Zelenski müharibəni bitirmək haqqında: “Putinin qorxduğu yeganə şey...”

    ABŞ prezidenti Donald Tramp səlahiyyətlərinin icrasına başlayanadək, hətta yanvarın 20-dən sonra Trampın Ukrayna ilə bağlı konkretlikdən uzaq bəyanatlarının səsləndirilməsindən sonra da Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski verdiyi bəyanatlarda yumşaq ritorikaya üstünlük verirdisə, son günlərdə daha qətiyyətli mövqe sərgilədiyinin şahidi oluruq. Zelenski açıqlamalarında Ukraynanın iştirakı olmadan qlobal güclərin-konkret olaraq ABŞ və Rusiyanın Ukraynanın taleyini həll etməsinin mümkünsüzlüyünü xüsusi olaraq vurğulayır və bildirir ki, təhlükəsizliyə zəmanət olmasa, Rusiya yenidən Ukraynaya soxulacaq. Bunu Zelenskinin britaniyalı jurnalist Pirs Morqana verdiyi geniş müsahibəsində aydın görmək olar. Ukrayna prezidentinin müharibəyə son qoyulması ilə bağlı gələcək danışıqlara dair fikirləri göstərir ki, Rusiyanın qalib kimi müharibəni bitirməsindən söhbət belə gedə bilməz. Qərbi Avropa liderlərinin , xüsusilə Böyük Britaniyanın və NATO Baş katibi Ryuttenin Ukraynanı sonadək dəstəkləyəcəkləri barədə verdikləri sərt açıqlamalarının Zelenskinin daha inamlı danışmasına təkan verdiyini söyləmək olar. 

Vladimir Zelenskinin Rusiyanı müsbət nəticə verəcək sülh danışıqlarına  necə inandırılmasına aydınlıq gətirib. O bildirib ki, Ukrayna avropalı tərəfdaşlar arasında güclü ittifaq uğrunda mübarizə aparır, çünki RF bəzi Qərb ölkələrində vəziyyətin sabitliyini pozmaq üçün fəaliyyətini davam etdirir. Biz bu birlik üçün mübarizə aparırıq və Birləşmiş Ştatlar və Avropa arasında birlik naminə ciddi mübarizə aparırıq. Hesab edirəm ki, bu birliyin gücü   olmadan Putin üzərində qələbə mümkün deyil, ya da son dərəcə çətindir”, - Vladimir Zelenski qeyd edib.

Ukrayna rəhbəri hesab edir ki, hərbi və maliyyə dəstəyi ABŞ tərəfindən kəsilməyib, amma bu kömək hansısa gecikmə və ya məhdudiyyət yaşarsa gələcəkdə Ukrayna ərazilərinin itirilməsinə səbəb ola bilər. Aydındır ki, bu gün ABŞ Ukrayna üçün ən böyük yardım mənbəyidir və məhz əksər Avropa ölkələri də Ukraynaya hərbi və maliyyə yardımı edəndə ABŞ-yə baxıb hərəkət edirlər. 

ABŞ Ukraynanın müdafiə qabiliyyətinin təxminən 30%-ni təmin edir və Ukrayna bu təminatı itirsə mənfi nəticələr təkcə Ukrayna ilə məhdudlaşmayacaq. Əgər Amerika yardımı dayanarsa, bu, Avropa liderlərinə təsir edəcək və bütün koalisiyanı zəiflədəcək. Yəni, Ukrayna həm də Avropa dəstəyinin dayandırılması riskləri ilə üzləşəcək. Bu da Ukrayna üçün ərazi itkiləri riskini kəskin şəkildə artıra bilər. 

Ukrayna prezidenti hesab edir ki, o, ölkə lideri kimi Rusiyanın planlara "uyğun deyil". İşğalçılara Ukrayna hökumətinin başında bir marionet lazımdır ki, onu nəzarət  və manipulyasiya edə bilsin. Həmçinin, Rusiya Federasiyası rusiyayönlü qüvvələrin Ukrayna Ali Radasını ələ keçirməsində çox maraqlıdır.  “Müharibədən əvvəl onların bizim parlamentə təsiri var idi. Onlar ən böyük siyasi partiyalardan birinə nəzarət edirdilər. Onlar hər şeyi edirdilər ki, Ukrayna Avropa yolunu seçməsin”.

Atəşkəsə nail olunarsa Ukraynada seçkilər necə ola bilər? Əlbəttə, yeni seçkilər yalnız müharibənin qaynar mərhələsi başa çatdıqdan sonra hərbi vəziyyətin ləğvi ilə baş tutacaq. Amma Zelenskinin fikrincə, Putin də məhz bunu istəyir. Axı hərbi vəziyyət aradan qaldırılarsa, Ukrayna hərbçiləri evlərinə qayıdacaqlar və sonra Ukraynanı müdafiə edəcək heç kim olmayacaq.

Ukrayna prezidenti hesab edir ki, Putin müharibəyə son qoymağın zəruriliyini yalnız o zaman anlayacaq ki, ABŞ və ya Çin ona sərt ultimatum verəcək. Əgər ABŞ və Tramp ona desələr ki, müharibəni bitir, yoxsa Ukrayna birincini, ikincini, üçüncünü alacaq..” o zaman Putin onlara qulaq asacaq. Əgər Çin ona desə ki, “Dayan, yoxsa iqtisadi əlaqələri kəsəcəyik, banklarınıza qarşı sanksiyalar tətbiq edəcəyik, sizin şirkətləri təcrid edəcəyik, - onda qulaq asacaq".  Zelenskinin rəyinə görə, Vladimir Putin Qərblə birbaşa müharibədən qorxmur. Putinin qorxduğu yeganə şey Rusiya Federasiyasında iqtisadi kollaps və daxili  iğtişaşlardır ki, nəticədə  onun vəzifədən uzaqlaşdırılmasına səbəb ola bilər. Bu səbəblərdən biri də getdikcə artan itkilərdir.

Rusiya Ukraynaya qarşı müharibədə bu günədək böyük itkilər verib. Təxminən 300-350 min əsgər və zabit, 50- 70 min itkin, 600-700 min yaralı.  Böyük itkilərə baxmayaraq, Rusiya hələ də müharibəni bitirməyə hazır deyil və bunun əksini iddia etsə də, sülh istəmir. Kreml diktatorunun yeganə məqsədi Ukraynanı məhv etməkdir. Məqsəd Ukraynanın sadəcə olaraq mövcudluğunu dayandırmasıdır. Təsadüfi deyil ki, ABŞ prezidentinin Ukrayna və Rusiya məsələləri üzrə xüsusi nümayəndəsi Kit Kelloqun sözlərinə görə, Rusiyanı yalnız hərbi yolla məğlub etmək olmaz, çünki o, həmişə “ət müharibəsi” aparır. "Onlar buna öyrəşiblər. Yəni, bu ölkə Stalinqrad döyüşündə 6 ayda 700.000 döyüşçünü itirdi və gözlərini də qırpmadılar". Ona görə də başqa təsir üsullarından istifadə etmək lazımdır.

İlham İsmayıl