Icma.az
close
up
RU
Aclığa meydan oxuyan canlılar: aylarla, illərlə...

Aclığa meydan oxuyan canlılar: aylarla, illərlə...

Moderator.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Təbiətdə aclıq anlayışı bütün canlılar üçün eyni məna daşımır.

Moderator.az xəbər verir ki, insan və bir çox məməli üçün qida çatışmazlığı qısa müddətdə ölümcül nəticə verə bildiyi halda, bəzi canlılar aylarla, illərlə, hətta onilliklərlə qidasız qalaraq həyatlarını davam etdirə bilirlər. Bu faktlar mif deyil, mötəbər elmi araşdırmalarla təsdiqlənmiş reallıqlardır.

Alimlərin qənaətinə görə, bu canlıların əsas üstünlüyü metabolizmin kəskin şəkildə yavaşlaması, enerji ehtiyatlarının son dərəcə səmərəli istifadəsi və ekstremal uyğunlaşma mexanizmləridir. Aşağıda təkcə geniş tanınan nümunələrlə deyil, elm dünyasında qəbul olunmuş daha geniş canlı spektri ilə bu fenomen təqdim olunur.

İlanlar – metabolizmin səssiz ustaları

Aclığa davamlılıq: 6–12 ay, bəzi hallarda daha uzun

İlanlar ovunu nadir hallarda əldə etdiklərinə görə orqanizmləri buna uyğun təkamül edib. ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (PNAS) dərc etdiyi tədqiqatlara əsasən, bəzi piton növləri yeməkdən sonra aylarla heç bir qida qəbul etmədən yaşaya bilir. Onların metabolizmi 70–80 faizədək yavaşlayır və enerji yalnız həyati vacib orqanların fəaliyyəti üçün sərf olunur.

Timsahlar – canlı enerji anbarları

Aclığa davamlılıq: 2–3 il

Soyuqqanlı canlılar olan timsahlar enerji sərfiyyatını minimum səviyyədə saxlayır. Florida Universitetinin herpetologiya üzrə apardığı araşdırmalar göstərir ki, timsahlar qaraciyərdə yığılan yağ ehtiyatları hesabına illərlə qidasız qala bilir. Bəzi müşahidələrdə onların aylarla hərəkətsiz qaldığı qeydə alınıb.

Ayılar – qış yuxusunun biologiyası

Aclığa davamlılıq: 5–7 ay

Ayılar qış yuxusu dövründə nə yeyir, nə içir, nə də tullantı ifraz edir. Harvard Medical School-un elmi araşdırmalarına görə, ayı orqanizmi uzunmüddətli aclıq zamanı əzələ və sümük toxumasını itirmədən enerji balansını qoruya bilir. Bu mexanizm hazırda insanlarda əzələ əriməsinin qarşısının alınması istiqamətində tibbi tədqiqatlarda model kimi istifadə olunur.

Tısbağalar – səbrin bioloji nümunəsi

Aclığa davamlılıq: 1–2 il

Xüsusilə su tısbağaları və Galapagos tısbağaları son dərəcə yavaş metabolizmə malikdir. London Zooloji Cəmiyyətinin məlumatlarına görə, bəzi tısbağalar illərlə qida qəbul etmədən yaşaya bilmişdir. Hüceyrə fəaliyyəti minimum səviyyəyə enir və enerji sərfiyyatı demək olar ki, dayanır.

Hörümçəklər və əqrəblər – səssiz sağ qalma mexanizmi

Aclığa davamlılıq: 6–12 ay

Quraq və sərt iqlimlərdə yaşayan bu canlılar ov tapmadıqda demək olar ki, tam hərəkətsiz vəziyyətə keçir. Almaniyanın Max Planck İnstitutunun araşdırmaları göstərir ki, əqrəblər və hörümçəklər aclıq zamanı hüceyrə səviyyəsində enerji istehlakını kəskin şəkildə azaldaraq uzun müddət sağ qala bilirlər.

Qurbağalar – estivasiya edən növlər

Aclığa davamlılıq: 8–10 ay

Bəzi qurbağa növləri isti və quraq dövrlərdə torpağın altına girərək estivasiya adlanan vəziyyətə düşür. Bu mərhələdə ürək döyüntüsü və tənəffüs son dərəcə zəifləyir, bəzən isə demək olar ki, dayanır.

Tardiqradlar – biologiyanın ifrat həddi

Aclığa davamlılıq: 10–30 il (kriptobioz vəziyyətində)

Elm dünyasında “su ayıları” kimi tanınan tardiqradlar qida, su və oksigen olmadan, hətta kosmos vakuumunda belə sağ qala bilirlər. Nature və Science jurnallarında dərc olunmuş araşdırmalara görə, bu canlılar kriptobioz vəziyyətinə keçərək metabolizmi demək olar ki, sıfıra endirir. Hüceyrələrdə xüsusi qoruyucu zülallar formalaşır və həyat prosesləri dondurulmuş vəziyyətdə saxlanılır.

Elmi nəticə və ümumi qənaət

Alimlərin ortaq nəticəsi belədir:

– Aclıq bütün canlılar üçün qaçılmaz son demək deyil

– Metabolizmin idarə olunması həyatın əsas açar mexanizmlərindən biridir

– Bu canlılar tibb, kosmik biologiya və ekstremal şəraitdə insan sağ qalması üçün mühüm elmi model rolunu oynayır

NASA və Avropa Kosmik Agentliyi artıq tardiqradlar və ayılar üzərində aparılan tədqiqatların nəticələrini uzunmüddətli kosmik uçuş proqramlarında tətbiq etməyi nəzərdən keçirir.

Təbiət bir daha sübut edir: həyat yalnız güclü olanın deyil, ən yaxşı uyğunlaşa bilənin qalibiyyətidir. /Musavat.com/

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:192
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 03 Yanvar 2026 15:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see361

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see332

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see326

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see270

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see257

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see248

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see236

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see232

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see229

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see225

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see222

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see220

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see216

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see203

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see194

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see186

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see185

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see177

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see177

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri