Neftin Qiyməti — Bu Gün 12 Мая 2026

1 barel neçə litr?

1 barel neft təxminən 159 litr təşkil edir. Beynəlxalq enerji bazarında neft qiymətləri adətən 1 barel üzrə hesablanır.

Neft Qiymətini Nə Müəyyən Edir?

Neftin qiyməti əsasən dünya bazarında tələb və təklifdən asılıdır. OPEC+ ölkələrinin hasilat qərarları, müharibələr və siyasi gərginlik, ABŞ dollarının məzənnəsi, həmçinin Çin və ABŞ kimi böyük iqtisadiyyatların enerji tələbatı qiymətlərə birbaşa təsir edir. Dünya iqtisadiyyatı gücləndikdə neftə tələbat artır və qiymətlər yüksəlir, zəiflədikdə isə qiymətlər aşağı düşür.

Azeri Light neft nədir?

Azeri Light — Azərbaycanın Xəzər dənizindəki "Azəri-Çıraq-Günəşli" (ACG) yatağından hasil edilən yüksək keyfiyyətli xam neftdir. Bu neft az kükürd tərkibinə görə dünya bazarında "şirin neft" (sweet crude) adlandırılır və Brent markasından bir qədər bahaya satılır.

Azərbaycana necə təsir edir?

Azərbaycanın dövlət büdcəsinin böyük hissəsi neft-qaz sektorundan formalaşır. 2026-cı il büdcəsi 1 barel üçün 65 dollar nəzərdə tutulub. Qiymətin artması Dövlət Neft Fondunun (SOFAZ) ehtiyatlarını artırır.

Neft qiyməti manatın məzənnəsinə necə təsir edir?

Neftin qiyməti artdıqda Azərbaycanın ixracat gəlirləri artır, bu da manata olan tələbi gücləndirir. Qiymət düşdükdə isə Mərkəzi Bank SOFAZ ehtiyatlarından istifadə edərək məzənnəni sabit saxlayır.

Brent və Azeri Light arasındakı fərq nədir?

Brent — Şimal Dənizindən hasil edilən neftin etalonudur. Azeri Light isə Azərbaycanın xüsusi neft markasıdır. Azeri Light əksər hallarda Brentdən 1–3 dollar bahaya satılır, çünki kükürd miqdarı daha azdır.

SOCAR və Azeri Light: Azərbaycan Neftinin Arxasındakı Güc

Azərbaycan neftinin dünya bazarına çıxışını təmin edən əsas qurum Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti — SOCAR-dır. Şirkət "Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) yataqlar blokunun işlənməsi müqaviləsində 31,65 faizlik paya malikdir. Qalan paylar BP, ExxonMobil, Equinor və digər beynəlxalq neft şirkətləri arasında bölünür. Azeri Light markası 1997-ci ildə yaradılıb və ilk dəfə 1999-cu ildə Bakı-Supsa neft kəməri vasitəsilə dünya bazarına çıxarılıb. Bu neft markası Avropa İttifaqı neft ehtiyacının mühüm bir hissəsini ödəyir — əsas alıcılar arasında İtaliya, Almaniya, İspaniya, Fransa və Çin yer alır. Azeri Light beynəlxalq birjalarda ayrıca ticarət olunmur, konkret alıcılarla müqavilə əsasında satılır — bu da qiymət formalaşmasını Brentdən bir qədər fərqli edir. SOCAR Azərbaycan iqtisadiyyatının lokomotividir. Şirkətin dövlət büdcəsinə verdiyi töhfə, Dövlət Neft Fonduna (SOFAZ) köçürdüyü vəsaitlər ölkənin sosial-iqtisadi inkişafının dayağını təşkil edir. Buna görə hər bir vətəndaşın neftin qiyməti ilə maraqlı olması tamamilə təbiidir — bu qiymət birbaşa büdcəni, infrastrukturu və əhalinin rifahını müəyyən edir.

Neft Barel Qiyməti: 1 Barel Nə Deməkdir?

Dünya bazarında neft barel qiyməti enerji sektorunun ən izlənilən göstəricisidir. Lakin "barel" sözü çoxlarına qeyri-aşkar görünür. 1 barel = 158,99 litr xam neft. Bu ölçü vahidi ingilis dilindəki "barrel" (çəllək) sözündən gəlir və XIX əsrdə ABŞ-da neft sənayesinin formalaşdığı dövrdən istifadə olunur. Bu gün dünyada gündəlik təxminən 104 milyon barel neft istehlak edilir. Azeri Light neft markaları üzrə qiymət iki əsas variantda müəyyən edilir:

CIF (Cost, Insurance and Freight) — neftin dəyəri sığorta və nəqliyyat xərcləri daxil olmaqla alıcının limanına çatdırılana qədər hesablanır. FOB (Free on Board) — satıcı nefti öz limanında (Türkiyənin Ceyhan limanı) gəmiyə yükləyənə qədər məsuliyyət daşıyır; sonrası alıcıya aiddir.

Azərbaycanın 2026-cı il dövlət büdcəsi 1 barel Azeri Light üçün 65 dollar nəzərdə tutularaq formalaşdırılıb. Faktiki qiymət bu rəqəmdən yuxarı olduqda artıq vəsait SOFAZ-a köçürülür. Məhz buna görə neft barel qiyməti Azərbaycan vətəndaşlarının gündəlik həyatı üçün çox önəmli göstəricidir.

OPEC+ Qərarları Neft Qiymətinə Necə Təsir Edir?

OPEC+ — Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatı (OPEC) və Rusiya başda olmaqla əlavə neft istehsalçısı ölkələrin birliyidir. Bu alyans dünyada gündəlik qlobal neft tədarükünün təxminən 42 faizini təmin edir. Alyansın qərarları qlobal neft qiymətini birbaşa müəyyən edən əsas amildir. Azərbaycan OPEC+ üzvüdür. 2026-cı il üzrə Azərbaycanın gündəlik neft hasilat kvotası təxminən 550 min barel olaraq müəyyən edilib. ABŞ-ın Enerji İnformasiya Administrasiyası (EIA) isə 2026-cı ildə ölkəmizin orta gündəlik hasilatını 530 min barel səviyyəsində proqnozlaşdırır — bu rəqəm OPEC+ kvotasına uyğundur. OPEC+ ölkələri qiymət 70 dollardan aşağı düşdükdə hasilatı azaldır, yüksəldikdə isə artırır. Son illərdə dünya bazarında neftin orta satış qiyməti 80–100 dollar aralığında saxlanılıb — bu alyans üçün optimal zona hesab olunur. Hörmüz boğazındakı son gərginlik fonunda OPEC+ aprel 2026-da hasilatı gündəlik 200 min barel artırdı ki, bu da qiymətlər üzərindəki bazar təzyiqini azaltdı. Azərbaycan OPEC+ çərçivəsində qəbul edilmiş kvota öhdəliklərini ardıcıl yerinə yetirir. Bu faktın Azərbaycanın neft şirkətləri ilə münasibətlərini gücləndirir və ölkənin beynəlxalq enerji bazarındakı etibarlı tərəfdaş imicini qoruyur.

Neft Qiymətinin Proqnozu — 2026 və Sonrası

Neft qiymətinin proqnozu investorlar, ixracatçılar və dövlət büdcəsi planlaşdırıcıları üçün son dərəcə önəmlidir. Əsas beynəlxalq qurumların 2026–2027-ci illərə aid son proqnozları aşağıdakı kimidir: IMF (Beynəlxalq Valyuta Fondu): 2026-cı ildə Azeri Light markasının orta ixrac qiyməti 66,7 dollar proqnozlaşdırılır. EIA (ABŞ Enerji İnformasiya Administrasiyası): Brent markasının 2026-cı il üzrə orta qiyməti 78,84 dollar, Azeri Light üçün isə 73,61 dollar gözlənilir. 2027-ci ildə Brent üzrə orta qiymətin 64,47 dollar, Azeri Light üçün isə 60,81 dollar olacağı proqnozlaşdırılır. Azərbaycanda neft qiymətinin tarixinə nəzər saldıqda:

Ən yüksək: 149,66 dollar (2008-ci ilin iyulu) Ən aşağı: 15,81 dollar (2020-ci ilin 21 apreli — COVID pandemiyası dövrü) 2025-ci il üzrə orta: 71 dollar (büdcədə 70 dollar nəzərdə tutulmuşdu) 2026 büdcə bazası: 65 dollar

Yaxın gələcəkdə neft qiymətinə təsir edə biləcək amillər: Yaxın Şərqdəki geosiyasi gərginlik, Çin iqtisadiyyatının canlanması, OPEC+ hasilat qərarları, ABŞ şist neftinin artımı. Azərbaycan dövlət büdcəsi mühafizəkar (65 dollar) ssenarilə hesablandığından qiymətin bu həddən yuxarı qalması ölkə iqtisadiyyatı üçün müsbət nəticə verir.

Azərbaycanda Yanacaq Qiyməti — Neft Bazar Qiyməti ilə Əlaqəsi

Çoxları soruşur: "Dünya bazarında neftin qiyməti qalxır, bəs niyə Azərbaycanda yanacaq qiyməti dəyişmir?" Cavab sadədir — Azərbaycanda yanacaq qiymətləri bazar prinsipinə deyil, Tarif (Qiymət) Şurasının qərarına əsasən müəyyən edilir. 2026-cı il yanvarın 1-dən qüvvəyə minmiş yanacaq qiymətləri:

Aİ-92 benzin: 1 litr = 1,15 manat (əvvəl 1,10 manat idi, 5 qəpik artım) Dizel yanacağı: 1 litr = 1,10 manat (əvvəl 1,00 manat idi, 10 qəpik artım) Aİ-95 benzin: əsasən xaricdən — Şərqi Avropa və Rumıniyadan idxal edilir, qiyməti bazar şəraitinə görə fərqlənir

Qiymət artımı SOCAR-ın Tarif Şurasına müraciəti əsasında həyata keçirildi. Artımdan daxil olan əlavə vəsaitin bir hissəsi "İctimai nəqliyyat" Məqsədli Büdcə Fonduna yönəldilib. Beynəlxalq müqayisədə Azərbaycanda yanacaq qiyməti hələ də əksər ölkələrə nisbətən aşağı səviyyədədir. Mütəxəssislərin fikrincə, dünya bazarında neft qiymətinin artması Azərbaycanda benzin qiymətinə birbaşa təsir etmir — çünki qiymət tənzimlənir. Yanacağın bahalaşması yalnız SOCAR-ın istehsal və logistika xərclərinin artması, yaxud Tarif Şurasının yeni qərar qəbul etməsi ilə mümkündür.