Yerin nüvəsini öyrənməyə kömək edəcək mineral kəşf edildi

Alimlər Yerin nüvəsini və kosmik cisimlərini öyrənməyə kömək edəcək mineral kəşf ediblər.

Redaktor.az-ın məlumatına görə, Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin mətbuat xidməti xəbər verir ki, Norilsk filiz regionunda aşkar edilən Olqafrankit tərkibinə görə Rumuruti meteoritində tapılan mineralla eyni olub.

"Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin alimləri Norilsk qayalarında və Rumuruti meteoritində yeni mineral olqafrankit aşkar ediblər. Mineral oksigensiz şəraitdə germanium toplaya bilər ki, bu da kosmik cisimlərin və Yerin nüvəsinin əmələ gəlməsini anlamaq üçün vacibdir. Bu kəşf onların planetar kordonlarının tərkibini öyrənməyə kömək edəcək" - alimlər deyib.

Yeni mineralın - nikel germanidinin Krasnoyarsk diyarında Norilsk filiz bölgəsinin süxurlarında aşkar edildiyi vurğulanır. Təxminən 40 il ərzində bu nümunələr muzey eksponatı kimi saxlanılıb və hazırda Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin alimləri onları mikroskopiya vasitəsilə tədqiq ediblər. İşin nəticəsi, rus geoloqu Olqa Frank-Kamenetskayanın şərəfinə olqafrankit adlandırılan mineralın təsviri idi. Əvvəllər bu kompozisiyanın bir mərhələsi nadir xondritlər sinfinin prototipi olan Rumuruti meteoritində aşkar edilmişdir.

Mətbuat xidmətinin məlumatına görə, nikel və germaniumun tərkibi arasında birbaşa əlaqə bir çox meteorit üçün məlumdur. Bu o deməkdir ki, yer süxurlarında tapılan mineral təkcə Rumurutidə deyil, digər meteoritlərdə də ola bilər.

Tədqiqatın rəhbəri, Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin dosenti Oleq Vereşşaqinin izah etdiyi kimi, dəmir və daşlı-dəmir meteoritlər adətən asteroid nüvələrinin və ya kosmik cisimlərin aşağı mantiyasının hissələri, yəni yüksək temperatur və təzyiq şəraitində əmələ gələn süxurlar hesab olunur. Bununla belə, olqafrankit yer qabığında əmələ gələn süxurlarda, yəni aşağı təzyiqli ərazilərdə tapılıb. Bu, bəzi kosmik cisimlərin meydana gəlməsi anlayışını dəyişə bilər, çünki geoloji obyektlərin əmələ gəlməsi şərtlərinin yenidən qurulması üçün ən çox əsas olan mineral tərkibidir.

Alimlər müəyyən ediblər ki, olqafrankitin təbiətdə əmələ gəlməsi üçün nadir şərtlər kombinasiyası mövcud olmalıdır: yüksək temperatur və reduksiyaedici maddənin bolluğu - kömür şəklində karbon kimi elektronlardan imtina edən bir maddə. Bundan əlavə, qayalar nikel və germanium ilə zənginləşdirilməlidir. Yer kürəsində olqafrankitin əmələ gəlməsi şərtlərini öyrənən elm adamları göstərdilər ki, təbii germanidlər yüksək təzyiqlərin iştirakı olmadan, yəni səthə yaxın şəkildə əmələ gələ bilər.

Turan İSMAYIL