Zelenski sülh danışıqları üçün Trampla işləməyə hazır olduğunu deyir

Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski çərşənbə axşamı Vaşinqtona barışıq jesti edərək, ölkəsinin Rusiyanın üçillik müharibəsinə “mümkün qədər tez” son qoymaq üçün danışıqlara hazır olduğunu və ABŞ Prezidenti Donald Trampla onun “güclü liderliyi” altında sülh müqaviləsinə nail olmaq üçün işləyəcəyini bildirib.

Zelenski cümə günü Ağ Evdə Tramp ilə baş tutan gərgin görüşü “təəssüf doğuran” hadisə adlandırıb və bildirib ki, ABŞ-a Ukraynanın nadir torpaq elementlərinə uzunmüddətli və əhəmiyyətli hüquqlar verən müqaviləni imzalamağa hazırdır. Bu nadir torpaq elementləri ABŞ-ın texnologiya məhsulları istehsalı üçün vacibdir.

X platformasında paylaşdığı açıqlamasında Ukrayna lideri Tramp və vitse-prezident JD Vans ilə apardığı müzakirələrin “gözlənildiyi kimi getmədiyini” bildirib: “İndi vəziyyəti düzəltməyin vaxtıdır. Gələcək əməkdaşlığımızın və kommunikasiyamızın konstruktiv olmasını istəyirik.”

Tramp Zelenskiyə Ağ Evi tərk etməyi göstəriş verib və nadir torpaq elementlərinə dair müqavilə imzalanmamış qalıb.

Oval ofisdə bir-birinə yaxın əyləşən Tramp və Vans, ABŞ-ın Kyivə Moskvanın 2022-ci il işğalını dəf etməsi üçün göndərdiyi 100 milyard dollardan çox dəyərində hərbi yardıma baxmayaraq, Zelenskini naşükürlükdə ittiham ediblər. Halbuki Ukrayna lideri dəfələrlə ABŞ-a təşəkkür etdiyini vurğulamışdı.

“Biz həqiqətən də ABŞ-ın Ukraynanın suverenliyini və müstəqilliyini qorumasına necə kömək etdiyini yüksək qiymətləndiririk”, - Zelenski çərşənbə axşamı bildirib. “Və biz xatırlayırıq ki, hər şeyin dəyişdiyi an Prezident Trampın Ukraynaya tank əleyhinə Javelin raket sistemlərini verməsi oldu. Biz buna görə minnətdarıq.”

“Bir daha Ukraynanın sülhə sadiqliyini vurğulamaq istəyirəm”, - Zelenski əlavə edib. “Heç kim sonsuz müharibə istəmir. Ukrayna daimi sülhü yaxınlaşdırmaq üçün mümkün qədər tez danışıqlar masasına oturmağa hazırdır. Ukraynalılardan daha çox heç kim sülh istəmir.”

“Biz inanırıq ki, bu münaqişəyə son qoymaq həm Rusiyanın, həm də Ukraynanın və ABŞ-ın maraqlarına uyğundur”, Vans çərşənbə axşamı Amerikanın Səsinə bildirib.

Zelenski atəşkəsə dair ilkin mərhələnin “Rusiya və Ukrayna əsirlərinin azad edilməsi, göydə sülh - raketlərə, uzaq mənzilli dronlara, enerji və digər mülki infrastruktur obyektlərinə bombaların atılmasına qadağa və dənizdə dərhal atəşkəs” ola biləcəyini bildirib. “Əgər Rusiya də eyni addımları atsa”, Ukrayna Prezidenti əlavə edib.

“Sonra biz bütün növbəti mərhələlərdən çox sürətlə keçmək və möhkəm yekun razılaşmaya nail olmaq üçün ABŞ-la işləmək istəyirik”, - o əlavə edib.

Lakin sülh müqaviləsinə nail olmaq çətin ola bilər. Ukrayna uzun müddətdir ki, beynəlxalq səviyyədə tanınan 2014-cü il sərhədlərinin bərpasını tələb edir. Moskva birtərəfli qaydada Ukraynanın Krım yarımadasını ələ keçirib və hazırda Ukrayna ərazisinin təxminən beşdə birini, xüsusilə şərq bölgələrini nəzarətdə saxlayır. Rusiya bu torpaqları Kyiv hökumətinə qaytarmaq niyyətində olmadığını bəyan edib.

Eyni zamanda, Zelenski Moskva yerüstü döyüşləri və Ukraynaya gündəlik hava hücumlarını dayandırsa belə, gələcəkdə yeni bir işğal riski olmasın deyə, ABŞ və Avropa müttəfiqlərinin Ukraynaya təhlükəsizlik təmin etməli olduğunu vurğulayıb.

Keçən həftə sonu Britaniya, Fransa və digər Avropa ölkələrindən ibarət “iradəlilərin koalisiyası” Ukraynada atəşkəsə dəstək olmaq üçün sülhməramlı qüvvələr göndərməyə razılaşıb. Lakin Tramp ABŞ-ın bu prosesdə hərbi təminat verəcəyinə dair öhdəlik götürməkdən imtina edib.

Zelenskinin açıqlaması, Trampın Ukraynaya hərbi yardımın dayandırıldığını elan etməsindən bir neçə saat sonra gəlib.

“Prezident aydın şəkildə bildirib ki, o, sülhə diqqət yetirir”, - administrasiyanın yüksək səviyyəli rəsmisi Amerikanın Səsinə göndərdiyi elektron məktubda bildirib: “Bizə tərəfdaşlarımızın da bu məqsədə sadiq olduqlarını görmək lazımdır. Biz yardımımızın həqiqətən həllə töhfə verdiyinə əmin olmaq üçün onu dayandırıb nəzərdən keçiririk.”

Zelenski bazar ertəsi gecə müraciətində bildirib ki, ölkəsinin “həqiqi, ədalətli sülhə” və gələcəkdə Rusiyanın Ukraynaya yenidən təhlükə yaratmamasını təmin edəcək təhlükəsizlik zəmanətlərinə ehtiyacı var.

Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov çərşənbə axşamı jurnalistlərə bildirib ki, ABŞ-ın Ukraynaya hərbi yardımını dayandırması sülh prosesinə ən yaxşı töhfədir və bu, Ukraynanı sülh danışıqlarına cəlb etməyə kömək edə bilər.

Tramp bildirib ki, ABŞ-ın Ukraynaya dəstəyinin davam etməsi üçün nadir torpaq elementlərinə dair müqavilə əsas amildir və Konqresin birgə iclasında bu barədə rəsmi açıqlama verəcəyini bildirib.