ABŞ nin atəşkəs təklifi: Sülh, yoxsa strateji hesab?

“Atəşkəs barədə ABŞ-Ukrayna birgə bəyannaməsinin mətni bizə tam əminliklə belə bir fikri səsləndirməyə əsas verir ki, Rusiya tərəfi atəşkəs təkliflərini qəbul etməyəcək və ya qarşılıqlı şərtlər irəli sürərək həmin şərtlərə Ukrayna tərəfinin mövqeyinin açıqlanmasını gözləyəcək”.
Bu sözləri Demokrat.az-a danışan  politoloq  Elşən Manafov bildirib.
O qeyd edib ki, Ukraynaya hərbi dəstək vermək barədə mövqeyindən ABŞ artıq geri çəkilib:
“Üstəlik, kəşfiyyat mübadiləsi ilə bağlı məlumatların yenidən Kiyevə ötürüləcəyi məlum olub. Bu isə ABŞ-nin sülh istəyi ilə bağlı mövqeyinin qeyri-səmimiliyindən xəbər verir. Sülh istəyən tərəf münaqişə tərəflərinə münasibətdə obyektiv mövqe sərgiləyib, onlardan birini silahlandırmamalıdır. Rusiya prezidenti Vladimir Putin hələ ötən ilin iyunun 14-də bildirmişdi ki, Ukrayna NATO-ya üzv olmayacağı barədə öhdəlik götürdükdən və Zaporojye, Xerson, Donetsk, Luqansk vilayətlərindən qoşunlarını tam çıxardıqdan sonra Rusiya atəşkəs barədə razılığa gələ bilər. Rusiya Xarici İşlər naziri Sergey Lavrov isə bu günlərdə bəyan etdi ki, NATO sülhməramlı qüvvə adı altında hərbi kontingentini Ukrayna ərazisinə yeridəcəyi təqdirdə Rusiya bunu NATO tərəfindən öz dövlət suverenliyinə birbaşa təhdid kimi qəbul edəcək və təhlükəsizlik maraqlarından çıxış edərək adekvat qərarlar qəbul etmək hüququnu özündə saxlayacaq”.
Politoloq onu da qeyd edib ki, Ukraynanın hazırkı şəraitdə atəşkəs rejiminə hazır olması barədə mövqeyi tamamilə anlaşılandır:
“Hazırda Ukrayna hərbi qüvvələri Kursk vilayətində tamamilə mühasirə vəziyyətindədirlər. Rusiya xüsusi təyinatlılarının keçirdiyi "Boru" əməliyyatı nəticəsində Kurskda Ukrayna silahlılarının təchizatında mühüm rol oynayan Sudja şəhəri ruslar tərəfindən mühasirəyə alınıb və onun çökəcəyi gün məsələsidir. Digər tərəfdən, Kurskun üçdə ikisi artıq Rusiya tərəfindən azad olunub və Kiyev atəşkəs istəməklə burada Rusiyanın müzəffər hərbi yürüşünün qarşısını almaq üçün vaxt qazanmağa çalışır. Atəşkəs istəyən Kiyevin bir gün əvvəl dronlarla Moskva ətrafında mülki əhalinin yaşadığı binalara zərbə endirmək cəhdi isə qeyri-adekvat təsir bağışlayır. Tramp administrasiyası isə Ukraynanın bahalı metallarla zəngin torpaqlarına lisenziyanı təsdiq edən müqavilənin imzalanmasına nail olduqdan sonra Zelenski hökumətini yenidən öz himayəsinə almağı qət edib. Avropa Birliyini narahat edən də məhz budur. Avropa Ukraynaya hərbi dəstəyi bərpa etmək adı altında bundan sonra da ABŞ-nin Avropanın təhlükəsizliyini qoruyacağına Trampdan zəmanət almağa çalışır. Çünki Avropada yaxşı başa düşürlər ki, ABŞ-nin maliyyə və hərbi dəstəyi olmadan Rusiyaya qarşı müharibənin davam etdirilməsinin perspektivi yoxdur. Hazırda tərəflər Rusiyanın atəşkəslə bağlı təkliflərə hansı mövqedən yanaşacağını gözləyirlər. Düşünürük ki, Rusiyanın etibarlı dəlil və sənədlər olmadan Qərbə inanması üçün əsaslar yoxdur. Rusiya artıq bir neçə dəfə Qərbin vədlərinə inanaraq geri addım atıb. Bunu Suriyada, Əsədin İdlibi azad etməsinə mane olunduğu zaman müşahidə etdik. Nəticə etibarilə, Qərb və Türkiyə Rusiyanın güzəştlərindən istifadə edərək Suriyada vəziyyəti öz xeyirlərinə dəyişə bildilər. İstanbul danışıqları zamanı da Rusiyanın Türkiyəyə güvənməsi və etibar etməsi onunla nəticələndi ki, Rusiya Kiyevin həndəvərindən qoşunlarını geri çəkdi və nəticədə müharibə Qərbin və Ukraynanın xeyrinə uzandı. Hazırkı şəraitdə Rusiya ancaq qarşılıqlı şərtlər irəli sürərək, onlara münasibətdə Ukrayna və Qərbin necə hərəkət edəcəyindən asılı olaraq ABŞ-nin atəşkəslə bağlı təkliflərinə münasibət bildirəcək”.
Leyla Turan
Demokrat.az