214 milyon il əvvəl asteroid Kanadada kosmosdan görünən göz yaradıb

Kanadanın Kvebek əyalətinin mərkəzində yerləşən və "Kvebek gözü” kimi tanınan halqavari göl təxminən 214 milyon il əvvəl Yerə düşən asteroidin yaratdığı nəhəng zərbə kraterinin izidir. Göl və onun mərkəzində yerləşən adanın ümumi sahəsi 1942 kvadrat kilometrdir ki, bu da Böyük Londonun ərazisindən daha böyükdür. Bu geoloji quruluş kosmosdan da aydın görünür.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Discover Wildlife" nəşrinin məlumatına görə, demək olar ki, mükəmməl dairə formasına malik bu struktur gec Trias dövründə baş vermiş asteroid toqquşması nəticəsində yaranıb. Alimlər kraterin ölçüsünə əsasən asteroidin diametrinin təxminən 5 kilometr olduğunu hesab edirlər.

Zaman keçdikcə buzlaqlar kraterin ilkin kənarlarını aşındıraraq diametrini təxminən 100 kilometrdən 72 kilometrə qədər azaldıb. Bununla belə, kraterin mərkəzində yerləşən və hündürlüyü 952 metr olan "Babilon" dağı bu gün də qorunub saxlanılıb.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, toqquşma o qədər güclü olub ki, zərbənin təsiri nəticəsində deformasiya olunmuş kvars hissəcikləri eyni dövrə aid süxur qatlarında hətta İngiltərə və Yaponiyada da aşkar edilib.

Alimlər əvvəllər "Manikuaqan zərbəsi"nin kütləvi məhvolma hadisəsi ilə əlaqəli ola biləcəyini ehtimal etsələr də, radiometrik tarixləndirmə bunun Trias-Yura dövründə baş vermiş və canlı növlərinin təxminən 70 faizini məhv etmiş qlobal kütləvi məhvolmanın səbəbi olmadığını göstərib.

Bununla belə, asteroid zərbəsinin Şimali Amerikada yaşamış bəzi arxozavrların və məməli olmayan terapsidlərin məhv olması ilə nəticələnən daha kiçik regional məhvolma hadisəsi ilə eyni dövrə təsadüf etdiyi bildirilir.

"Kvebek gözü”nün mərkəzində yerləşən "Rene-Levasser" adası dünyada göl daxilində yerləşən ikinci ən böyük adadır. Birinci yerdə "Huron" gölündəki "Manitulin" adası qərarlaşıb.

Adada 1991-ci ildə yaradılmış "Lui-Babel" Ekoloji Qoruğu yerləşir. Qoruq boreal meşələri və alp ekosistemlərini qoruyur. Burada meşə karibu maralları, qara ayılar və sığınlar yaşayır.

Krateri əhatə edən "Manikuaqan" su anbarı da müxtəlif balıq növlərinin məskənidir. Burada göl foreli, xallı forel, şimal ştukası və Atlantik göl qızılbalığı kimi növlərə rast gəlinir.

Su anbarı 1960-cı illərdə bənd tikintisi layihəsi çərçivəsində yaradılıb və əvvəllər kraterin hər iki tərəfində ayrıca yerləşən iki aypara formalı gölü birləşdirib. Hazırda bu su hövzəsi regiondakı geniş bataqlıq ərazilərin qorunmasına kömək edir və 200-dən çox quş növü, o cümlədən bataqlıq bayquşları, qızıl qartallar və şahinlər üçün yaşayış mühiti yaradır.

Aydın