525ci qəzet Trampın ilk məğlubiyyəti

Xaqani CƏFƏRLİ

Prezident seçkilərində inamlı qələbə qazanan Donald Trampın hər şeyə qadir dövlət başçısı olacağı haqqında çoxsaylı iddialar səsləndirilsə də, o, hələ səlahiyyətlərinin icrasına başlamadan ilk məğlubiyyətlə üzləşib. Respublikaçılar Partiyasının Senatdakı fraksiyasının liderinin müəyyən edilməsi üçün farksiyadaxili seçki Donald Trampın məğlubiyyəti ilə başa çatıb. Cənubi Dakotadan olan senator Con Tun səsvermənin ikinci turunda Texasdan olan senator Con Korninə qalib gələrək ABŞ Senatında Respublikaçılar Partiyasının lideri postu uğrunda mübarizədə qalib gəlib. Con Tun 53 senatordan 29-nun səsini qazanaraq fraksiyanın lideri seçilib. Donald Trampın dəstəklədiyi Florida ştatından olan senator Rik Skot səsvermənin ilk mərhələsində məğlub olaraq mübarizədən çıxmışdı. Halbuki Rik Skotun fraksiyanın lideri seçilməsini Donald Trampla yanaşı, İlon Mask, Taker Karlson və Vivek Ramasvay da dəstələyirdi. Bütün bunlara baxmayaraq, Trampın dəstəklədiyi Rik Skot respublikaçıların Senatdakı fraksiyasının liderliyi uğrunda mübarizədə məğlub oldu. Bu o deməkdir ki, Tramp Respublikaçılar Partiyasının lideri olsa da, partiyaya tam hakim deyil. Hətta tamamilə əksinə olaraq Respublikaçılar Partiyası daxilində "reyqançılar" adlandırılan respublikaçılar Trampın tərəfdarı olan "maqaçılar"dan daha güclüdürlər. Ən azından respublikaçı senatorlar arasında ənənəvi xətt tərəfdarları Trampın tərəfdarı olan "maqaçılar"dan güclüdür. Senatdakı respublikaçı fraksiyasının dəstəyi isə Tramp üçün həyati əhəmiyyətə malikdir. Əgər respublikaçı fraksiya yekdilliklə Trampın kadr təyinatlarını dəstəkləməsə, 47-ci prezident ciddi problemlərlə üzləşəcək.

Senator Con Tunla Donald Trampın münasibətləri başlanğıcdan alınmayıb. Senator Tun 2016-cı ildə Trampın prezident seçkilərində respublikaçıların namizədi olmasına qarşı çıxmış, hətta Trampı seçki kampaniyasından çıxmağa çağırmışdı. Daha sonra isə 2021-ci il yanvarın 6-da Konqres binası Trampın tərəfdarlarının hücumuna məruz qalanda senator Tun Trampı kəskin tənqid etmişdi. Buna cavab olaraq Tramp 2022-ci ildə Cənubi Dakota qubernatorunu senatorun yenidən seçilməsinə qarşı çıxmağa çağırmış, ancaq onların bütün müqavimətinə baxmayaraq, Tun həmin il keçirilən seçkidə qalib gələrək Senatdakı yerini qoruya bilmişdi.

Respublikaçılar Partiyasının Senatdakı fraksiyasının liderliyi uğrunda mübarizədə Trampın Tunun rəqibini dəstəkləməsi bu iki şəxs arasında münasibətlərin rəvan olmayacağını ehtimal etməyə imkan verir.

Respublikaçılar Partiyası Trampdan fərqli olaraq gələcək seçkilər haqqında düşünmək məcburiyyətindədir. Çünki 2026-cı ildə keçiriləcək seçkilərdə demokratların revanş götürmək və Konqresin hər iki palatası üzərində nəzarəti əllərinə keçirmək təhlükəsi var. Respublikaçıların "beyin mərkəzləri"ndə anlayırlar ki, noyabrın 5-dəki seçkidə qazanılan qələbəyə görə demokratların seçicilərinin önəmli bir hissəsinin seçkidə iştirak etməməsinə "borcludurlar". Bütün araşdırmalar göstərir ki, noyabrın 5-də keçirilən seçkidə demokartların 10 milyondan artıq seçicisi seçkidə iştirak etməyərək partiyanın liderlərini cəzalandırıblar. Ancaq bu o demək deyil ki, vəziyyət həmişə belə olacaq. Növbəti seçkidə demokratların seçicilərinin fəallığı respublikaçıların ağır məğlubiyyətinə səbəb ola bilər. Bütün bunlara yol verməmək üçün respublikaçılar Trampı nəzarət altında saxlamağa çalışırlar.