Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

80 il sonra ilk yaşanır: Dünyanın gözü önündə elan edildi Nə baş verəcək?

80 il sonra ilk yaşanır: Dünyanın gözü önündə elan edildi Nə baş verəcək?

Icma.az bildirir, GlobalInfo portalına istinadən.

1945-ci ildən sonra formalaşan beynəlxalq münasibətlər sistemi artıq dağılma mərhələsinə daxil olub və yeni sistemin qurulması prosesi gedir. Ekspertlər iddia edirlər ki, “Epşteyn işi” də bu transformasiyaya təsir göstərir.

Digər tərəfdən, ABŞ-ın transatlantik əməkdaşlıq və NATO siyasətindəki dəyişikliklər də diqqət çəkir. ABŞ Prezidenti Donald Trampın NATO ilə bağlı mövqeyi Vaşinqtonun artıq Avropanın təhlükəsizliyinə görə cavabdehlik daşımadığının mesajı kimi dəyərləndirilir.

Bununla yanaşı, ABŞ-ın BMT-dəki nümayəndəsi Mayk Valts təşkilatın Trampın liderliyi ilə islah olunacağını və son 10 ildə NATO üçün görülən işlərin BMT üçün də tətbiq ediləcəyini bildirib.

ABŞ-ın yeni dünya nizamı ilə bağlı planı nədir? Yaxın gələcəkdə dünya ölkələrini nə gözləyir?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Aytən Qurbanova deyib ki, İkinci Dünya müharibəsindən sonra formalaşmış beynəlxalq münasibətlər sistemi bu gün ciddi transformasiya mərhələsindən keçir:

“İkinci Dünya müharibəsinin nəticəsi olaraq yaradılmış institusional çərçivə, ilk növbədə BMT və NATO uzun müddət qlobal təhlükəsizlik arxitekturasının və siyasi balansın əsas dayaqları olub. Lakin dəyişən qüvvələr balansı, regional münaqişələrin qlobal qarşıdurma elementinə çevrilməsi və beynəlxalq hüququn selektiv tətbiqi bu sistemin effektivliyini sual altında qoyub. Münxen Təhlükəsizlik Konfransında ABŞ Dövlət katibi Mark Rubionun çıxışı məhz bu transformasiya prosesinin siyasi manifesti kimi qiymətləndirilə bilər.

Rubio diplomatik üslubda ifadə etsə də, onun mesajı kifayət qədər aydın idi. Belə ki, onun fikirlərinə əsasən ABŞ transatlantik alyansın qorunmasında maraqlıdır, lakin əvvəlki model artıq etibarlı deyil. Həmçinin rəsmi Vaşinqton zəif və asılı müttəfiqlərlə yola davam etmək istəmir, əksinə öz təhlükəsizliyini təmin edə bilən güclü tərəfdaşlar axtarışındadır. Bu yanaşma xüsusilə Tramp administrasiyası dövründə NATO ilə bağlı səsləndirilən tezislərin daha sistemli və diplomatik formada davamı kimi çıxış edir. Çünki ABŞ artıq Avropanın təhlükəsizliyinə görə birtərəfli məsuliyyət daşımaq niyyətində deyil. Eyni zamanda, rəsmi Vaşinqton Avropanın təhlükəsizliyinin ABŞ-ın milli maraqları ilə birbaşa bağlı olduğunu vurğulamaqla alyansdan tam uzaqlaşmadığını da göstərir. Beləliklə, bu addımlar alyansın tamamilə dağılması demək deyil, sadəcə funksional olaraq təşkilatın yenidən balanslaşdırılmağa ehtiyacı var”.


Aytən Qurbanova 

Politoloq qeyd edib ki, Rubionun çıxışında beynəlxalq təsisatlara yönəlmiş tənqid xüsusilə diqqət çəkir:

“O, milli maraqların mücərrəd normativ anlayışlarla əvəz edilə bilməyəcəyini qeyd etməklə liberal beynəlxalq nizamın ideoloji əsaslarını yenidən müzakirəyə çıxarmış oldu. BMT-nin müasir böhranlara adekvat cavab verməkdə çətinlik çəkməsi barədə fikirlər isə qlobal institutların legitimlik və effektivlik böhranını bir daha aydın şəkildə təsdiqləyir. Məhz bu nöqteyi-nəzərdən yanaşdıqda, “yeni dünya nizamı” anlayışı emosional deyil, struktur məzmun daşıyır. Belə ki, məsələ sistemin tam dağılması deyil, hegemonik modeldən daha çoxqütblü və maraq əsaslı modelə keçid anlayışının doğru təhlil edilməsidir.

Mövcud şəraitdə ABŞ diqqətini tədricən Avropa təhlükəsizliyindən qlobal rəqabətin əsas istiqaməti olan Çin faktoruna yönəldir. Çinlə bağlı səsləndirilən selektiv əməkdaşlıq və idarə olunan rəqabət tezisləri də bu yanaşmanın tərkib hissəsi olaraq qiymətləndirilə bilər. Bəzi dairələr tərəfindən “Epşteyn işi” kimi hadisələrin qlobal transformasiyaya xidmət etdiyi iddiaları isə daha çox konspirativ xarakter daşıyır. Beynəlxalq sistemlərin dəyişməsi əsasən güc balansının transformasiyası, iqtisadi və texnoloji inqilablar, enerji və nəqliyyat marşrutları üzərində rəqabət kimi fundamental amillərlə şərtlənir.

Nəticə etibarilə, Münxen mesajı göstərdi ki, Qərb daxilində parçalanma deyil, model dəyişikliyi baş verir. Transatlantik əməkdaşlıq zəifləməkdən çox, yenidən strukturlaşır. ABŞ qlobal liderlikdən imtina etmir, lakin bu liderliyi əvvəlki paternalist təhlükəsizlik modeli üzərində deyil, daha rasional və məsuliyyət paylaşımına əsaslanan formatda davam etdirmək niyyətindədir. Beləliklə də, 1945-ci ildən sonrakı sistem öz sonuna deyil, yeni mərhələsinə daxil olur. Qarşıdakı dövr isə çoxqütblü rəqabət, institusional islahatlar və regional güclərin artan rolu ilə xarakterizə edilə bilər. Bu transformasiya prosesində əsas müzakirə mövzusu sistemin dağılması deyil, onun hansı prinsiplər üzərində yenidən qurulacağıdır”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:90
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 17 Fevral 2026 17:25 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see327

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see323

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see304

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see300

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see282

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see275

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see274

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see269

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see256

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see253

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see245

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see236

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see230

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see226

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see224

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see217

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see207

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see204

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see204

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see201
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri