3 oktyabr dövlətçilik tariximizin mühüm səhifəsi ŞƏRH

Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində mühüm dönüş nöqtələrindən biri 3 oktyabr 1993-cü il tarixidir. Həmin gün keçirilmiş ümumxalq səsverməsinin nəticələrinə əsasən Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilmişdir. Bu hadisə müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş Azərbaycanın mürəkkəb ictimai-siyasi şəraitdən çıxaraq dövlətçilik institutlarının möhkəmləndirilməsi istiqamətində yeni mərhələyə keçməsi baxımından mühüm tarixi hadisə kimi qiymətləndirilir.
Belə bir şəraitdə dövlət müstəqilliyinin qorunması, ölkədə sabitliyin təmin olunması və idarəçilik sisteminin möhkəmləndirilməsi əsas məsələlərdən birinə çevrilmişdi. 1993-cü ilin may-iyun aylarında vəziyyət daha da gərginləşmiş, ölkədə vətəndaş qarşıdurması və müstəqilliyin itirilməsi təhlükəsi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar yaranmışdı. Bu şəraitdə Heydər Əliyevin siyasi proseslərdə fəal iştirakına ictimai tələbat artmışdı.
Heydər Əliyevin Azərbaycanda siyasi hakimiyyətə qayıdışı 1993-cü ilin iyun hadisələri ilə bağlıdır. Heydər Əliyevin siyasi rəhbərliyə qayıdışı ilə qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin bərqərar edilməsi idi. Digər mühüm istiqamətlər dövlət müstəqilliyinin qorunması, dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi, iqtisadiyyatın bərpası, ölkənin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və beynəlxalq əlaqələrin inkişaf etdirilməsi idi.
1993-cü il oktyabrın 3-də Azərbaycanda prezident seçkiləri keçirildi. Ümumxalq səsverməsinin nəticəsində Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. Beləliklə, iyun ayında dövlət rəhbərliyində məsuliyyətli vəzifəni üzərinə götürmüş Heydər Əliyev oktyabr ayında xalqın iradəsi ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti kimi təsdiq edildi.
3 oktyabr hadisəsinin əhəmiyyəti yalnız prezident seçkisinin keçirilməsi ilə məhdudlaşmırdı. Bu tarix müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik tarixində siyasi sabitliyin və idarəetmənin möhkəmləndirilməsi prosesinin yeni mərhələsinin başlanğıcı kimi təqdim olunur.
Heydər Əliyevin prezident seçilməsi ilə dövlət qarşısında duran mürəkkəb problemlərin həlli üçün uzunmüddətli siyasi və iqtisadi strategiyanın formalaşdırılması prosesi sürətləndi. Dövlət quruculuğu, təhlükəsizlik, iqtisadi inkişaf, demokratik institutların inkişaf etdirilməsi və Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsi qarşıya qoyulan əsas istiqamətlər sırasında idi.
1993-cü ildən etibarən dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi Azərbaycan dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrildi. Dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, qanunvericilik bazasının yenilənməsi və dövlət institutlarının fəaliyyətinin gücləndirilməsi istiqamətində tədbirlər həyata keçirildi.
1995-ci ildə Azərbaycanın yeni Konstitusiyasının referendum yolu ilə qəbul edilməsi dövlət quruculuğu baxımından mühüm hadisələrdən biri oldu. Konstitusiyada Azərbaycan demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət kimi təsbit edildi. Həmin dövrdə parlament seçkilərinin keçirilməsi, Konstitusiya Məhkəməsinin fəaliyyətə başlaması və digər institusional dəyişikliklər də dövlət idarəçiliyinin hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsi prosesinin tərkib hissəsi idi.
Həmin illərdə insan hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsi ilə bağlı da bir sıra hüquqi və institusional addımlar atıldı. Ölüm cəzasının və mətbuat üzərində senzuranın ləğv edilməsi, əfv institutunun bərpası bu istiqamətdə həyata keçirilən tədbirlər sırasında göstərilir.
Bu şəraitdə iqtisadi sabitliyin təmin edilməsi və xarici investisiyaların cəlb olunması dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevrildi. Azərbaycan enerji ehtiyatlarından səmərəli istifadə etməklə iqtisadi inkişaf üçün yeni imkanlar yaratmağa çalışdı. Xarici şirkətlərlə əməkdaşlıq və enerji sektorunda həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın dünya iqtisadiyyatına daha fəal inteqrasiyasına şərait yaratdı.
Heydər Əliyevin prezidentliyi dövründə Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin möhkəmləndirilməsi də dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olmuşdur. Azərbaycan müxtəlif dövlətlərlə siyasi, iqtisadi və diplomatik əlaqələrini genişləndirdi. Ölkənin beynəlxalq təşkilatlarla münasibətlərinin inkişaf etdirilməsi, Avropa dövlətləri və digər tərəfdaşlarla əməkdaşlığın gücləndirilməsi müstəqil Azərbaycanın xarici siyasət xəttinin əsas istiqamətlərindən birini təşkil etdi.
Heydər Əliyevin prezidentliyi dövründə dövlətçilik məsələsinə xüsusi əhəmiyyət verilmişdir. Dövlət atributlarının qorunması, qanunvericilik sisteminin təkmilləşdirilməsi, dövlət idarəçiliyinin gücləndirilməsi və milli maraqların beynəlxalq müstəvidə müdafiəsi bu siyasətin mühüm istiqamətləri olmuşdur.
1993-cü ildən sonrakı dövrdə Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi inkişafının əsas institusional dayaqları formalaşmağa başladı. Dövlətin siyasi və iqtisadi sabitliyinin təmin edilməsi gələcək inkişaf üçün əsas yaratdı. Heydər Əliyevin 1993-cü ildə prezident seçilməsi ilə başlayan dövr Azərbaycan tarixində mühüm siyasi və institusional dəyişikliklərlə yadda qalmışdır. Onun prezidentliyi dövründə dövlət quruculuğu, iqtisadi inkişaf, beynəlxalq münasibətlər və hüquqi islahatlar istiqamətində bir sıra mühüm addımlar atılmışdır.
3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan dövlətçilik tarixində xüsusi yer tutur. Həmin gün keçirilmiş seçkilər nəticəsində Heydər Əliyevin prezident seçilməsi müstəqil Azərbaycanın siyasi tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Bu tarix həm də dövlət müstəqilliyinin qorunması, ölkədə sabitliyin təmin edilməsi və dövlət quruculuğu prosesinin sistemli şəkildə davam etdirilməsi baxımından mühüm hadisə kimi xatırlanır.
Bu gün Azərbaycanın müstəqillik tarixinin ayrı-ayrı mərhələlərini araşdırarkən 1993-cü il hadisələri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki həmin dövr müstəqil dövlətin qarşısında duran mürəkkəb məsələlərin həlli, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi və ölkənin gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm mərhələ olmuşdur.
Nəticə etibarilə, 3 oktyabr 1993-cü il Azərbaycan xalqının siyasi tarixində mühüm hadisə olaraq qalır. Həmin gün Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi ilə ölkənin dövlətçilik tarixində yeni mərhələ başlanmış, dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi və müasir dövlət quruculuğunun inkişafı istiqamətində ardıcıl proseslər həyata keçirilmişdir. Bu baxımdan 3 oktyabr tarixi Azərbaycanın müstəqil dövlətçilik salnaməsinin mühüm səhifələrindən biri kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Əli Paşayev
YAP Tərtər rayon təşkilatının məsləhətçisi