2025 ci il dünyada media üçün ağır il olub AVROPA ŞURASI HESABAT AÇIQLADI

Avropa Şurası 2025-ci ildə Avropada media azadlığının durumuna dair hesabatını açıqlayıb.

Qurumdan Gununsesi.info-nun elektron poçtuna göndərilən məlumatda bildirilir ki, hesabat jurnalistlərin təhlükəsizliyini təşviq etmək üçün tərəfdaş təşkilatlarla  Avropa Şurasının birgə sənədi kimi hazırlanıb.

Sənəddə deyilir ki, 2025-ci ildə Avropada mətbuat azadlığı hüquqi təhdidlər, fiziki hücumlar və hədə-qorxu, medianı ələ keçirmə cəhdləri və transmilli repressiyalar nəticəsində davamlı təzyiq altında qalmaqda davam edib.

“Bu vəziyyət bir sıra dövlətlərdə və Avropa səviyyəsində mətbuat azadlığının və jurnalistlərin təhlükəsizliyinin yaxşılaşdırılması təşəbbüsləri, o cümlədən jurnalistləri qorumaq üçün fəaliyyət planlarının qəbul edilməsi və bəzi ölkələrdə sui-istifadə iddiaları, dezinformasiya və mənbənin qorunması kimi problemlərin həlli üçün qanunvericiliyin qəbulu ilə yumşaldılıb. “Təcavüz nöqtəsində: Mətbuat Azadlığı 2025” başlıqlı hesabatda qeyd edilir ki, Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi jurnalistlər üçün ən ciddi təhlükə olaraq qalır: dörd media işçisi həlak olub, digərləri yaralanıb, bir çoxu isə işğal olunmuş ərazilərdə saxlanılır və ya itkin düşüb. Bütün Avropada jurnalistlər polis, siyasi aktyorlar və etirazçılar tərəfindən etirazlar zamanı tez-tez fiziki hücuma məruz qalırdılar. Bu cür hücum hesabatın əhatə etdiyi ştatların dörddə birində qeydə alınıb və ən yüksək səviyyələr Gürcüstan, Serbiya və Türkiyədə qeydə alınıb. Bir sıra ölkələrdə ictimai xidmət mediası siyasi müdaxiləyə, məhdudlaşdırıcı qanunvericiliyə və kifayət qədər maliyyələşməyə məruz qalıb. İctimai İştirakçılığa Qarşı Strateji Davalar (SLAPPs) kimi tanınan təhqiramiz iddialar medianı susdurmaq üçün geniş şəkildə istifadə olunmağa davam etdi. Bununla əlaqədar olaraq, platforma tərəfdaşları bir sıra ölkələrdə həm Aİ direktivinin, həm də SLAPP-lara qarşı Avropa Şurasının tövsiyəsinin həyata keçirilməsi təşəbbüslərini alqışlayırlar”. Hesabatda, həmçinin jurnalistlərin casus proqramlar vasitəsilə rəqəmsal izlənilməsi, jurnalistlərin transmilli repressiyaları, bir sıra ölkələrdə qəbul edilmiş və ya planlaşdırılan “xarici agent” qanunvericiliyi və bir çox ölkələrdə media işçilərinin qeyri-müəyyən iş şəraiti ilə bağlı narahatlıq ifadə edilir.

Platformanın tərəfdaşları Avropa Şurasını, Avropa Komissiyasını və Avropa Şurasının 46 üzv ölkəsini mətbuat azadlığı standartlarını tətbiq etməyə çağırır. Onlar digər tədbirlərlə yanaşı, jurnalistlərin təhlükəsizliyinin gücləndirilməsini, anti-SLAPP standartlarının tam şəkildə həyata keçirilməsini, ictimai xidmət mediasının müstəqilliyinin qorunmasını və qadın jurnalistlərin müdafiəsinin artırılmasını prioritet məsələ kimi tövsiyə edirlər.

Hesabatda azadlıqdan məhrumetmənin mediaya nəzarət vasitəsi kimi sistemli şəkildə istifadə edilməsinə qarşı xəbərdarlıq edilir.

“31 dekabr 2025-ci il tarixinə Avropa üzrə 36-sı Azərbaycanda, 32-si Rusiyada, 27-si Belarusda, 26-sı Rusiya tərəfindən Ukraynanın işğal olunmuş ərazilərində, 24-ü Türkiyədə, 2-si Ermənistanda və 1-i Gürcüstanda olmaqla 148 jurnalist həbs edilib”.

Platformanın tərəfdaşları Avropa Şurasını, Avropa Komissiyasını və Avropa Şurasının 46 üzv ölkəsini mətbuat azadlığı standartlarını tətbiq etməyə çağırır.

Onlar digər tədbirlərlə yanaşı, jurnalistlərin təhlükəsizliyinin gücləndirilməsini, anti-SLAPP standartlarının tam şəkildə həyata keçirilməsini, ictimai xidmət mediasının müstəqilliyinin qorunmasını və qadın jurnalistlərin müdafiəsinin artırılmasını prioritet məsələ kimi tövsiyə edirlər.

Afət Abbasova 

Gununsesi.info