Zaxarova “çox dərin və ciddi” dedi Ukraynada son durum nədir?

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova bildirib ki, ölkə diplomatları Prezident Vladimir Putinlə amerikalı həmkarı Donald Trampın görüşünə hazırlıq məqsədilə “çox dərin və həqiqətən ciddi” diplomatik iş aparırlar.

Liderləri görüşündə hansı istiqamətlərin müzakirəsi gözlənilir? Əsas məsələ Tramp Rusiyanı sülhə razı sala biləcəkmi?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Rəşad Bayramov deyib ki, ABŞ Prezidentinin Rusiya istiqamətində sərgilədiyi sərt ritorika Putini yenidən Trampla təmasa məcbur etdi:

“Trampın uzaqmənzilli raketlərin Ukraynaya ötürülə biləcəyi, eləcə də Rusiyanın neft-qaz məhsullarını alan ölkələrə xəbərdarlığı öz bəhrəsini verdi. Tramp-Zelenski görüşündə əldə olunacaq razılaşmalardan narahat olan Rusiya Prezidenti Trampa zəng vuraraq görüşməyə hazır olduğunu bildirmək məcburiyyətində qaldı.

İndi Macarıstanda keçiriləcək görüşə Tramp daha üstün mövqedə yollanır. Çünki nəticə əldə edilməyəcəyi halda hansı addımların atıla biləcəyini artıq Rusiya liderinə açıq şəkildə çatdıra bilib.

Görüşdə əsasən iki məsələ, Trampın da təklif etdiyi kimi təmas xətti əsas götürülərək müharibənin dayandırılması və Ukraynaya təhlükəsizlik zəmanətlərinin verilməsi məsələlərinin müzakirəsi gözlənilir. Əslində bu təkliflər yeni deyil. Alyaska görüşündə də bu istiqamətdə danışıqlar olmuşdu. O zaman Putin təmas xətti əsas götürülərək müharibənin dayandırılmasını, yəni atəşkəsi yox, ərazi mübadiləsi yolu ilə və ən əsası da Donbasın Rusiya ərazisi olaraq tanınması şərtilə sülhün əldə edilməsini təklif etmişdi”.

Politoloqun sözlərinə görə, Donbasın əsasən Donetsk və Luqanskdan ibarət olduğunu nəzərə alsaq, deyə bilərik ki, Ukraynanın bu əraziləri Rusiya ərazisi olaraq tanıması halında Rusiya digər ərazilərdən əsasən də Xerson və Xarkov istiqamətində işğal altında saxladığı torpaqlardan geri çəkilə biləcəyini deyib:

“Bu isə təbii olaraq Ukraynanı heç bir halda qane edə bilməz və elə dünən Zelenski də bir daha hər hansı ərazi güzəştinə razı olmayacaqlarını bəyan etdi.

Əslində Zelenskinin mövqeyi başa düşüləndir. Zelenski yox, hər hansı başqa bir şəxs prezident olsaydı belə, heç nə dəyişməyəcəkdi. Üstəlik, belə bir qərar Zelenskinin təkbaşına qəbul edəcəyi bir məsələ deyil. Bunun üçün müvafiq referendumun, ümumxalq iradəsinin ortaya qoyulması lazımdır. Müharibə vəziyyətində, bombaların altında isə referendum keçirmək mümkün deyil. İndi Ukrayna üçün məqbul olan variant təmas xətti əsas götürülməklə atəşkəsin elan olunması və ondan sonra uzunmüddətli danışıqların aparılmasıdır. Onsuz da Donetsk və Luqansk uzun illərdir ki, separatçıların nəzarətində olmaqla faktiki olaraq Rusiya tərəfindən idarə olunurdu. Yəni Ukrayna üçün vacib olan məsələ həmin ərazilərin Rusiyanın işğalı altında qalsa belə, heç kim tərəfindən Rusiya ərazisi olaraq tanınmamasıdır.

Eləcə də təhlükəsizlik zəmanəti məsələsi. NATO üzvü olmayacağı ilə bağlı öhdəlik götürməyə hazır olan Ukrayna, haqlı olaraq təhlükəsizlik zəmanəti istəyir. Bu isə ayrı-ayrı ölkələrin hərbi birliklərinin Ukraynada yerləşdirilməsi ilə mümkündür. Lakin Rusiya bundan da qəti şəkildə imtina edir.

Odur ki, Macarıstanda keçirilməsi planlaşdırılan görüşdə bir çox məsələ Trampın nə dərəcədə qətiyyətli mövqe ortaya qoyacağından asılı olacaq. Rusiya növbəti dəfə güzəştlərə hazır olmadığını nümayiş etdirəcəyi halda, Trampın hansı addımlar ata biləcəyini və deyilənlərin blef yox, həqiqət olduğunu dərk edəcəksə, o zaman hansısa güzəştlərə gedəcək. Amma mən, açığı, bu görüşdən hər hansı müsbət nəticə gözləmirəm”.

Safura Bənnayeva
Globalinfo.az