Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

İsraili son anda xilas edən plan: Dünyanın gözü önündə oldu SENSASİYA

İsraili son anda xilas edən plan: Dünyanın gözü önündə oldu SENSASİYA

GlobalInfo portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Oktyabrın 13-də Misirin Şarm əl-Şeyx şəhərində Qəzza zolağında atəşkəs sazişinin imzalanması münasibətilə Yaxın Şərq Sülh Sammiti keçirildi. Samit ümumi mənada müsbət atmosferdə baş tutdu və anklavda atəşkəs barədə yekun saziş imzalandı.

Bu sammit zahirdə humanitar məqsədlərlə Qəzzada atəşkəsin təmin olunması üçün keçirilirmiş kimi görünsə də, əslində dərin geosiyasi səbəblərin və böyük güclərin strateji planlarının təzahürüdür. Məsələ ondadır ki, İsrailin son hərbi əməliyyatları nəticəsində Qəzzada yaranan humanitar fəlakət bu ölkəni beynəlxalq səviyyədə ciddi təcrid təhlükəsi ilə üz-üzə qoydu. BMT, Avropa ölkələri və bir sıra regional güclər İsrailin addımlarını açıq şəkildə tənqid etməyə başladı, dünya ictimaiyyəti isə onu “soyqırıma cəhd”də ittiham edən mövqe sərgilədi. ABŞ da bu müddət ərzində İsrailə tam dəstək göstərdiyi üçün beynəlxalq təzyiqlərin mərkəzinə düşdü. Belə bir vəziyyətdə Vaşinqton bu dəstəyi davam etdirməkdə həm siyasi, həm də imic baxımından çətinlik yaşayırdı.

Sammit məhz bu kontekstdə ABŞ üçün vəziyyəti nəzarətə almaq və beynəlxalq reaksiyanı neytrallaşdırmaq məqsədilə alət funksiyasını yerinə yetirdi. Vaşinqton atəşkəsi təşviq etməklə bir tərəfdən Təl-Əvivi açıq ittihamdan qorumağa, digər tərəfdən isə özünü sülh təşəbbüskarına çevirməyə çalışdı. Bu, həm də İsraili əməliyyatların tempini azaltmağa məcbur edən, lakin onu tam geri çəkilməyə məcbur etməyən kompromis idi.

ABŞ bu prosesdə həm sülhü təşviq edən qlobal güc obrazını bərpa etmək, həm də bölgədə təsir imkanlarını qorumaq niyyətindədir. Çünki əks halda, Qəzza əməliyyatları beynəlxalq imici zədələməklə yanaşı, “İbrahim Sazişləri” ilə nail olunmuş ərəb–İsrail yaxınlaşmasını da çökmə nöqtəsinə gətirib çıxara bilərdi.

Sammitin bir digər hədəfi də İsraili hərbi və siyasi baxımdan müəyyən qədər geri çəkilməyə məcbur etmək, o cümlədən ABŞ-ın bölgədə təşəbbüs sahibi kimi mövqeyini qorumaq idi. Bu addım eyni zamanda Təl-Əvivin sərt mövqeyini tənzimləyərək onu qlobal təzyiqlərdən çıxarmağa yönəlmiş zəruri diplomatik manevrdir.

Samitin ən təəccüblü və diqqət çəkən məqamı, şübhəsiz İsrail, İran və HƏMAS nümayəndələrinin qatılmaması idi. Bu baxımdan hər üç aktora xüsusi diqqətlə yanaşmaq lazımdır.

İsrailin iştirak etməməsi, əslində, sammitin mahiyyətindən irəli gəlir. Bu toplantı “sülh və atəşkəs” adı altında keçirilsə də, əslində İsrailin Qəzzada apardığı hərbi əməliyyatlara beynəlxalq reaksiyanın yumşaldılması, Vaşinqtonun üzərindəki təzyiqin azaldılması və ərəb ölkələri ilə normallaşma prosesinin qorunmasına yönəlmişdi. İsrail isə bu mərhələdə açıq danışıqlara deyil, hərbi üstünlük qazanmağa və əraziyə nəzarət etməyə fokuslandı. Yəni Təl-Əvivin iştirakı həm samitin legitimliyini sarsıdardı, həm də atəşkəslə bağlı öhdəliklər götürmək anlamına gələrdi ki, bu da onun planlarına ziddir. Beləliklə İsrail gələcəkdə atəşkəsi yenə poza bilər.

İranın iştirak etməməsi daha dərin geosiyasi səbəblərlə bağlıdır. Tehran sammiti Qərbin və bəzi ərəb dövlətlərinin “şou diplomatiyası” kimi qiymətləndirir və bu prosesin özünün bölgədəki nüfuzuna zərər verəcəyini düşünür. İran Qəzzadakı silahlı qrupların, xüsusilə HƏMAS-ın əsas dəstəkçisi olaraq, bu cür görüşlərdə iştirak etməklə həm təşkilatı faktiki tanımamış olar, həm də onun vasitəsilə yaratdığı “müqavimət cəbhəsi” konsepsiyasına zidd hərəkət etmiş sayılardı. Üstəlik, bu gün Tehran daxildə ağır iqtisadi və sosial böhran yaşayır, açıq qarşıdurmadan qaçmağa çalışır.

HƏMAS-ın sammitə çağırılmaması və ya qatılmaması isə həm rəsmi status, həm də regional güclərin onu tanımaması ilə bağlıdır. Ərəb dövlətlərinin bir qismi HƏMAS-ı Fələstin xalqının təmsilçisi kimi qəbul etməməklə yanaşı, onu danışıqlar masasına oturtmaq da istəmir. Çünki bu, həm Qərblə münasibətləri zədələyə bilər, həm də Fələstin daxilində siyasi parçalanmanı rəsmiləşdirər. Digər tərəfdən, HƏMAS-ın iştirakı İsrail tərəfindən qəbul edilməz olardı və bu, danışıqları daha da çətinləşdirərdi. Ona görə də təşkilatın yerinə Fələstin Prezidenti Mahmud Abbas sammitdə iştirak etdi.

Təəssüf ki, İsrailin Şarm əl-Şeyx razılaşmasından sonra Qəzza cəbhəsində müəyyən dərəcədə geri çəkilməsi birbaşa hərbi məğlubiyyət və ya təzyiq qarşısında geri addım atması kimi başa düşüldü. Halbuki bu, daha çox strateji fasilə kimi şərh edilməlidir. Sözügedən geri çəkilmə əslində Vaşinqtonun koordinasiyasında atılan bir addım olmaqla yanaşı, İsrailə yeni geosiyasi imtiyazlar və dəstək paketləri qazandırmaq üçün hazırlanmış çoxgedişli diplomatik oyunun parçasıdır.

İsrail uzunmüddətli perspektivdə İranı əsas təhlükə olaraq görür və bu təhlükəni regional səviyyədə neytrallaşdırmaq üçün Qəzzadakı situasiyadan həssas platforma kimi istifadə edir. HƏMAS-ın İranla əlaqələri, təşkilata raket sistemlərinin Tehrandan gəlməsi və “müqavimət cəbhəsi”nin arxasında məhz İranın dayanması bunu təsdiqləyir. Belə olan halda, İsrail Qəzzada yaratdığı gərginliyi İrana qarşı legitim hərbi-siyasi mövqe formalaşdırmaq üçün istifadə edir. Yəni özünün müdafiə haqlarını yalnız Qəzzada yox, Tehrana qədər uzatmaq niyyətindədir.

ABŞ isə bu mərhələdə açıq şəkildə hərbi əməliyyatlara qoşulmasa da, İranla bağlı sanksiyaların gücləndirilməsi, diplomatik təzyiqlərin artırılması və müəyyən hallarda lokal zərbələrin “yaşıl işıqla” həyata keçirilməsi istiqamətində İsraillə razılaşma əldə etmiş ola bilər. Bu tip qarşılıqlı güzəştlərin Vaşinqtonun Təl-Əvivi müvəqqəti atəşkəsə razı salmasının əvəzində gündəmə gəlməsi gözləniləndir.

Bu ssenaridə İsrail növbəti mərhələdə İranın hərbi obyektlərini, xüsusilə raket anbarlarını, hərbi təlim düşərgələrini və ya bundan öncə vura bilmədiyi nüvə infrastrukturlarını hədəf ala bilər. Təbii ki, bu, birbaşa və genişmiqyaslı müharibə anlamına gəlmir, amma lokallaşdırılmış zərbələr və sərhədyanı gərginliyin alovlanması ehtimalı yüksəkdir. Hədəf isə sadədir: İranı cavab verməyə məcbur etmək, sonra isə bunu əsas gətirib daha ciddi qarşılıq vermək — yəni genişləndirilmiş əməliyyatlara zəmin yaratmaq.

Nəticə olaraq, İsrail Qəzzadan tam çəkilməklə deyil, daha böyük qarşıdurmaya siyasi və hərbi zəmin hazırlamaqla diplomatik mübarizəni növbəti mərhələyə keçirir. Bu mərhələdə əsas hədəf isə heç şübhəsiz İrandır.


Turan Rzayev
Globalinfo.az-ın siyasət yazarı

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:255
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 14 Oktyabr 2025 19:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see421

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see346

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see320

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see317

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see297

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see293

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see291

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see274

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see272

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see264

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see246

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see230

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see227

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see210

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see208

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see194

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see192

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see186

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see185

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri