Zelenski Tramp görüşü: Ukrayna üçün iqtisadi sıçrayış, yoxsa yeni asılılıq?

Sabah – fevralın 28-də Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski və ABŞ prezidenti Donald Tramp Vaşinqtonda mühüm bir görüş keçirəcəklər.

Bu görüşdə Ukraynanın nadir torpaq elementləri və digər təbii resurslarının istismarı ilə bağlı iki ölkə arasında əhəmiyyətli bir razılaşmanın imzalanması planlaşdırılır. Razılaşmaya əsasən, Ukrayna dövlət nəzarətində olan təbii resurslarının gəlirlərinin 50%-ni ABŞ-yə təqdim edəcək, əvəzində isə ABŞ Ukraynanın təhlükəsizliyini təmin etmək üçün dəstək verəcək. Lakin, bu təhlükəsizlik zəmanətlərinin konkret detalları hələ dəqiqləşdirilməyib. Bu razılaşma ABŞ-nin Ukraynaya əvvəlki hərbi yardımlarının əvəzi olaraq tələb etdiyi kompensasiya tələblərinin nəticəsidir. Müxalifət isə bu razılaşmanı "istismarçı" adlandıraraq tənqid edir.

Görüş ərəfəsində, Zelenski ABŞ-nin davamlı dəstəyinin vacibliyini vurğulayaraq, "Sülh və təhlükəsizlik zəmanətləri Rusiya tərəfindən digər millətlərin həyatının məhv edilməsinin qarşısını almaq üçün açardır" ifadəsini işlədib. Tramp isə ABŞ-nin Ukraynaya geniş təhlükəsizlik zəmanətləri verməyəcəyini, bu məsuliyyətin Avropaya aid olduğunu bildirib. O, həmçinin Ukraynanın NATO-ya üzvlük arzularını rədd edərək, "Ukrayna NATO-ya qoşulmağı unuda bilər" deyə qeyd edib.

Bu görüş müharibənin bitməsi ilə bağlı nələr vəd edir?

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a danışan politoloq Əlimusa İbrahimov bildirib ki, bu görüşdə, əslində, Ukrayna-Rusiya sülhü ilə bağlı nəticə əldə edilməyəcək:

"Proseslər Ukrayna ilə Birləşmiş Ştatlar arasında genişmiqyaslı investisiya layihəsinin müzakirəsi məqsədilə nəzərdə tutulub. Bu saziş, əsasən, Ukraynanın iqtisadi potensialının artırılması, ölkəyə xarici sərmayənin cəlb edilməsi və infrastruktur layihələrinin genişləndirilməsi istiqamətində atılan addımları əhatə edir. Bununla yanaşı, tərəflər enerji sektorunda əməkdaşlığı dərinləşdirmək və Ukraynanın müharibədən sonrakı bərpa prosesini sürətləndirmək üçün strateji addımlar atmağı planlaşdırırlar. Bu sazişin birbaşa sülh müqaviləsi ilə əlaqəli olduğunu demək mümkün olmasa da, onun müharibənin gedişatına və bölgədəki siyasi vəziyyətə təsir edəcəyi istisna olunmur. Tramp və Zelenski hər iki tərəfin maraqlarına uyğun şəkildə formalaşdırılan bu razılaşmanın Ukraynanın iqtisadi gücünü artırmaqla yanaşı, uzunmüddətli sabitlik üçün də zəmin yarada biləcəyini düşünürlər. Onların fikrincə, iqtisadi inkişaf və güclənən infrastruktur sülh prosesinə təkan verəcək əsas amillərdən biri ola bilər".

Əlimusa İbrahimov: ABŞ-nin Ukrayna müharibəsinə müdaxiləsi üçün daha əlverişli bir zəmin formalaşa bilər

Onun sözlərinə görə, dünya dövlətləri hazırda bu addımı gözləyir. O cümlədən, ABŞ Ukraynanın təbii sərvətlərinin əldə edilməsi məsələsini əsas predmet olaraq götürüb:

"ABŞ, Ukrayna ilə aparılan müzakirələrdə əsas diqqəti ölkənin təbii sərvətlərinin əldə edilməsi məsələsinə yönəldib. Xüsusilə, nadir torpaq elementləri, enerji resursları və kənd təsərrüfatı sahəsindəki strateji imkanlar Vaşinqtonun maraq dairəsindədir. Buna baxmayaraq, Tramp vurğulayıb ki, ABŞ Ukraynaya göstərdiyi yardımı tamamilə təmənnasız edib və bunun müqabilində konkret bir gözləntisi olmayıb. O bildirib ki, Vaşinqtonun yardımları Ukraynanın müstəqilliyini və suverenliyini qorumaq məqsədini güdür və heç bir kommersiya marağı güdmür".

Politoloq vurğulayıb ki, sazişdən sonra ABŞ-nin müharibəyə müdaxiləsi üçün münbit şərait formalaşacaq. Həmsöhbətimiz deyib ki, müharibəyə müdaxilə istiqamətində dolayı yolla şərait yaranacaq.

"Sazişin imzalanması ilə ABŞ-nin Ukrayna müharibəsinə müdaxiləsi üçün daha əlverişli bir zəmin formalaşa bilər. Razılaşmanın mahiyyəti hər nə qədər iqtisadi və investisiya yönümlü olsa da, onun nəticələrinin yalnız iqtisadi çərçivədə məhdud qalacağı gözlənilmir. Xüsusilə, ABŞ-nin Ukraynanın strateji resurslarına çıxış imkanları əldə etməsi, regiondakı təsirini gücləndirməsi və müharibənin gedişatına dolayı yolla təsir etmək imkanlarının artması kimi ehtimallar gündəmə gəlir",- Əlimusa İbrahimov fikrini yekunlaşdırıb.

Əli Hüseynov