Icma.az
close
up
RU
Yer üzündəki ən qəribə çay: Antarktidada ildə yalnız bir neçə ay görünür

Yer üzündəki ən qəribə çay: Antarktidada ildə yalnız bir neçə ay görünür

Sfera.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Antarktidada çoxlu su olsa da, onun çox hissəsi donub və buna görə də bəziləri buzlu qitədə çayların olmadığına inanır. Bu bu tamamilə doğru deyil.

Sfera.az bildirir ki, əslində Antarktida bir sıra çay su yollarına ev sahibliyi edir. Bunlardan da ən uzunu Oniks çayıdır.

Texniki cəhətdən Oniks çayı ərimiş su axınıdır və uzunluğu 32 kilometrdir. Bu, Nil çayının uzunluğu ilə müqayisədə əhəmiyyətsiz görünə bilər. Nəzərə alsaq ki, Nilin uzunluğu 6650 kilometrdir, lakin Oniks çayının keçdiyi buzlu mənzərəni nəzərə alsaq, olduqca təsir edici rəqəmdir.

Çayın Antarktidanın MakMurdo Quru Vadilərindən başladığı və aşağı Rayt Buzlağının son nöqtəsindən qərbə doğru Vanda gölünə axdığı məlumdur. Sadə dillə desək, o, ümumiyyətlə okeana tökülmür, ondan axır.

Tədqiqatçılar çayın su sistemlərinin dənizə axmadığı endoreik drenaj nümunəsi olduğuna inanırlar və bu, geoloji qəribəlikdən qaynaqlanır. Buzlaqlar Rayt Vadisinin girişini bağlayır, yəni Oniksin quruya, buzla örtülmüş Vanda gölünə axışmaqdan başqa çarəsi yoxdur.

Antarktidada mövcud olduğu bilinən doqquz belə ərimə axını var, lakin onlar digər çaylardan bir qədər fərqlidir. Məsələn, Amazon və Konqo dağ bulağından başlayır və nəticədə çay əmələ gətirir, lakin Aşağı Rayt buzlağı əriyəndə Oniks axır. Nəticədə meydana gələn axın yarı qalıcıdır, yəni yalnız yayda, temperatur buzları əritmək üçün kifayət qədər yüksək olduqda əmələ gəlir.

Yağış su axınına kömək etmir, çünki Quru Vadilərdə çox nadirdir və düşən su damcıları çayda bitməzdən əvvəl sublimasiya olunur. Eyni zamanda, əriyən buzlaq adətən çayın axmasını təmin etmək üçün kifayət qədər su təmin edir. Son bir neçə onillikdə xüsusilə isti yay aylarında bir neçə daşqın baş verib. 1984-cü ildə Yeni Zelandiya alimlərindən ibarət bir qrup hətta Oniks çayının səviyyəsini aşağı salmağı bacarıb.

İqlim dəyişikliyi Oniks çayına da təsir edib. Alimlər müəyyən ediblər ki, iqlim dəyişikliyi səbəbindən temperatur artdıqca, Oniks axını mövsümü daha tez dəyişir və daha uzun olur. Eyni zamanda, alimlərin fikrincə, çaydan axan suyun həcmi yalnız azalmağa doğru gedir.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, Oniks çayı təkcə Antarktidanın ərimiş su axınlarının ən böyüyü deyil, həm də ekoloji baxımdan ən mühümüdür. Çayın öz mini ekosistemi var. Tardiqrad və nematodlardan tutmuş siyanobakteriyalara, fitoplanktona qədər müxtəlif mikroskopik həyata malikdir. Tədqiqatlar həmçinin çayın sularında yosunların çiçək açdığını göstərir. Lakin alimlər qeyd edirlər ki, burada heç vaxt balığa rast gəlmək mümkün olmayacaq.

Xanım

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:224
embedMənbə:https://sfera.az
archiveBu xəbər 26 Noyabr 2024 09:31 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see349

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see289

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see287

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see286

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see278

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see271

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see264

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see262

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see259

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see248

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see244

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see244

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see242

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see242

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see240

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see230

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see229

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see224

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see218

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see215
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri