Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Aclığa meydan oxuyan canlılar: aylarla, illərlə...

Aclığa meydan oxuyan canlılar: aylarla, illərlə...

Moderator.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Təbiətdə aclıq anlayışı bütün canlılar üçün eyni məna daşımır.

Moderator.az xəbər verir ki, insan və bir çox məməli üçün qida çatışmazlığı qısa müddətdə ölümcül nəticə verə bildiyi halda, bəzi canlılar aylarla, illərlə, hətta onilliklərlə qidasız qalaraq həyatlarını davam etdirə bilirlər. Bu faktlar mif deyil, mötəbər elmi araşdırmalarla təsdiqlənmiş reallıqlardır.

Alimlərin qənaətinə görə, bu canlıların əsas üstünlüyü metabolizmin kəskin şəkildə yavaşlaması, enerji ehtiyatlarının son dərəcə səmərəli istifadəsi və ekstremal uyğunlaşma mexanizmləridir. Aşağıda təkcə geniş tanınan nümunələrlə deyil, elm dünyasında qəbul olunmuş daha geniş canlı spektri ilə bu fenomen təqdim olunur.

İlanlar – metabolizmin səssiz ustaları

Aclığa davamlılıq: 6–12 ay, bəzi hallarda daha uzun

İlanlar ovunu nadir hallarda əldə etdiklərinə görə orqanizmləri buna uyğun təkamül edib. ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (PNAS) dərc etdiyi tədqiqatlara əsasən, bəzi piton növləri yeməkdən sonra aylarla heç bir qida qəbul etmədən yaşaya bilir. Onların metabolizmi 70–80 faizədək yavaşlayır və enerji yalnız həyati vacib orqanların fəaliyyəti üçün sərf olunur.

Timsahlar – canlı enerji anbarları

Aclığa davamlılıq: 2–3 il

Soyuqqanlı canlılar olan timsahlar enerji sərfiyyatını minimum səviyyədə saxlayır. Florida Universitetinin herpetologiya üzrə apardığı araşdırmalar göstərir ki, timsahlar qaraciyərdə yığılan yağ ehtiyatları hesabına illərlə qidasız qala bilir. Bəzi müşahidələrdə onların aylarla hərəkətsiz qaldığı qeydə alınıb.

Ayılar – qış yuxusunun biologiyası

Aclığa davamlılıq: 5–7 ay

Ayılar qış yuxusu dövründə nə yeyir, nə içir, nə də tullantı ifraz edir. Harvard Medical School-un elmi araşdırmalarına görə, ayı orqanizmi uzunmüddətli aclıq zamanı əzələ və sümük toxumasını itirmədən enerji balansını qoruya bilir. Bu mexanizm hazırda insanlarda əzələ əriməsinin qarşısının alınması istiqamətində tibbi tədqiqatlarda model kimi istifadə olunur.

Tısbağalar – səbrin bioloji nümunəsi

Aclığa davamlılıq: 1–2 il

Xüsusilə su tısbağaları və Galapagos tısbağaları son dərəcə yavaş metabolizmə malikdir. London Zooloji Cəmiyyətinin məlumatlarına görə, bəzi tısbağalar illərlə qida qəbul etmədən yaşaya bilmişdir. Hüceyrə fəaliyyəti minimum səviyyəyə enir və enerji sərfiyyatı demək olar ki, dayanır.

Hörümçəklər və əqrəblər – səssiz sağ qalma mexanizmi

Aclığa davamlılıq: 6–12 ay

Quraq və sərt iqlimlərdə yaşayan bu canlılar ov tapmadıqda demək olar ki, tam hərəkətsiz vəziyyətə keçir. Almaniyanın Max Planck İnstitutunun araşdırmaları göstərir ki, əqrəblər və hörümçəklər aclıq zamanı hüceyrə səviyyəsində enerji istehlakını kəskin şəkildə azaldaraq uzun müddət sağ qala bilirlər.

Qurbağalar – estivasiya edən növlər

Aclığa davamlılıq: 8–10 ay

Bəzi qurbağa növləri isti və quraq dövrlərdə torpağın altına girərək estivasiya adlanan vəziyyətə düşür. Bu mərhələdə ürək döyüntüsü və tənəffüs son dərəcə zəifləyir, bəzən isə demək olar ki, dayanır.

Tardiqradlar – biologiyanın ifrat həddi

Aclığa davamlılıq: 10–30 il (kriptobioz vəziyyətində)

Elm dünyasında “su ayıları” kimi tanınan tardiqradlar qida, su və oksigen olmadan, hətta kosmos vakuumunda belə sağ qala bilirlər. Nature və Science jurnallarında dərc olunmuş araşdırmalara görə, bu canlılar kriptobioz vəziyyətinə keçərək metabolizmi demək olar ki, sıfıra endirir. Hüceyrələrdə xüsusi qoruyucu zülallar formalaşır və həyat prosesləri dondurulmuş vəziyyətdə saxlanılır.

Elmi nəticə və ümumi qənaət

Alimlərin ortaq nəticəsi belədir:

– Aclıq bütün canlılar üçün qaçılmaz son demək deyil

– Metabolizmin idarə olunması həyatın əsas açar mexanizmlərindən biridir

– Bu canlılar tibb, kosmik biologiya və ekstremal şəraitdə insan sağ qalması üçün mühüm elmi model rolunu oynayır

NASA və Avropa Kosmik Agentliyi artıq tardiqradlar və ayılar üzərində aparılan tədqiqatların nəticələrini uzunmüddətli kosmik uçuş proqramlarında tətbiq etməyi nəzərdən keçirir.

Təbiət bir daha sübut edir: həyat yalnız güclü olanın deyil, ən yaxşı uyğunlaşa bilənin qalibiyyətidir. /Musavat.com/

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:185
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 03 Yanvar 2026 15:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see301

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see295

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see289

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see280

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see270

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see264

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see255

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see254

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see248

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see247

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see244

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see235

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see231

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see228

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see228

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see225

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see215

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see209

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see206

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri