Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

19 may 1919 cu il: Türk millətinin taleyini dəyişən tarixi addım

19 may 1919 cu il: Türk millətinin taleyini dəyişən tarixi addım

Icma.az, Sherg.az portalına istinadən məlumat verir.

19 May - Atatürkü Anma, Gənclik və İdman Bayramınız mübarək olsun. Mustafa Kamal Atatürkün Samsuna çıxışının 107-ci ildönümünə təsadüf edən bu mənalı günün bayram elan olunması prosesi 1938-ci ilə gedib çıxır. Atatürkün gəncliyə verdiyi önəmin simvolu olan 19 May hər il Türkiyə üzrə müxtəlif tədbirlərlə qeyd olunur.

1919-cu il 19 may tarixində Böyük Öndər Qazi Mustafa Kamal Atatürkün düşmənin dörd tərəfdən mühasirəyə aldığı vətəni qurtuluşa aparmaq üçün Samsuna çıxaraq Milli Mübarizəni başlatmasından 107 il ötür.

30 oktyabr 1918-ci ildə Mondros Müqaviləsi imzalandıqdan sonra İzmir yunanlar, Adana fransızlar, Antalya və Konya isə italyanlar tərəfindən işğal edildi.

Urfa, Maraş, Antep, Merzifon və Samsuna ingilis əsgərləri yerləşdirildi, 13 noyabr 1918-ci ildə isə İngiltərə donanması İstanbul önlərində lövbər saldı.

Vətən torpaqlarını qorumaq üçün illərini cəbhələrdə keçirən və 3 noyabr 1918-ci ildə İstanbulda Yıldırım Orduları Qrup Komandanlığından geri dönən Mustafa Kamal ölkənin xilası üçün hərəkətə keçdi.

Samsun və ətrafındakı rumlar, 17-18 mart 1919-cu ildə Samsuna çıxarılan ingilis qoşunlarının dəstəyi ilə qarışıqlıq yaradaraq Mondros Atəşkəs Müqaviləsinin 7-ci maddəsinə əsasən bölgəni Antanta dövlətlərinin işğalına açmağa çalışırdılar.

Bu hadisələrdən sonra türk xalqı özünü müdafiə etmək və can-mal təhlükəsizliyini qorumaq üçün təşkilatlanmağa başladı. Bundan narahat olan İngiltərə Ali Komissarlığı və Qara dəniz Ordusu Baş Komandanlığı 21 aprel 1919-cu ildə İstanbul hökumətinə nota verərək bölgədəki gərginliyin azaldılmasını tələb etdi.

Bölgədə asayişi təmin etmək məqsədilə 9-cu Ordu Müfəttişi təyin olunan Mustafa Kamal, İzmirin işğalından bir gün sonra — 16 may 1919-cu ildə Bandırma vapuru ilə İstanbuldan yola düşdü.

Mustafa Kamal və silahdaşları 19 mayda Samsunda Reji körpüsündən ilk addımlarını atdılar. Birinci Dünya Müharibəsi zamanı şəhərin bütün körpüləri ruslar tərəfindən bombalansa da, yalnız fransızlara məxsus Reji körpüsü salamat qalmışdı. Həmin dövrdə fransızların Samsunda siqaret istehsal edən fabriki fəaliyyət göstərirdi. Buna görə körpü “Tütün körpüsü” adı ilə də tanınırdı.

Mustafa Kamalın Samsuna gəlişi ingilislərdə narahatlıq yaratdığından o, burada cəmi 6 gün qaldıqdan sonra 25 mayda Havzaya keçdi.

Mustafa Kamal Paşanın qurtuluşa gedən yolda ikinci dayanacağı olan Havzada ilk mitinq keçirildi və onun göstərişi ilə İzmirin işğalı etiraz edildi.

Sonrakı dayanacağı Amasya olan Mustafa Kamal 18 gün ərzində Havzada Milli Mübarizə üçün mühüm fəaliyyətlər həyata keçirdi.

İngilislərin təzyiqi nəticəsində 9-cu Ordu Müfəttişliyi vəzifəsindən uzaqlaşdırılan Mustafa Kamal Havza xalqı ilə mülki şəxs kimi vidalaşdı.

Qazi Mustafa Kamal və silah yoldaşlarının Samsunda yandırdığı istiqlal məşəli daha sonra Amasya, Ərzurum və Sivasda da alovlandırılaraq bütün ölkəyə yayıldı. Milli Mübarizənin sonunda 29 oktyabr 1923-cü ildə qurulan Türkiyə Cümhuriyəti bu il 103 yaşını qeyd edir.

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Təhsil Fakültəsinin müəllimi professor Kaya Tuncer Çağlayan bildirib ki, Milli Mübarizə türk tarixinin ən mühüm dönəmlərindən biridir.

Onun sözlərinə görə, Mondros Müqaviləsinin 7-ci maddəsi işğallara zəmin yaratmış, xüsusilə İstanbul və boğazlar başda olmaqla Anadolunun müxtəlif bölgələri işğal edilmişdi.

Çağlayan qeyd edib ki, 9 mart və 17 may 1919-cu ildə Samsuna da ingilis qoşunları çıxarılmışdı və bu baxımdan Milli Mübarizə türk millətinin vətəni qoruma savaşı idi. Bu yalnız müstəqillik və ərazi bütövlüyü deyil, həm də milli-mənəvi dəyərlərin qorunması uğrunda aparılan mübarizə idi.

O əlavə edib ki, Mustafa Kamal Paşa və silahdaşlarının İstanbulda apardıqları müzakirələr nəticəsində Milli Mübarizənin Anadolu mərkəzli aparılmasının qaçılmaz olduğu qənaəti formalaşmışdı.

Beləliklə, Mustafa Kamal Paşa türk millətinin taleyini dəyişmək üçün 19 may 1919-cu ildə Samsuna qədəm qoydu. Lakin əsas məsələ İstanbulda planlaşdırılan Anadolu mərkəzli Milli Mübarizə ideyasının həyata keçib-keçməyəcəyinin qeyri-müəyyən olması idi.

Hər nə qədər Milli Mübarizənin rəhbər heyəti hərbçilərdən ibarət olsa da, bu hərəkatın əsas gücü türk millətinin özü idi. Uzun illər davam edən müharibələrdən yorulmuş xalqın yeni bir mübarizəyə başlamaq üçün kifayət qədər enerji və cəsarətə sahib olub-olmadığı ilk dəfə məhz Samsunda sınaqdan keçirildi.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:115
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 19 May 2026 09:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see271

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see269

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see260

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see259

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see253

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see249

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see244

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see240

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see226

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see217

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see215

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see205

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see203

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see203

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see200

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see199

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see196

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see194

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see188

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri