Zeynal Fətullayev: Sülh qlobal güclərin maraqlarına uyğun gəlmir

"Müharibənin dayandırılması üçün danışıqlara başlamaq zəruridir, lakin bunun qarşısında ciddi maneələr var"

"Əsas çətinlik tərəflərin irəli sürdüyü şərtlərin bir-biri ilə uzlaşmamasıdır"

Rusiya-Ukrayna müharibəsinin uzandığı bir dövrdə sülh perspektivləri və qarşıdakı hərbi-siyasi inkişaf xətti beynəlxalq gündəmin əsas mövzularından biridir. Prosesi yaxından izləyən siyasi analitiklər bildirirlər ki, bölgədə sülhün əldə olunması dərin geosiyasi maraqlar və güclər balansı səbəbindən son dərəcə çətindir.

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının Mərkəzi Nəzarət-Təftiş Komissiyasının sədri Zeynal Fətullayev münaqişənin hazırkı dinamikasını "Sherg.az"a dəyərləndirərək bildirib ki, Rusiya və Ukrayna arasında bu mərhələdə sülhə yaxınlaşmaq çətin görünür və tərəflərin müharibəni davam etdirmək ehtimalı hələ də yüksəkdir. Ekspertin sözlərinə görə, Rusiya ilə Ukrayna arasındakı müharibəyə ədalətli və davamlı həll yolu tapılmalıdır: 

"Müharibənin dayandırılması üçün danışıqlara başlamaq zəruridir, lakin bunun qarşısında ciddi maneələr var. Əsas çətinlik tərəflərin irəli sürdüyü şərtlərin bir-biri ilə uzlaşmamasıdır. Rusiya hazırda nəzarətində saxladığı ərazilərdən geri çəkilmək niyyətində deyil; hətta geri çəkilməmək bir yana, atəşkəsi müzakirə mövzusu belə saymır və birbaşa sülh müqaviləsinin imzalanmasını tələb edir. Rusiyanın tələbləri sırasında Ukraynanın hələ işğal edilməmiş ərazilərinə dair iddialar da var ki, bu da Kiyev üçün qəbuledilməzdir. Zelenski bu şərtləri qəbul edə bilməz – nə siyasi, nə də dövlət maraqları baxımından bu mümkün deyil. Beləliklə, mövcud situasiya faktiki olaraq dalana dirənmiş vəziyyətdədir".

Şərhçi qeyd edir ki, uzun müddətdir davam edən müharibə hər iki tərəfin iqtisadi, hərbi və sosial resurslarını ciddi şəkildə tükəndirib:

“Hazırda tərəflər bir-birini tükəndirən mövqe müharibəsi aparır. Nə Ukrayna öz torpaqlarını tam azad edə bilir, nə də Rusiya yeni ərazilər işğal etmək iqtidarındadır. Mövcud şərait, hər nə qədər Rusiyanın xeyrinə kimi görünsə də, Moskva Ukraynanı tam məğlub duruma sala bilmir, Ukrayna isə təslim olmaqdan uzaqdır. Bu mənzərə göstərir ki, yaxın müddətdə tərəflərdən heç biri həlledici üstünlük qazana bilməyəcək və müharibə uzunmüddətli geosiyasi qarşıdurmaya çevrilə bilər.”

Zeynal Fətullayevin sözlərinə görə, hazırkı mərhələdə sülh və ya atəşkəs barədə razılaşma kağız üzərində Rusiyanın xeyrinə görünə bilər, lakin bunun özü də qlobal güclərin strateji maraqları ilə ziddiyyət təşkil edir:

“Bu cür razılaşma dünyanın yenidən iki qütbə bölünməsi təhlükəsini artırar və Rusiya–Qərb qarşıdurmasını daha da dərinləşdirər. Bu isə beynəlxalq təhlükəsizlik sistemini ciddi şəkildə sarsıda bilər. Məhz buna görə də qlobal oyunçular müharibənin nəzarətsiz şəkildə genişlənməsinin qarşısını almaq üçün balanslı və uzunmüddətli strategiya axtarırlar.”

Zelenskinin istefa verəcəyi barədə yayılan iddialara münasibət bildirən Zeynal Fətullayev bu ehtimalın real görünmədiyini deyir:

"Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenskinin yaxın vaxtlarda istefa verəcəyi gözlənilmir. O, hazırda ölkəni müdafiə etməyə və müqaviməti davam etdirməyə çalışır. ABŞ tərəfindən müəyyən təzyiqlər var, lakin bu təzyiqlər Zelenskinin istefasına yox, sülh danışıqlarında daha yumşaq mövqe tutmasına yönəlib. Yeni il ərəfəsində istefa verməsi isə real deyil- belə addım onun ölkəni ağır vəziyyətdə qoyub geri çəkilməsi kimi qiymətləndirilərdi. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, Ukraynada ən yüksək ictimai dəstək hələ də Zelenskiyə məxsusdur". 

Fətullayev qeyd edir ki, bəzi beynəlxalq güc mərkəzləri Zelenskinin siyasi səhnədə qalmasından narazıdır, lakin qərarı verəcək olan həm Prezidentin özü, həm də Ukrayna xalqıdır:

"Gözlənilir ki, qarşıdakı aylarda Ukraynanın daxili siyasi nəbzi daha da sürətlənəcək. Bu isə həm Qərbin Kiyevə münasibətində, həm də regionun təhlükəsizlik arxitekturasında yeni proseslərə yol aça bilər".