ABŞ və İsraillə qarşıdurmanın yeni raundu baş verə bilər Tural Gəncəliyev

"İranda milli valyutanın kəskin ucuzlaşması sosial-iqtisadi gərginliyi daha da artırır və etiraz aksiyaları günü-gündən intensivləşir. İranın sosial-iqtisadi vəziyyəti çox gərgindir. Valyuta məzənnəsi dünyada Venesuela valyutası ilə birlikdə ən dəyərdən düşmüş valyutalar sırasındadır. Eyni zamanda ölkə sanksiyalar altında olmaqla yanaşı, su qıtlığı ilə üzləşib və hökumət bəzi etnik qrupların məskunlaşdığı bölgələrdə situasiyanı nəzarətdə saxlaya bilmir. Bu da etiraz aksiyalarının bəzi regionlarda toqquşmalarla müşayiət olunmasına səbəb olur".

Bu fikirləri Redaktor.az-a açıqlamasında Milli məclisin deputatı Tural Gəncəliyev bildirdi.

Onun sözlərinə görə, İranda iqtisadi və sosial problemlərlə yanaşı, ekoloji fəlakət də etirazların başlıca səbəblərindən biridir:

"Su qıtlığı ölkədə ciddi narahatlığa yol açır. Məsələn, 2012-2013-cü illərdə ölkədə 317 su bəndi tikilmişdisə, 2018-2019-cu illərdə bu rəqəm 620-ni keçmişdir. Bu, suyun ciddi şəkildə israfına və resursların tükənməsinə səbəb olub və əhalinin sosial-iqtisadi gərginliyini daha da artırıb. İran hakimiyyəti vəziyyətdən çıxış yolu olaraq paytaxt Tehranın cənub bölgələrinə, Oman körfəzinə köçürülməsini təklif edib. Bu təklif bəzi tənqidçilər tərəfindən “İran Versalı” adlandırılır. Tarixi müqayisədə, Fransız inqilabı zamanı Parisdəki etirazlara qarşı krallar Versal sarayını şəhərdən uzaqda tikmişdilər. Oxşar yanaşma İran üçün də nəzərdə tutulur: Makran bölgəsi dənizə çıxışı olan, az məskunlaşmış və böyük şəhərlərin olmadığı bir ərazidir. Beləliklə, paytaxtın oraya köçürülməsi, gələcək etiraz aksiyaları zamanı hakimiyyətin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi daşıyır".

Millət vəkili əlavə etdi ki, İranın Qərb ölkələri, xüsusilə ABŞ və İsraillə qarşıdurması və davam edən sanksiyalar da ölkədə vəziyyəti daha da gərginləşdirir:

"İnsanlar artıq dözülməz vəziyyətlə üzləşərək küçələrə çıxır. Xüsusilə etnik qrupların məskunlaşdığı bölgələrdə, məsələn, ərəblərin yaşadığı Xuzistan və lurların yaşadığı Çaharmahal Bəxtiyari əyalətlərində gərginlik daha qabarıqdır. Hökumətin bu regionlara laqeyd yanaşması və daha çox mərkəzi fars əhalisinə diqqət ayırması etnik qarşıdurma və etiraz riskini artırır. Geosiyasi baxımdan da situasiya mürəkkəbdir. ABŞ və İsraillə qarşıdurmanın yeni raundu baş verə bilər. İranın raket və nüvə potensialının tam məhv edilmədiyi dəfələrlə bəyan olunub, bu da bölgədə yeni münaqişə riskini artırır".

Müsahibimizin sözlərinə görə, Azərbaycan və Cənubi Qafqaz üçün belə bir münaqişə ocağının yaranması əlbəttə arzuolunan deyil:

"Lakin Azərbaycan kifayət qədər güclü dövlət olaraq, həm şimalda, həm də Yaxın Şərqdə baş verən proseslərin ölkəmizə neqativ təsir göstərməyəcəyinə əmin ola bilər. Dövlətimiz strateji planlarını əvvəlcədən qurub və bu məsələlərin heç bir təhlükə yaratmayacağını təmin edir. Bununla yanaşı, regionda eskalasiya, istər İranda, istər Rusiya - Ukrayna münaqişəsində müşahidə olunmağa davam edir", - deyə Tural Gəncəliyev yekunlaşdırdı.

Xədicə BAXIŞLI