (onlar daha çox Marsı xatırladır), alimlər hesab edirlər ki, orada həyat mümkün ola bilər.

SİA-nın məlumatına görə, yaşayış üçün yararlı planet üçün yeni namizəd HD 137010 b adlandırılıb.

Planet Avstraliya, Böyük Britaniya, ABŞ və Danimarkadan olan beynəlxalq alimlər qrupu tərəfindən kəşf edilib.

Onlar bu kəşfi 2017-ci ildə Kepler kosmik gəmisi tərəfindən əldə edilən məlumatları emal edərək ediblər.

Onların işlərinin nəticələri The Astrophysical Journal Letters jurnalında dərc edilib.

Məqalənin müəlliflərindən biri, Avstraliyadakı Cənubi Kvinslend Universitetindən Çelsi Huanqa görə, HD 137010 b-nin Yerlə bir çox oxşarlığı var. Birincisi, onun bizim günəşimizə bənzər bir günəşə yaxın yerləşməsi onun yaşayış zonasında olma ehtimalını təxminən 50 faiz artırır.

İkincisi, onun ili demək olar ki, bizimki qədər uzundur - 355 gün. İndi isə kəşf edilmiş planetdə iqlimin necə ola biləcəyi barədə danışaq.

Astronomlar qeyd edirlər ki, planetin ətrafında fırlandığı ulduz Günəşimizdən daha soyuq və daha qaranlıqdır, yəni planetin orta səth temperaturu Marsınkına daha çox bənzəyir və mənfi 70 dərəcədən aşağı ola bilər.

HD 137010 b-nin kəşfindən əvvəl bizə ən yaxın Yerə bənzər planet Kepler-186f hesab olunurdu. O, Yerdən 490-580 işıq ili məsafədə yerləşir.

Məlum olur ki, dairə kiçilir və 146 işıq ili məsafədə yerləşən HD 137010 b, həyatı dəstəkləyən ən Yerə bənzər planetə çevrilir. Lakin elm adamları hələ onun Yerə bənzərliyini sübut edə bilməyiblər; onlar qeyd edirlər ki, onun sadəcə böyük, buzlu bir dünya olması mümkündür.

İlk ekzoplanetlər 1980-ci illərin sonlarında kəşf edilmişdir. Əksəriyyəti birbaşa müşahidə yolu ilə deyil, müxtəlif dolayı aşkarlama üsulları ilə kəşf edilmişdir.

Belə metodlardan biri tranzit metodudur: bir planet birbaşa ulduzu ilə müşahidəçi arasından keçdikdə, ulduzun işığını müəyyən miqdarda zəiflədir.

Daha sonra bu dəyər planetin xüsusiyyətlərini hesablamaq üçün istifadə olunur. Hazırda 5401 planet sistemində 7946 ekzoplanetin mövcud olduğu etibarlı şəkildə təsdiqlənmişdir. Bunların əksəriyyəti Yupiterə bənzər qaz nəhəngləridir.

Bu, aşkarlama metodlarının məhdudiyyətləri ilə əlaqədardır (nəhəng planetləri, xüsusən də dolayı metodlarla aşkar etmək daha asandır). Yerə bənzər planetlərin sayı daha azdır - təxminən 300…

Ən nadir planetlər arasında elm adamları əridilmiş şüşə yağışı yağdıran HD 189733 A b; qar kimi qayaları olan CoRoT-7b; və nəhəng almaza bənzəyən 55 Cancri-ni vurğulayırlar. Yerə ən yaxın ekzoplanet hazırda Proxima Centauri b hesab olunur.

O, 4.24–4.25 işıq ili məsafədə yerləşir. Lakin bu yaxınlıq yalnız göz qabağındadır - Voyager 2-nin ona çatması təxminən 75.000 il çəkəcək və təxminən 40 trilyon kilometr məsafəni qət edəcək.

Centaurus bürcündə yerləşən bu ekzoplanetin ulduzuna çox yaxın olmasına baxmayaraq (orbital dövrü cəmi 11.2 Yer günüdür), günəş zəif parlaqlığına görə onu yandırmır. Mütəxəssislərin fikrincə, bu, planetdə maye suyun mövcud ola biləcəyini göstərə bilər.

Planetin yaşayış üçün yararlı olub-olmadığı məlum deyil. Hətta belə olsa belə, alimlər bunun yalnız 2017-ci ilin mart ayından əvvəl olduğuna inanırlar. Onlar bu dövrdə planetin ana ulduzunda güclü bir alovlanma aşkar etdilər. Proxima Centauri b, mövcud biosferi məhv etmək üçün kifayət qədər böyük bir dozada radiasiya almalı idi.

Əli Babayev