2025 ci ilin ən çox satılan dərmanı ARAŞDIRMA

Keytruda (pembrolizumab) Merck & Co. şirkətinin istehsal etdiyi immuno-onkoloji preparatdır. Bu humanizə olunmuş monoklonal antikor PD-1 reseptorunu hədəfləyərək immun sisteminin “əyləcini” açır və xərçəng şişlərinə qarşı immun cavabı gücləndirir. Keytruda 2014-cü ildə təsdiqləndikdən sonra Merck-in ən çox gəlir gətirən dərmanına çevrilmişdir.

Lent.az ən çox satılan dərmanla bağlı araşdırmanı təqdim edir:

İstifadə sahəsi (Xəstəliklər)

Keytruda müxtəlif xərçəng növlərinin müalicəsində istifadə olunur. Qanuni təsdiqləri arasında ağciyər xərçəngi (xüsusilə qeyri-kiçik hüceyrəli ağciyər şişi), melanoma, sidik kisəsi (urotelial) xərçəngi, baş-boyun nahiyəsi şişləri, uşaqlıq boynu və endometrial xərçəng, eləcə də üçqat mənfi döş xərçəngi kimi ağır onkoloji xəstəliklər var. Geniş təsir spektri və bir çox mərhələdə (metastatik, yardımcı və s.) effektivliyi onun onkologiyada əvəzedilməz mövqeyini təmin edir.

Dərmanın kateqoriyası

Keytruda reseptlə verilən bir dərmandır və adətən xəstəxana şəraitində həkim nəzarəti altında venadaxili infuziya yolu ilə tətbiq edilir. Bu preparat sərbəst satışda (reseptsiz) yoxdur. Onun paylanması əsasən ixtisaslaşmış xəstəxana aptekləri vasitəsilə həyata keçirilir.

Satış göstəriciləri (2025)

Keytruda 2025-ci ildə dünya üzrə ən böyük satış gəliri əldə etmiş dərmandır. 2024-cü ildə qlobal satışları təxminən 29,5 milyard dollar olmuşdur. 2025-ci ildə bu rəqəm daha da artaraq illik satışın $30+ milyard səviyyəsini keçəcəyi gözlənilir. Məsələn, ilin ilk üç rübündə (2025) Keytruda artıq $23,3 milyard gəlir gətirmişdi. Bu nəticə onu ikinci yerdə olan dərmandan xeyli irəli qoyur. Keytruda təkbaşına Merck şirkətinin ümumi dərman gəlirlərinin təqribən yarısını təmin edir.

Coğrafi bazarlardakı satışlar

Keytruda satışlarının coğrafi baxımdan ən böyük payı Şimali Amerika bölgəsinə aiddir. 2025-ci ildə qlobal Keytruda gəlirlərinin təxminən 38%-i Şimali Amerikadan gəlib, əsasən də ABŞ bazarındakı yüksək tələbat sayəsində. Avropa bazarı da əhəmiyyətlidir Almaniya, Fransa, Böyük Britaniya kimi ölkələrdə preparat geniş istifadə edilir. Asiya-Sakit Okean regionunda, xüsusən Çin və Yaponiya kimi böyük ölkələrdə, Keytrudanın istifadəsi sürətlə artır. Ümumən, inkişaf etmiş səhiyyə sistemlərinə malik ölkələrdə satışlar daha yüksəkdir, baxmayaraq ki, dərmanın yüksək qiyməti bəzi inkişaf etməkdə olan ölkələrdə əlçatanlığı məhdudlaşdıra bilər.

Satış trendləri və artım

Keytruda son illərdə hər il iki rəqəmli faizlə ifadə olunan satış artımı göstərib. Məsələn, 2024-cü ildə satışlar əvvəlki ilə nəzərən 18% artmışdı. 2025-ci ildə də artım davam edir, lakin bazarın doyuma yaxınlaşdığı bəzi sahələrdə templərin bir qədər yavaşladığı qeyd olunur. Satış artımının əsas səbəblərindən biri dərmanın yeni göstərişlərdə tətbiqinin genişlənməsidir. Məsələn, son dövrdə Keytruda uşaqlıq boynu, döş və endometrial xərçənglərin daha erkən mərhələlərində istifadəyə razılıq almışdır ki, bu da əlavə xəstə qruplarını əhatə etmişdir. Həmçinin bəzi hallarda digər preparatlarla (məsələn, enfortumab vedotinlə) birgə terapiya kimi yenilikçi protokollar satışları təşviq etmişdir. Merck şirkəti isə uzunmüddətli bazar mövqeyini qorumaq üçün Keytruda-nın dərialtı inyeksiya forması üzərində uğurlu sınaqlar aparmışdır.

Alternativlər və gələcək perspektivlər

Alternativ preparatlar: Keytrudanın ən yaxın terapevtik rəqibi, eyni PD-1 hədəfinə yönəlmiş Opdivo (nivolumab) dərmanıdır. Bristol Myers Squibb şirkətinin Opdivo-su da bir çox eyni xərçəng növündə istifadə olunsa da, satış baxımından Keytrudadan geri qalır. PD-L1 inhibitorlar da bəzi göstərişlərdə alternativ sayılır, lakin heç biri hələ Keytrudanın satış səviyyəsinə çata bilməmişdir.

Keytrudanın ABŞ patentinin 2028-ci ildə bitməsi planlaşdırılır. Bu, ondan sonra bazarda biosimilyar (analoq bioloji) versiyaların peyda olaraq rəqabəti artıracağı deməkdir. Merck şirkəti patent qorumasını mümkün qədər uzatmaq (bəzi əlavə mühafizə tədbirləri ilə 2036-cı ilə kimi) və preparatın yeni formalarını təsdiqlətməklə (məs., dərialtı formulasiya) mövqeyini möhkəmləndirməyə çalışır. Eyni zamanda, qlobal dərman bazarında yeni blokbaster dərmanlar da meydana çıxır. Xüsusilə piylənmə və diabet üçün GLP-1 agonistləri (məsələn, Novo Nordisk-in Ozempic-i) satış həcminə görə yaxın bir neçə il ərzində zirvəyə yüksələ bilər. Buna baxmayaraq, hazırda Keytruda dünya üzrə ən çox gəlir gətirən dərman olaraq liderliyini qoruyur və yaxın perspektivdə immunoterapiya sahəsində əsas mövqeyini saxlayacağı gözlənilir.