Moskva bəyanatı QÜVVƏDƏN DÜŞÜB: Vaşinqton bəyannaməsi əsasdır

Son illər Azərbaycan və Ermənistan arasında diplomatik münasibətlər, regionda sülh və təhlükəsizliyin təmin edilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. 1990-cı illərin sonlarından etibarən tərəflər arasında bir sıra beynəlxalq bəyanatlar və razılaşmalar imzalanmış, onların məqsədi münaqişənin sülh yolu ilə həllinə nail olmaq və regionda iqtisadi əlaqələri inkişaf etdirmək olmuşdur. Bu prosesdə Moskva bəyanatı xüsusi yer tutur. Bəyanat imzalandığı dövrdə münaqişənin dayandırılması və müəyyən humanitar və iqtisadi öhdəliklərin icrasını nəzərdə tutsa da, illər ərzində bəzi müddəaların yerinə yetirilməməsi onun effektivliyini şübhə altına qoymuşdur. Xüsusilə Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı öhdəliklərin icrasının gecikməsi və ya yerinə yetirilməməsi bu sənədin praktiki tətbiqində problemlər yaratmışdır.

Bu kontekstdə Moskva bəyanatının qüvvədə olub-olmaması və onun əvəzində hansı sənədlərin önəm kəsb edəcəyi məsələsi aktuallıq qazanır. Son diplomatik proseslər, xüsusilə Vaşinqtonda əldə olunan razılaşmalar, Moskva bəyanatının faktiki olaraq qüvvədən düşdüyünü göstərir və gələcəkdə istinad ediləcək əsas sənəd kimi Vaşinqton bəyannaməsini önə çıxarır.

Mövzunu Bakıvaxtı.az-a şərh edən siyasi ekspert Əli Zülfüqaroğlu bildirib ki, Moskva bəyanatı faktiki olaraq artıq qüvvədən düşüb:

"Uzun illər ərzində Ermənistan ümumiyyətlə bu sənədin qüvvədən düşməsi üçün çalışırdı. Lakin bəyanatın müddəaları, xüsusilə Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı bəndin icra olunmaması problematik məsələ yaratmışdı".

Əli Zülfüqaroğlu: "Ermənistanın bunu bəyan etməsi reallığı əks etdirir və heç bir əks təsirə malik ola bilməz"

Onun sözlərinə görə, bu məsələ Vaşinqtonda öz həllini tapdı və nəticədə Moskva bəyanatı tamamilə qüvvədən düşmüş sayılır: 

"İnanıram ki, bundan sonra istinad ediləcək sənəd Vaşinqton bəyannaməsi olacaq və bu, Moskva bəyanatının artıq qüvvədən düşdüyünü göstərir. Ermənistanın bunu bəyan etməsi reallığı əks etdirir və heç bir əks təsirə malik ola bilməz".

Mövzunun hüquqi tərəfləri ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a söz açan hüquqşünas Ayxan Məmmədli diqqətə çatdırıb ki, beynəlxalq hüquq prinsiplərinə görə, bir tərəfin müqavilə və ya bəyanat öhdəliklərini yerinə yetirməməsi həmin sənədin tətbiqinin məhdudlaşdırılmasına və ya faktiki olaraq qüvvədən düşməsinə səbəb ola bilər: 

"Vaşinqtonda əldə edilmiş razılaşmalar nəticəsində Moskva bəyanatının müddəaları ilə bağlı yaranmış problem həll edilmiş və bu, Moskva bəyanatının hüquqi baxımdan artıq praktiki qüvvəsinin itirildiyini göstərir".

Ayxan Məmmədli: "Gələcəkdə tərəflər arasında hüquqi və diplomatik münasibətlərdə istinad ediləcək əsas sənəd Vaşinqton bəyannaməsi olacaq"

Müsahibimizin fikrincə, Moskva bəyanatının qüvvədən düşməsi faktı beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində real vəziyyəti əks etdirir:

"Ermənistanın bu barədə rəsmi bəyanat verməsi hüquqi baxımdan sənədin statusunu təsdiqləyir və bu, heç bir əks təsirə malik ola bilməz. Gələcəkdə tərəflər arasında hüquqi və diplomatik münasibətlərdə istinad ediləcək əsas sənəd Vaşinqton bəyannaməsi olacaq".

Əli Hüseynov