ABŞ Venesuelaya niyə girdi? Çoxunun bilmədiyi ilginc məqamlar

Venesuela həm füsunkar təbiəti, həm də strateji əhəmiyyətli nəhəng yeraltı sərvətləri ilə yer kürəsinin ən ziddiyyətli nöqtələrindən biri hesab olunur. 2026-cı ilin ilk günlərində Nikolas Maduronun ABŞ xüsusi təyinatlıları tərəfindən həbs edilərək Nyu-Yorka aparılması ilə nəticələnən siyasi hadisələr, əslində bu ölkənin sahib olduğu ağlasığmaz zənginliklərlə sıx bağlıdır. 

Globalinfo.az “Yeni Sabah”a istinadla Venesuela ilə bağlı maraqlı məlumatları təqdim edir:

Venesuela 303 milyard bareldən çox təsdiqlənmiş neft ehtiyatı ilə Səudiyyə Ərəbistanını da geridə qoyaraq dünyada birinci yerdə dayanır. Bu nəhəng sərvətin mövcud bazar qiymətləri ilə dəyəri 17 trilyon dollardan çox qiymətləndirilir ki, bu da ölkəni qlobal enerji xəritəsinin mərkəzinə çevirir.

Lakin Venesuelanın xəzinəsi təkcə neftlə bitmir. Ölkənin cənub-şərqində, xüsusilə Orinoko mədən qövsü adlanan bölgədə dünyanın ən böyük qızıl, almaz və boksit (alüminium xammalı) yataqları yerləşir. Təxmini hesablamalara görə, ölkənin 10 min tona yaxın çıxarıla bilən qızıl ehtiyatı var. Bununla yanaşı, Venesuela dünyada ən böyük təbii qaz ehtiyatlarına malik olan ilk 10 ölkədən biridir. Dəmir filizi, kömür və nikel kimi sənaye əhəmiyyətli mineralların bolluğu bu torpaqları iqtisadi baxımdan “yatmış nəhəng”ə çevirib. Uzun illərdir davam edən idarəetmə böhranı və infrastrukturun aşınması səbəbindən bu resursların hasilatı minimum səviyyəyə düşsə də, potensial hələ də toxunulmaz qalır.

Bu zənginliklərin üzərində isə sanki başqa bir dünyadan gəlmiş təbiət mənzərələri yüksəlir. Ölkənin adı “Kiçik Venesiya” mənasına gəlir ki, bu adı Ameriqo Vespuççi Marakaybo gölü üzərindəki dirəklər üstündə qurulan evləri görəndə vermişdi. Elə həmin Marakaybo gölü həm də planetin “ildırım paytaxtı” sayılır; burada ilin 160 günü gecə boyu saniyədə bir neçə dəfə ildırım çaxır. Həmçinin dünyanın ən hündür şəlaləsi olan 979 metrlik Anhel (Angel) də bu torpaqlardadır. Şəlalə o qədər yüksəkdən tökülür ki, suyun bir hissəsi yerə çatmamış dumana çevrilir. Maraqlıdır ki, ölkə ərazisinin 50%-dən çoxu milli parklar və qorunan zonalar kimi qeydiyyata alınıb ki, bu da biomüxtəlifliyin qorunması baxımından dünya rekordudur.

Bütün bu təbii və mineral zənginliklərin fonunda yaşanan siyasi təlatümlər, Maduronun həbsindən sonra ölkənin gələcəyini yenidən müzakirə mövzusuna çevirib. Qlobal güclərin diqqətinin bu qədər Venesuelada olmasının əsas səbəbi məhz yerin altındakı o nəhəng sərvətlərə nəzarət etmək və dünya enerji bazarına yenidən inteqrasiya olunmasını təmin etməkdir. “Kiçik Venesiya” indi öz tarixinin ən kritik dönəmlərindən birini yaşayır: ya bu resurslar ölkəni yenidən çiçəkləndirəcək, ya da gərginliyin əsas qaynağı olmağa davam edəcək.