Icma.az
close
up
RU
Aclığa meydan oxuyan canlılar: aylarla, illərlə...

Aclığa meydan oxuyan canlılar: aylarla, illərlə...

Moderator.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Təbiətdə aclıq anlayışı bütün canlılar üçün eyni məna daşımır.

Moderator.az xəbər verir ki, insan və bir çox məməli üçün qida çatışmazlığı qısa müddətdə ölümcül nəticə verə bildiyi halda, bəzi canlılar aylarla, illərlə, hətta onilliklərlə qidasız qalaraq həyatlarını davam etdirə bilirlər. Bu faktlar mif deyil, mötəbər elmi araşdırmalarla təsdiqlənmiş reallıqlardır.

Alimlərin qənaətinə görə, bu canlıların əsas üstünlüyü metabolizmin kəskin şəkildə yavaşlaması, enerji ehtiyatlarının son dərəcə səmərəli istifadəsi və ekstremal uyğunlaşma mexanizmləridir. Aşağıda təkcə geniş tanınan nümunələrlə deyil, elm dünyasında qəbul olunmuş daha geniş canlı spektri ilə bu fenomen təqdim olunur.

İlanlar – metabolizmin səssiz ustaları

Aclığa davamlılıq: 6–12 ay, bəzi hallarda daha uzun

İlanlar ovunu nadir hallarda əldə etdiklərinə görə orqanizmləri buna uyğun təkamül edib. ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (PNAS) dərc etdiyi tədqiqatlara əsasən, bəzi piton növləri yeməkdən sonra aylarla heç bir qida qəbul etmədən yaşaya bilir. Onların metabolizmi 70–80 faizədək yavaşlayır və enerji yalnız həyati vacib orqanların fəaliyyəti üçün sərf olunur.

Timsahlar – canlı enerji anbarları

Aclığa davamlılıq: 2–3 il

Soyuqqanlı canlılar olan timsahlar enerji sərfiyyatını minimum səviyyədə saxlayır. Florida Universitetinin herpetologiya üzrə apardığı araşdırmalar göstərir ki, timsahlar qaraciyərdə yığılan yağ ehtiyatları hesabına illərlə qidasız qala bilir. Bəzi müşahidələrdə onların aylarla hərəkətsiz qaldığı qeydə alınıb.

Ayılar – qış yuxusunun biologiyası

Aclığa davamlılıq: 5–7 ay

Ayılar qış yuxusu dövründə nə yeyir, nə içir, nə də tullantı ifraz edir. Harvard Medical School-un elmi araşdırmalarına görə, ayı orqanizmi uzunmüddətli aclıq zamanı əzələ və sümük toxumasını itirmədən enerji balansını qoruya bilir. Bu mexanizm hazırda insanlarda əzələ əriməsinin qarşısının alınması istiqamətində tibbi tədqiqatlarda model kimi istifadə olunur.

Tısbağalar – səbrin bioloji nümunəsi

Aclığa davamlılıq: 1–2 il

Xüsusilə su tısbağaları və Galapagos tısbağaları son dərəcə yavaş metabolizmə malikdir. London Zooloji Cəmiyyətinin məlumatlarına görə, bəzi tısbağalar illərlə qida qəbul etmədən yaşaya bilmişdir. Hüceyrə fəaliyyəti minimum səviyyəyə enir və enerji sərfiyyatı demək olar ki, dayanır.

Hörümçəklər və əqrəblər – səssiz sağ qalma mexanizmi

Aclığa davamlılıq: 6–12 ay

Quraq və sərt iqlimlərdə yaşayan bu canlılar ov tapmadıqda demək olar ki, tam hərəkətsiz vəziyyətə keçir. Almaniyanın Max Planck İnstitutunun araşdırmaları göstərir ki, əqrəblər və hörümçəklər aclıq zamanı hüceyrə səviyyəsində enerji istehlakını kəskin şəkildə azaldaraq uzun müddət sağ qala bilirlər.

Qurbağalar – estivasiya edən növlər

Aclığa davamlılıq: 8–10 ay

Bəzi qurbağa növləri isti və quraq dövrlərdə torpağın altına girərək estivasiya adlanan vəziyyətə düşür. Bu mərhələdə ürək döyüntüsü və tənəffüs son dərəcə zəifləyir, bəzən isə demək olar ki, dayanır.

Tardiqradlar – biologiyanın ifrat həddi

Aclığa davamlılıq: 10–30 il (kriptobioz vəziyyətində)

Elm dünyasında “su ayıları” kimi tanınan tardiqradlar qida, su və oksigen olmadan, hətta kosmos vakuumunda belə sağ qala bilirlər. Nature və Science jurnallarında dərc olunmuş araşdırmalara görə, bu canlılar kriptobioz vəziyyətinə keçərək metabolizmi demək olar ki, sıfıra endirir. Hüceyrələrdə xüsusi qoruyucu zülallar formalaşır və həyat prosesləri dondurulmuş vəziyyətdə saxlanılır.

Elmi nəticə və ümumi qənaət

Alimlərin ortaq nəticəsi belədir:

– Aclıq bütün canlılar üçün qaçılmaz son demək deyil

– Metabolizmin idarə olunması həyatın əsas açar mexanizmlərindən biridir

– Bu canlılar tibb, kosmik biologiya və ekstremal şəraitdə insan sağ qalması üçün mühüm elmi model rolunu oynayır

NASA və Avropa Kosmik Agentliyi artıq tardiqradlar və ayılar üzərində aparılan tədqiqatların nəticələrini uzunmüddətli kosmik uçuş proqramlarında tətbiq etməyi nəzərdən keçirir.

Təbiət bir daha sübut edir: həyat yalnız güclü olanın deyil, ən yaxşı uyğunlaşa bilənin qalibiyyətidir. /Musavat.com/

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:205
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 03 Yanvar 2026 15:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see380

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see251

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see245

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see244

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see242

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see241

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see239

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see236

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see235

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see234

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see228

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see220

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see217

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see217

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see216

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see216

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see215

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see215

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see215

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri