9 noyabr bəyanatı qüvvədən düşüb? “Moskva çalışacaq ki, prosesə daxil olsun”

"Rusiya rəsmilərinin söylədiyi fikirlərin heç bir əsas yoxdur. Çünki artıq yeni şərtlər yaranıb və reallıqlar dəyişib. 9/10 noyabr bəyanatını vacib edən hansısa bir məqam qalmayıb”.

Bu sözləri “Yeni Sabah”a politoloq Oqtay Qasımov deyib.

O bildirib ki, avqustun 8-də baş tutan Vaşinqton görüşü bütün məsələləri qaydasına qoyub: Dominos pizza

“9 noyabr 2020-ci il üçtərəfli bəyanatıbda Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı müddəa var idi və bunun həyata keçməsi mümkün olmadı. Rusiyanın Ermənistanı manipuliyasiya edərək, vaxtı uzatması prosesi uğursuzluğa sürüklədi. Avqustun 8-də baş tutan Vaşinqton görüşü isə bütün məsələləri qaydasına qoydu. Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin mətni paraflandı və birgə bəyanat verildi.

Bundan başqa, ABŞ və Ermənistan arasında Zəngəzur dəhlizinin açılması və işlədilməsi ilə bağlı memorandum imzalandı. Bu baxımdan, 9 noyabr bəyanatı artıq aktuallığını itirib.

Nəzərə alaq ki, Azərbaycan və Ermənistan sözügedən üçtərəfli bəyanatın aktuallığını itirdiyini bildirirsə və prosesi ikilikdə irəli aparırsa, o zaman burada üçüncü tərəfə ehtiyac qalmır. Çünki 9 noyabr bəyanatı bu proseslərdə Rusiyanın vasitəçiliyini və moderatorluğunu nəzərdə tuturdu. Amma gəlin görək Rusiya öz üzərinə düşən öhdəlikləri, vəzifələri yerinə yetirdimi? Böyük ölçüdə bu vəzifələr yerinə yetirilmədi”. 

Politoloq vurğulayıb ki, Rusiyada kimin nə deməsindən asılı olmayaraq, artıq yeni bir mərhələ başlanıb:

“Rusiya Qarabağ bölgəsində sülhməramlı adı ilə yerləşdi. Amma yerləşdikdən sonra nəyi gördük? Qarabağ ərazisində qalmış 15 minə yaxın Ermənistan hərbçiləri və yerli separatçıların silahlı qüvvələri bölgədən çıxarılmadı. Onlar tərksilah olunmadı, əksinə, dəstək verildi. Yəni sülhməramlılar öz missiyalarına uyğun olmayan fəaliyyətlərlə məşğul oldular.

Bu baxımdan, üçüncü tərəfin - Rusiyanın mövqeyi əhəmiyyətini itirdi. Tərəflər artıq 2023-cü ilin noyabrından ikitərəfli qaydada prosesləri irəliyə apardılar. Danışıqlar keçirildi və sülh müqaviləsinin mətni razılaşdırıldı.

Buna görə də Rusiyada kimin nə deməsindən asılı olmayaraq, artıq yeni bir mərhələ başlandı. Rusiyanın bu açıqlamalarını postimperiya sindromu kimi dəyərləndirilməlidir.

200 ildən bəri Qafqazda dominant güc olan Rusiyanın proseslərdən tədricən daha da kənarda qalmasının ağrıları yaşanmaqdadır. Təbii ki, Moskva çalışacaq ki, prosesə daxil olsun. Amma buna imkanı varmı? Fikrimcə, çox cüzidir”.

Xatırladaq ki, avqustun 28-də Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan artıq 9 noyabr 2020-ci il bəyanatının aktuallığını itirdiyini bildirib.

Nazim Hacıyev