ABŞ ın Ukrayna sınağı, yaxud senatorları qəzəbləndirən amillər... Şahin Cəfərli yazır

Şahin CƏFƏRLİ

***

Trampı inandırıblar ki, Ukraynada qiymətli nadir torpaq elementləri var və həmin metalların əvəzində bu ölkəyə yardımları davam etdirmək olar.

“Biz Ukrayna ilə belə bir sövdələşmə əldə etmək istəyirik: onlar bizim verdiyimiz yardımları alır, biz isə əvəzində nadir torpaq elementləri və digər məhsullarla bağlı təminat alırıq. Onların gözəl nadir metalları var. Mən bu sahədə təhlükəsizliyi təmin etmək istəyirəm”, - deyə Tramp jurnalistlərə bildirib.

Əslində, bu məsələ Ukraynanı aktiv dəstəkləyən respublikaçı Konqres üzvlərinin məsləhəti ilə hələ ABŞ-dakı seçki kampaniyası dövründə Zelenski tərəfindən gündəmə gətirilib. İki ölkə arasında bu sahədə əməkdaşlığa dair müqavilə mətni də hazırlanıb və Ukrayna rəhbərliyi bu sənədi seçkidən sonra yeni administrasiya ilə imzalamağa qərar verib. Ukraynanın dostu olan respublikaçı senator Lindsi Qrem “Fox TV” və digər respublikaçı platformalarda çıxışlarında Kiyevə yardımları davam etdirməkdə ABŞ-ın marağını əsaslandırmaq üçün Ukraynada 7 trilyon dollarlıq (?) nadir torpaq elementləri və digər qiymətli metallar olduğunu vurğulayaraq bildirirdi ki, strateji əhəmiyyətli bu metalların Rusiyanın və ya Çinin əlinə keçməsinə imkan vermək olmaz.

Ukraynada nadir torpaq elementləri əlbəttə ki, var. Söhbət mikroçip, elektromobil, smartfon və digər yüksək texnoloji məhsulların istehsalında, hərbi və kosmik sənayedə, atom energetikasında istifadə olunan litium, kobalt, uran, qrafit, titan və sair metallardan gedir. Lakin məsələ burasındadır ki, bu sahədə kəşfiyyat və hasilat işləri asan və qısamüddətli proses deyil. Müqavilənin imzalanması, ABŞ şirkətlərinin Ukraynaya gəlməsi və lazımi avadanlıqlar, mütəxəssislər gətirməsi, hasilat üçün zəruri infrastrukturun yaradılması, hasilata başlanılması üçün illər lazımdır. Bütün bu işləri Trampın səlahiyyət müddəti dövrünə sığışdırmaq mümkün deyil.

Tramp senator Qremin və Zelenskinin danışdığı bu hekayəyə həqiqətən inanıb, yoxsa öz auditoriyasına “baxın, mən Ukraynaya yardımları Bayden kimi boşuna vermirəm, əvəzində çox vacib şeylər əldə edirəm” deyə bilmək üçün belə davranır, vacib deyil. Vacib olan Ukraynaya ABŞ yardımlarının davam etməsidir. Bu, onu göstərir ki, Trampın çevrəsindəki bəzi adamların ciddi əngəllərinə rəğmən, sistem işləyir.

Yeri gəlmişkən, Tramp çox aqressiv şəkildə ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyini (USAİD) “ifşa edən” və bu strukturun ləğvini istəyən İlon Maskın mövqeyini bölüşməyib. USAİD-nin Dövlət Departamentinin tərkibinə verilməsi planlaşdırılır. Bu gün demokrat Konqres üzvləri və senatorlar İ.Maskın özbaşınalığına (özünü prezident kimi aparmasına) qarşı etiraza qalxıblar və xarici yardımların (ümumən istənilən sahəyə maliyyə ayrılmasının) yalnız Konqresin səlahiyyətində olduğunu nəzərə çatdırıblar.

MİA.AZ