Icma.az
close
up
RU
Yer üzündəki ən qəribə çay: Antarktidada ildə yalnız bir neçə ay görünür

Yer üzündəki ən qəribə çay: Antarktidada ildə yalnız bir neçə ay görünür

Sfera.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Antarktidada çoxlu su olsa da, onun çox hissəsi donub və buna görə də bəziləri buzlu qitədə çayların olmadığına inanır. Bu bu tamamilə doğru deyil.

Sfera.az bildirir ki, əslində Antarktida bir sıra çay su yollarına ev sahibliyi edir. Bunlardan da ən uzunu Oniks çayıdır.

Texniki cəhətdən Oniks çayı ərimiş su axınıdır və uzunluğu 32 kilometrdir. Bu, Nil çayının uzunluğu ilə müqayisədə əhəmiyyətsiz görünə bilər. Nəzərə alsaq ki, Nilin uzunluğu 6650 kilometrdir, lakin Oniks çayının keçdiyi buzlu mənzərəni nəzərə alsaq, olduqca təsir edici rəqəmdir.

Çayın Antarktidanın MakMurdo Quru Vadilərindən başladığı və aşağı Rayt Buzlağının son nöqtəsindən qərbə doğru Vanda gölünə axdığı məlumdur. Sadə dillə desək, o, ümumiyyətlə okeana tökülmür, ondan axır.

Tədqiqatçılar çayın su sistemlərinin dənizə axmadığı endoreik drenaj nümunəsi olduğuna inanırlar və bu, geoloji qəribəlikdən qaynaqlanır. Buzlaqlar Rayt Vadisinin girişini bağlayır, yəni Oniksin quruya, buzla örtülmüş Vanda gölünə axışmaqdan başqa çarəsi yoxdur.

Antarktidada mövcud olduğu bilinən doqquz belə ərimə axını var, lakin onlar digər çaylardan bir qədər fərqlidir. Məsələn, Amazon və Konqo dağ bulağından başlayır və nəticədə çay əmələ gətirir, lakin Aşağı Rayt buzlağı əriyəndə Oniks axır. Nəticədə meydana gələn axın yarı qalıcıdır, yəni yalnız yayda, temperatur buzları əritmək üçün kifayət qədər yüksək olduqda əmələ gəlir.

Yağış su axınına kömək etmir, çünki Quru Vadilərdə çox nadirdir və düşən su damcıları çayda bitməzdən əvvəl sublimasiya olunur. Eyni zamanda, əriyən buzlaq adətən çayın axmasını təmin etmək üçün kifayət qədər su təmin edir. Son bir neçə onillikdə xüsusilə isti yay aylarında bir neçə daşqın baş verib. 1984-cü ildə Yeni Zelandiya alimlərindən ibarət bir qrup hətta Oniks çayının səviyyəsini aşağı salmağı bacarıb.

İqlim dəyişikliyi Oniks çayına da təsir edib. Alimlər müəyyən ediblər ki, iqlim dəyişikliyi səbəbindən temperatur artdıqca, Oniks axını mövsümü daha tez dəyişir və daha uzun olur. Eyni zamanda, alimlərin fikrincə, çaydan axan suyun həcmi yalnız azalmağa doğru gedir.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, Oniks çayı təkcə Antarktidanın ərimiş su axınlarının ən böyüyü deyil, həm də ekoloji baxımdan ən mühümüdür. Çayın öz mini ekosistemi var. Tardiqrad və nematodlardan tutmuş siyanobakteriyalara, fitoplanktona qədər müxtəlif mikroskopik həyata malikdir. Tədqiqatlar həmçinin çayın sularında yosunların çiçək açdığını göstərir. Lakin alimlər qeyd edirlər ki, burada heç vaxt balığa rast gəlmək mümkün olmayacaq.

Xanım

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:212
embedMənbə:https://sfera.az
archiveBu xəbər 26 Noyabr 2024 09:31 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see299

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see290

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see287

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see283

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see282

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see277

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see268

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see267

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see260

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see259

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see239

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see235

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see234

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see233

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see230

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see228

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see222

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see222

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see220

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see216
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri