Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Aclığa meydan oxuyan canlılar: aylarla, illərlə...

Aclığa meydan oxuyan canlılar: aylarla, illərlə...

Moderator.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Təbiətdə aclıq anlayışı bütün canlılar üçün eyni məna daşımır.

Moderator.az xəbər verir ki, insan və bir çox məməli üçün qida çatışmazlığı qısa müddətdə ölümcül nəticə verə bildiyi halda, bəzi canlılar aylarla, illərlə, hətta onilliklərlə qidasız qalaraq həyatlarını davam etdirə bilirlər. Bu faktlar mif deyil, mötəbər elmi araşdırmalarla təsdiqlənmiş reallıqlardır.

Alimlərin qənaətinə görə, bu canlıların əsas üstünlüyü metabolizmin kəskin şəkildə yavaşlaması, enerji ehtiyatlarının son dərəcə səmərəli istifadəsi və ekstremal uyğunlaşma mexanizmləridir. Aşağıda təkcə geniş tanınan nümunələrlə deyil, elm dünyasında qəbul olunmuş daha geniş canlı spektri ilə bu fenomen təqdim olunur.

İlanlar – metabolizmin səssiz ustaları

Aclığa davamlılıq: 6–12 ay, bəzi hallarda daha uzun

İlanlar ovunu nadir hallarda əldə etdiklərinə görə orqanizmləri buna uyğun təkamül edib. ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (PNAS) dərc etdiyi tədqiqatlara əsasən, bəzi piton növləri yeməkdən sonra aylarla heç bir qida qəbul etmədən yaşaya bilir. Onların metabolizmi 70–80 faizədək yavaşlayır və enerji yalnız həyati vacib orqanların fəaliyyəti üçün sərf olunur.

Timsahlar – canlı enerji anbarları

Aclığa davamlılıq: 2–3 il

Soyuqqanlı canlılar olan timsahlar enerji sərfiyyatını minimum səviyyədə saxlayır. Florida Universitetinin herpetologiya üzrə apardığı araşdırmalar göstərir ki, timsahlar qaraciyərdə yığılan yağ ehtiyatları hesabına illərlə qidasız qala bilir. Bəzi müşahidələrdə onların aylarla hərəkətsiz qaldığı qeydə alınıb.

Ayılar – qış yuxusunun biologiyası

Aclığa davamlılıq: 5–7 ay

Ayılar qış yuxusu dövründə nə yeyir, nə içir, nə də tullantı ifraz edir. Harvard Medical School-un elmi araşdırmalarına görə, ayı orqanizmi uzunmüddətli aclıq zamanı əzələ və sümük toxumasını itirmədən enerji balansını qoruya bilir. Bu mexanizm hazırda insanlarda əzələ əriməsinin qarşısının alınması istiqamətində tibbi tədqiqatlarda model kimi istifadə olunur.

Tısbağalar – səbrin bioloji nümunəsi

Aclığa davamlılıq: 1–2 il

Xüsusilə su tısbağaları və Galapagos tısbağaları son dərəcə yavaş metabolizmə malikdir. London Zooloji Cəmiyyətinin məlumatlarına görə, bəzi tısbağalar illərlə qida qəbul etmədən yaşaya bilmişdir. Hüceyrə fəaliyyəti minimum səviyyəyə enir və enerji sərfiyyatı demək olar ki, dayanır.

Hörümçəklər və əqrəblər – səssiz sağ qalma mexanizmi

Aclığa davamlılıq: 6–12 ay

Quraq və sərt iqlimlərdə yaşayan bu canlılar ov tapmadıqda demək olar ki, tam hərəkətsiz vəziyyətə keçir. Almaniyanın Max Planck İnstitutunun araşdırmaları göstərir ki, əqrəblər və hörümçəklər aclıq zamanı hüceyrə səviyyəsində enerji istehlakını kəskin şəkildə azaldaraq uzun müddət sağ qala bilirlər.

Qurbağalar – estivasiya edən növlər

Aclığa davamlılıq: 8–10 ay

Bəzi qurbağa növləri isti və quraq dövrlərdə torpağın altına girərək estivasiya adlanan vəziyyətə düşür. Bu mərhələdə ürək döyüntüsü və tənəffüs son dərəcə zəifləyir, bəzən isə demək olar ki, dayanır.

Tardiqradlar – biologiyanın ifrat həddi

Aclığa davamlılıq: 10–30 il (kriptobioz vəziyyətində)

Elm dünyasında “su ayıları” kimi tanınan tardiqradlar qida, su və oksigen olmadan, hətta kosmos vakuumunda belə sağ qala bilirlər. Nature və Science jurnallarında dərc olunmuş araşdırmalara görə, bu canlılar kriptobioz vəziyyətinə keçərək metabolizmi demək olar ki, sıfıra endirir. Hüceyrələrdə xüsusi qoruyucu zülallar formalaşır və həyat prosesləri dondurulmuş vəziyyətdə saxlanılır.

Elmi nəticə və ümumi qənaət

Alimlərin ortaq nəticəsi belədir:

– Aclıq bütün canlılar üçün qaçılmaz son demək deyil

– Metabolizmin idarə olunması həyatın əsas açar mexanizmlərindən biridir

– Bu canlılar tibb, kosmik biologiya və ekstremal şəraitdə insan sağ qalması üçün mühüm elmi model rolunu oynayır

NASA və Avropa Kosmik Agentliyi artıq tardiqradlar və ayılar üzərində aparılan tədqiqatların nəticələrini uzunmüddətli kosmik uçuş proqramlarında tətbiq etməyi nəzərdən keçirir.

Təbiət bir daha sübut edir: həyat yalnız güclü olanın deyil, ən yaxşı uyğunlaşa bilənin qalibiyyətidir. /Musavat.com/

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:179
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 03 Yanvar 2026 15:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see282

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see274

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see269

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see265

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see263

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see259

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see249

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see244

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see229

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see219

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see218

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see208

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see206

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see205

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see202

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see202

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see198

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see196

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see190

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri