Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Yer qabığının dərinliklərində müəmmalı anomaliyalar aşkarlanıb

Yer qabığının dərinliklərində müəmmalı anomaliyalar aşkarlanıb

Tribuna portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Alimlər onilliklərdir ki, Yer mantiyası ilə nüvə sərhədində yerləşən iki nəhəng strukturu — geniş sahələri əhatə edən, kəsilmə dalğalarının sürətini kəskin şəkildə azaldan anomaliyaları araşdırmağa çalışırlar. Təxminən 2,9 min kilometr dərinlikdə aşkar edilən bu qeyri-adi quruluşlar klassik planet təkamülü modellərinə uyğun gəlmir. Rutgers Universitetindən Yoşinori Miyadzakinin rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu isə onların mənşəyinə yeni izah təqdim edib.

Tribunainfo.az-ın məlumatına görə, araşdırmanın nəticələri Nature Geoscience jurnalında dərc olunub.

Kəsilmə dalğalarının sürətinin azaldığı böyük sahələr — qitə ölçüsünə yaxın, son dərəcə isti və sıx süxur kütlələridir. Bu strukturlardan biri Afrika qitəsinin altında, digəri Sakit okean hövzəsinin dərinliklərində yerləşir. Onlara bitişik olan ultr aşağı sürətli zonalar isə nüvə sərhədinə yaxın yerləşən, qismən ərimiş maddədən ibarət nazik qatları ifadə edir. Hər iki struktur sismik dalğaların hərəkətini ləngidir ki, bu da onların fərqli kimyəvi tərkibə malik olduğunu göstərir.

“Bu təsadüfi anomaliyalar deyil,” — deyə Miyadzaki vurğulayıb. — “Onlar Yer tarixinin ən ilkin mərhələlərinin izlərini qoruyur. Onların mahiyyətini anlamaq planetimizin necə formalaşdığını dərk etməyə bir addım da yaxınlaşdırır.”

Müasir modellərə görə, Yer yaranandan sonrakı ilk yüz milyon illərdə qlobal magma okeanı ilə örtülü olub. Tədqiqatçılar gözləyirdi ki, bu okeanın soyuması zamanı mantiyada sabit kimyəvi laylar formalaşsın — necə ki, şirin sirop donarkən sudan ayrılır. Lakin sismik məlumatlar bunun əksini göstərir: mantiyada belə laylaşma yoxdur. Onun əvəzinə sərhəd zonasında nizamsız strukturlar — LLSVP və ULVZ adlı quruluşlar qalmaqdadır.

Tədqiqatın başlanğıc nöqtəsi də məhz bu uyğunsuzluq olub. Miyadzaki və komandasının hesablamalarına görə, əvvəllər nəzərə alınmayan əsas faktor nüvənin rolu idi. Modellər göstərir ki, milyardlarla il ərzində maqnezium və silikon kimi elementlər nüvədən mantiyaya miqrasiya edə bilər. Bu “qarışma” kimyəvi layların yaranmasının qarşısını alıb və dərinlikdəki strukturların qeyri-adi tərkibini izah edir. Onlar nüvə maddəsi ilə zənginləşmiş ilkin magma okeanının “donmuş qalıqları” kimi qəbul edilə bilər.

Miyadzakinin sözlərinə görə, bu kəşfin əhəmiyyəti sadəcə Yer daxilinin öyrənilməsi ilə məhdudlaşmır. Nüvə və mantiya arasındakı qarşılıqlı təsir planetin soyuma sürətini, vulkan fəallığının xarakterini və atmosferin formalaşmasını müəyyən edə bilərdi. Bu proseslər isə Yer planetinin niyə yaşayış üçün əlverişli olduğunu izah edən əsas faktorlardan biri ola bilər.

“Niyə Yer yaşayış üçün uyğundur, lakin Venera istixana tələsinə, Mars isə buzlu səhraya çevrilib? Bu hələ də sirr olaraq qalır. Lakin planetimizin dərinliklərində nə baş verdiyini anlamaq bizi cavaba yaxınlaşdıra bilər”, — deyə alim yekunlaşdırıb.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:172
embedMənbə:https://tribunainfo.az
archiveBu xəbər 21 Noyabr 2025 21:06 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see322

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see319

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see300

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see295

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see277

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see271

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see271

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see265

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see253

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see250

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see243

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see234

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see228

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see222

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see222

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see212

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see203

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see200

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see200

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri