Zelenski Tramp görüşü: Nələr müzakirə olunacaq?

Bu ay ABŞ Prezidenti Donald Trampla Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski arasında görüş gözlənilir. Bu görüş Rusiya-Ukrayna müharibəsinin diplomatik mərhələsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Tramp-Zelenski görüşü sadəcə iki lider arasında növbəti təmas deyil, ABŞ-nin müharibənin dayandırılması üçün hazırladığı yeni təşəbbüslərin Kiyevlə razılaşdırılması cəhdi olacaq. Lakin tərəflərin sülh anlayışları arasında hələ də ciddi fərqlər mövcuddur.

Görüşün əsas mövzularından biri Ukraynaya veriləcək təhlükəsizlik təminatları olacaq. Kiyev mümkün atəşkəsdən sonra Rusiyanın yenidən hücuma keçməyəcəyinə dair hüquqi və hərbi təminatlar tələb edir. Zelenski ABŞ-dən əlavə hava hücumundan müdafiə sistemləri, raketlər və qış aylarında enerji infrastrukturunun qorunması üçün konkret yardım paketi istəyəcək.

Ən mürəkkəb məsələ Donbasın gələcək statusudur. Moskva Ukraynanın Donetsk vilayətində nəzarət etdiyi ərazilərdən də geri çəkilməsini tələb edir, Kiyev isə bunu döyüşsüz kapitulyasiya kimi qiymətləndirir. Ukrayna rəhbərliyi hesab edir ki, Slovyansk-Kramatorsk müdafiə xəttinin Rusiyaya verilməsi ölkənin gələcək təhlükəsizliyini ciddi şəkildə zəiflədə bilər.

Tramp administrasiyası isə müharibənin tezliklə dayandırılmasını istəyir və bu məqsədlə hər iki tərəfdən müəyyən güzəştlər gözləyir. Trampın Zelenskiyə Rusiyanın dizel və neft emalı obyektlərinə hücumları dayandırmaq çağırışı Vaşinqtonla Kiyev arasında yeni fikir ayrılığı yaradıb. Ukrayna həmin obyektləri Rusiyanın müharibəni maliyyələşdirən legitim hərbi-iqtisadi hədəfləri hesab etdiyi üçün bu tələbi asanlıqla qəbul etməyəcək.

Görüşdə Qara dəniz vasitəsilə taxıl ixracının bərpası, enerji obyektlərinə qarşılıqlı hücumların məhdudlaşdırılması və hərbi əsirlərin mübadiləsinin sürətləndirilməsi də müzakirə oluna bilər. Bu məsələlər üzrə razılaşmaq ərazi problemini həll etməkdən daha asandır. Ona görə də tərəflər ilkin mərhələdə böyük sülh sazişindən deyil, etimad yaradan məhdud razılaşmalardan başlaya bilərlər.

Ümumilikdə Tramp-Zelenski görüşündən müharibəni dərhal dayandıracaq yekun qərar gözləmək real deyil. Görüşün əsas nəticəsi Rusiya, Ukrayna və ABŞ arasında keçiriləcək növbəti üçtərəfli danışıqların gündəliyinin müəyyənləşdirilməsi ola bilər. Əgər təhlükəsizlik təminatları ilə ərazi məsələsi arasında qəbul edilə bilən balans tapılmazsa, diplomatik təmaslara baxmayaraq döyüşlər davam edəcək.

Züriyə Qarayeva