ABŞ da süni intellektli və pilotsuz müdafiə vasitələrinin sərgisindən REPORTAJ

Vaşinqton, 17 oktyabr, AZƏRTAC

AUSA 2025 sərgisi ABŞ ordusunun ən böyük illik tədbirlərindən biridir. AZƏRTAC xəbər verir ki, sərgidə hər il olduğu kimi bu il də hərbi texnologiyalar, müdafiə sənayesi və əlaqədar sahələrdəki yenilikləri nümayiş etdirilir. Bu ilki sərgiyə 92 ölkədən 750-dən çox şirkət qatılıb. AUSA 2025 əvvəlki illərlə müqayisədə daha çox süni intellekt və avtonom sistemlərin tətbiqinə diqqət ayırıb və süni intellekt əsaslı qərar qəbuletmə sistemləri və robotların inteqrasiyası sərginin əsas mövzularından biri olub. Sərgidə təqdim olunan silah və maşınların bəziləri müasir ordularda istifadə olunsa da, digər qismi hələlik istifadəyə verilməyib. Sərgi ənənəvi zirehli texnika nümayişindən fərqli olaraq, dronlar, pilotsuz və robotlaşdırılmış sistemlər, eləcə də müasir dron əlehinə texnologiyalar ilə diqqət çəkib.

Pilotsuz və yarım avtonom rejimdə işləyən helikopterlər, tanklar və robotik hərbi nəqliyyat vasitələri diqqət mərkəzində olub. Həmçinin artıq müasir döyüş şəraitində istifadə olunan vasitələrin hələlik istifadəyə verilməmiş ən yeni modelləri təqdim edilib. Bu baxımdan, “Sikorki” şirkətinə məxsus yeni model “Black Hawk” helikopterini qeyd etmək olar. O, əvvəlki nəsillərdən fərqli olaraq tamamilə pilotsiz rejimdə işləyə bilir. 2026-cı ildə istifadəyə və ilk uçuşuna hazırlaşır. Bu tipli helikopterlər həm kəşfiyyat, həm yükdaşıma, həm də döyüş əməliyyatları üçün nəzərdə tutulub.

Sərgidə həm kəşfiyyat, həm hücum, həm də logistik məqsədlər üçün geniş istifadə olunması nəzərdə tutulan yeni və texnologiyalarla təchiz olunmuş və xüsusilə daha ucuz başa gələn dronlar nümayiş olunub. Lakin eyni zamanda tədbirdə dron əlehinə sistemlər də yer alıb. Bu texnologiyalar müasir döyüş meydanında dron təhlükələrinə qarşı vacib rol oynayır.

Ənənəvi tank və zirehli nəqliyyat vasitələri ilə yanaşı, uzaqdan idarə olunan robotik platformalar da sərgidə nümayiş olunub. Bu sistemlər ön xətdə insan itkisini azaltmaq və döyüş əməliyyatlarının effektivliyini artırmaq üçün hazırlanıb.

Məsələn, yeni nəsil dördayaqlı robotlar gələcəkdə insansız quru əməliyyatlarının əsas hissəsinə çevriləcək. Bunlar təhlükəli və ya çətin keçilən yerlərdə insan itkisinin qarşısını alır. Kiçik sursat və avadanlıqların ön xəttə çatdırılmasını həyata keçirmək, kəşfiyyat aparmaq qabiliyyətinə malikdir. Bəzi modellərində isə gələcəkdə silah quraşdırılması nəzərdə tutulur.

Göründüyü kimi, müasir müdafiə texnologiyalarının hədəfi insan iştirakını və itkisini minimum endirmək və robot texnologiyaların istifadəsini artırmaqdır. Lakin insanın birbaşa iştirak etdiyi şəraitlərdə də itkilərin azalması əsas məqsədlərdən biridir. Bu baxımdan yeni nəsil təkmilləşdirilmiş partlayışdan mühafizə geyimi partlayışı zərərsizləşdirilmə və minadan təmizləmə əməliyyatlarında istifadə üçün hazırlanıb. Geyim 360 dərəcə yüksək sürətli qəlpələrə və şok dalğalarına qarşı tam qorunma təmin edir. Əvvəlki nəsil bomba partlayışına qarşı geyimlərə nisbətən daha yüngüldür. Bu da hərəkət rahatlığını artırır və əsgərin yorğunluğunu azaldır. Daxili sensorlar və yüksək texnologiyalı müşahidə sistemləri əsgərə real vaxt şəraitində ətraf mühiti izləməyə imkan verir. Müasir döyüş şəraitində və partlayıcı təhlükələrin zərərsizləşdirilməsi zamanı əsgərin sağ qalma şansını maksimuma çatdırır.

Məlahət Nəcəfova

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Vaşinqton