3 ildən çox davam edən müharibənin acı nəticələri İTKİLƏR AÇIQLANDI

ABŞ, Rusiya və Ukrayna arasında sülh planı üzrə intensivləşən danışıqlar regionda ehtiyatlı nikbinlik yaratsa da, müharibənin üç ili ərzində toplanan acı statistika savaşın insan həyatına, cəmiyyətə və iqtisadiyyata vurduğu dağıdıcı zərbəni üzə çıxarıb.

Modern.az xəbər verir ki, son beynəlxalq hesabatlar, kəşfiyyat məlumatları və BMT strukturlarının açıqlamaları həm Ukraynanın, həm də Rusiyanın bu münaqişədən hansı ölçüdə zərər gördüyünü açıq şəkildə göstərir.

BMT-nin İnsan Haqları Ali Komissarlığı bildirir ki, Ukraynada müharibə başlayandan bəri azı 53 min mülki şəxs zərər çəkib. Onlardan 14 534 nəfəri həlak olub, 38 472 nəfər yaralanıb.

Qurum real rəqəmlərin daha yüksək olduğunu istisna etmir, çünki ön xətdə dağıntılar altında qalan meyitlərin sənədləşdirilməsi, işğal zonalarına çıxışın olmaması statistikaya ciddi təsir edir.

Ukrayna Ombudsmanı Rusiyada 16 minə yaxın ukraynalı mülkinin qanunsuz saxlanıldığını, itkin düşənlərin sayının isə on minlərlə olduğunu bildirir, bəzi xarici QHT-lər bu rəqəmi 70 minə qədər qiymətləndirir.

Ukrayna ordusunun itkiləri barədə rəsmi açıqlama yoxdur, lakin Qərb kəşfiyyatı və analitik mərkəzlərinin hesablamaları ağır mənzərə olduğunu göstərir. Müharibənin əvvəlindən bu yana 60–100 min ukraynalı hərbçi həlak olub, 300–350 min arası əsgər yaralanıb. Müstəqil “UALosses” layihəsi adla təsdiqlənmiş 79 mindən çox ukraynalı hərbçinin öldüyünü bildirir. Onlarla min hərbçi itkin düşmüş sayılır. Həmçinin, 4,5–8 min arasında ukraynalı döyüşçünün Rusiya tərəfindən əsir saxlanıldığı ehtimal olunur.

Rusiyanın hərbi itkiləri barədə mənzərə daha genişdir. Moskva rəsmi rəqəmləri açıqlamasa da, Mediazona, Meduza və BBC Russian kimi media qurumlarının araşdırmaları, eləcə də ABŞ və Britaniya kəşfiyyatının qiymətləndirmələri Rusiyanın insan itkilərinin müharibə boyunca 1 milyon nəfərə yaxınlaşdığını göstərir. Hesabatlara görə, azı 220–280 min rus hərbçisi öldürülüb, 800 mindən çoxu yaralanıb. Beləliklə, Rusiyanın ümumi hərbi itkiləri 1–1,1 milyon nəfər arasında qiymətləndirilir. Ukrayna tərəfinin əlində 1,5–3 min arasında rus əsirinin olduğu bildirilir.

Müharibə Rusiya ərazisində də mülki itkilərə səbəb olub. Ukraynanın raket və PUA zərbələrinin nəticəsində Rusiya və Krımda 600-dən çox mülki şəxs həlak olub, yüzlərlə insan yaralanıb və itkin düşüb. Miqyas Ukrayna ilə müqayisədə daha kiçik olsa da, müharibənin Rusiya cəmiyyətinə təsiri hər gün daha çox hiss olunur.

İqtisadi zərər də olduqca böyükdür. "Kyiv School of Economics"in hesablamalarına görə, Ukraynanın fiziki infrastrukturuna vurulan birbaşa ziyan artıq 170 milyard dolları keçib. Dağıntılar arasında yaşayış binaları, sənaye zonaları, enerji sistemləri, körpülər, yollar və dəmir yolu xətləri var. Dünya Bankının RDNA4 hesabatı Ukraynanın ümumi bərpa ehtiyacını 524 milyard dollar olaraq qiymətləndirir. Bundan əlavə, Kiyev müharibənin yaratdığı karbon emissiyalarına görə Rusiyadan 44 milyard dollarlıq ekoloji təzminat tələb etməyi planlaşdırır.

Hər bir halda müharibə hələ davam edir, danışıqlar nəticə verməsə, dəhşətli rəqəmlər daha da böyüyəcək...

Elnur Əmirov