Aİ dən TRIPP dəhlizinə sadiqlik nümayişi AKTUAL

Avropa İttifaqı-Ermənistan arasında ilk sammit 5 mayda keçiriləcək və nəqliyyat, enerji və rəqəmsal əməkdaşlığı əhatə edən yeni tərəfdaşlığın başlanğıcını qoyacaq. EUObserver-in məlumatına görə, ABŞ-ın ötən il Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh danışıqlarında fəal iştirakından sonra Avropa İttifaqı Trampın Beynəlxalq Sülh və Rifah Marşrutu (TRIPP) nəqliyyat dəhlizi layihəsinin inkişafında iştirak etməyə sadiqdir.

Brüsselə görə, bu coğrafi marşrut Rusiyanı keçərək alternativ ticarət yoluna çevrilə bilər və eyni zamanda Ermənistanı Avrasiya logistika zəncirlərinə daha da inteqrasiya edə bilər. "Klassik ssenaridə Çindən Avropaya yüklərin çatdırılması təxminən 42 gün çəkir. Əgər bu Orta Dəhliz effektiv şəkildə işləsə, bu müddət təxminən 12-13 günə endirilə bilər", - deyə iclas ərəfəsində Aİ rəsmisi bildirib.

Lakin bəzi ekspertlər Avropa İttifaqını strateji liderliyin olmamasına və yavaş maliyyə qərarlarına görə tənqid edirlər. Onların fikrincə, bu, regionda məyusluq yaradır və ABŞ-ın Cənubi Qafqazdakı təsirini daha fəal şəkildə gücləndirməsinə imkan verir.

Eyni zamanda, Avropa Sülh Fondu vasitəsilə Ermənistan silahlı qüvvələrinə dəstəyin genişləndirilməsi də daxil olmaqla, Aİ-Ermənistan arasında təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində razılaşmanın gücləndirilməsi gözlənilir. 2014-cü ildən bəri bu qurum vasitəsilə təxminən 30 milyon avro ayrılıb. Aİ ilə yaxınlaşmanın simvolik jesti olaraq, Ermənistan viza liberallaşdırma planı üzrə ilk irəliləyiş hesabatını alacaq. Bu kontekstdə Aİ sərhəd mühafizəsi agentliyi Frontex Ermənistan Daxili İşlər Nazirliyi ilə daha sıx əməkdaşlıq etməyi planlaşdırır.

Zirvə görüşü Baş nazir Nikol Paşinyanın mart ayında Avropa Parlamentinə etdiyi çıxışından iki ay sonra baş tutur. O, Ermənistanın Aİ üzvlüyünə olan istəklərini bir daha təsdiqləyib və Azərbaycanla davamlı sülhün qurulmasının vacibliyini vurğulayıb. Müşahidəçilərin fikrincə, Ermənistanda 7 iyunda parlament seçkiləri keçiriləcək və müşahidəçilər Rusiyanın mümkün müdaxiləsi riski fonunda bu seçkilərin keçirilə biləcəyini bildirirlər. Aİ artıq hibrid təhdidlərə və dezinformasiyaya qarşı mübarizədə İrəvanı dəstəkləyir.

Əvvəllər Ermənistanın əsas təhlükəsizlik qarantı hesab edilən Rusiya Qarabağ müharibəsindən sonra əhəmiyyətli təsirini itirib və 2020 və 2023-cü illərdə münaqişənin gərginləşməsi zamanı Ermənistanın xeyirinə heç nə etməyib. Buna baxmayaraq, Moskva hərbi mövcudluğunu qoruyub saxlayır - icarə müddəti 2044-cü ilə qədər olan Gümrüdəki 102-ci Hava Bazasında bir neçə min əsgər yerləşdirilib.

2025-ci ilin yanvar ayında Paşinyan hökuməti rəsmi olaraq AB üzvlüyünə doğru irəliləmək niyyətini elan edib və bu kursu siyasi gündəmin əsas elementinə çevirib. Lakin, 2024-cü ildə başlayan vizasız rejimlə bağlı danışıqlar bir neçə AB üzv dövlətinin şübhəsi səbəbindən hələ də dayandırılıb.

V.VƏLİLİ