Icma.az
close
up
RU
Yer üzündəki ən qəribə çay: Antarktidada ildə yalnız bir neçə ay görünür

Yer üzündəki ən qəribə çay: Antarktidada ildə yalnız bir neçə ay görünür

Sfera.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Antarktidada çoxlu su olsa da, onun çox hissəsi donub və buna görə də bəziləri buzlu qitədə çayların olmadığına inanır. Bu bu tamamilə doğru deyil.

Sfera.az bildirir ki, əslində Antarktida bir sıra çay su yollarına ev sahibliyi edir. Bunlardan da ən uzunu Oniks çayıdır.

Texniki cəhətdən Oniks çayı ərimiş su axınıdır və uzunluğu 32 kilometrdir. Bu, Nil çayının uzunluğu ilə müqayisədə əhəmiyyətsiz görünə bilər. Nəzərə alsaq ki, Nilin uzunluğu 6650 kilometrdir, lakin Oniks çayının keçdiyi buzlu mənzərəni nəzərə alsaq, olduqca təsir edici rəqəmdir.

Çayın Antarktidanın MakMurdo Quru Vadilərindən başladığı və aşağı Rayt Buzlağının son nöqtəsindən qərbə doğru Vanda gölünə axdığı məlumdur. Sadə dillə desək, o, ümumiyyətlə okeana tökülmür, ondan axır.

Tədqiqatçılar çayın su sistemlərinin dənizə axmadığı endoreik drenaj nümunəsi olduğuna inanırlar və bu, geoloji qəribəlikdən qaynaqlanır. Buzlaqlar Rayt Vadisinin girişini bağlayır, yəni Oniksin quruya, buzla örtülmüş Vanda gölünə axışmaqdan başqa çarəsi yoxdur.

Antarktidada mövcud olduğu bilinən doqquz belə ərimə axını var, lakin onlar digər çaylardan bir qədər fərqlidir. Məsələn, Amazon və Konqo dağ bulağından başlayır və nəticədə çay əmələ gətirir, lakin Aşağı Rayt buzlağı əriyəndə Oniks axır. Nəticədə meydana gələn axın yarı qalıcıdır, yəni yalnız yayda, temperatur buzları əritmək üçün kifayət qədər yüksək olduqda əmələ gəlir.

Yağış su axınına kömək etmir, çünki Quru Vadilərdə çox nadirdir və düşən su damcıları çayda bitməzdən əvvəl sublimasiya olunur. Eyni zamanda, əriyən buzlaq adətən çayın axmasını təmin etmək üçün kifayət qədər su təmin edir. Son bir neçə onillikdə xüsusilə isti yay aylarında bir neçə daşqın baş verib. 1984-cü ildə Yeni Zelandiya alimlərindən ibarət bir qrup hətta Oniks çayının səviyyəsini aşağı salmağı bacarıb.

İqlim dəyişikliyi Oniks çayına da təsir edib. Alimlər müəyyən ediblər ki, iqlim dəyişikliyi səbəbindən temperatur artdıqca, Oniks axını mövsümü daha tez dəyişir və daha uzun olur. Eyni zamanda, alimlərin fikrincə, çaydan axan suyun həcmi yalnız azalmağa doğru gedir.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, Oniks çayı təkcə Antarktidanın ərimiş su axınlarının ən böyüyü deyil, həm də ekoloji baxımdan ən mühümüdür. Çayın öz mini ekosistemi var. Tardiqrad və nematodlardan tutmuş siyanobakteriyalara, fitoplanktona qədər müxtəlif mikroskopik həyata malikdir. Tədqiqatlar həmçinin çayın sularında yosunların çiçək açdığını göstərir. Lakin alimlər qeyd edirlər ki, burada heç vaxt balığa rast gəlmək mümkün olmayacaq.

Xanım

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:218
embedMənbə:https://sfera.az
archiveBu xəbər 26 Noyabr 2024 09:31 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see343

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see330

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see315

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see308

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see285

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see272

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see267

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see250

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see238

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see231

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see230

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see226

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see218

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see214

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see213

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see211

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see211

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see204

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see202

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see191
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri